Ortaçağlardan 21. Yüzyıla Gazâlî’nin Kozmolojisinin Batılı Alımlanışı

Frank GRIFFEL

Makale detayları

Ortaçağlardan 21. Yüzyıla Gazâlî’nin Kozmolojisinin Batılı Alımlanışı

Yazarlar:

Frank GRIFFEL

Yayıncı:

Bilim ve Sanat Vakfı

Dergi:

Divan: Journal of Interdisciplinary Studies 2011 Issue 30, pp.33-62

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

5/2011

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000959925

Sıklık:

İki Yıllık

pISSN:

1309-6834

Anahtar kelimeler:

Özet:

 

Among subjects of Islamic theology, the cosmology of al-Ghazali has received much attention in the West. Scholars in the Renaissance were familiar with al-Ghazali’s critique of philosophical theories of causality in the 17th discussion of his Incoherence of the Philosophers (Tahafut al-falasifa). During the first half of the 19th century, when the Western academic study of Islamic theology began, scholars came to the conclusion that in this chapter, al-Ghazali denied the existence of causal connections. That position was connected to an apparent lack of progress in scientific research in the Muslim countries. Ernest Renan, for instances, understood alGhazali critique of philosophical theories of causality as an anti-rationalist, mystically inspired opposition to the natural sciences. This view became immensely influential among Western intellectuals and is still widely held. When al-Ghazali’s Niche of Lights (Mishkat al-anwar) became available during the first decades of the 20th century, Western interpreters understood that at least here al-Ghazali does not deny the existence of causal connections. During much of the 20th century, Western scholars favored an explanation that ascribes two different sets of teaching to al-Ghazali, one esoteric and one exoteric. The last decades of the 20th century saw two very different interpretations of al-Ghazali’s cosmology in the works of Michael E. Marmura and Richard M. Frank. Both rejected that al-Ghazali held exoteric and esoteric views. Marmura explained causal connections as direct actions of God and Frank regarded them as expressions of secondary causality. Their contributions led to the understanding in the West that al-Ghazali did not deny the existence of causal connections and cannot be regarded as an opponent of the natural sciences in Islam.

 

İslam teolojisinin konuları arasında özellikle Gazâlî’nin kozmolojisi
 Batı’da oldukça dikkat çekmiştir. Rönesans dönemi ilim
 adamları Gazâlî’nin Filozofların Tutarsızlığı (Tehâfütü’l-felâ-
 sife) adlı eserinin 17. meselesinde filozofların nedensellik teorilerine
 yönelttiği eleştirilere aşinaydılar. İslam teolojisine dair
 akademik araştırmaların başladığı 19. yüzyılın ilk yarısında ilim
 adamları, Gazâlî’nin sözkonusu meselede nedensel ilişkilerin
 varlığını reddettiği sonucuna ulaştılar. Gazâlî’nin bu tutumu
 aynı zamanda Müslüman ülkelerin bilimsel araştırmadaki bariz
 gelişmemişlikleriyle de ilişkilendirildi. Mesela Ernest Renan,
 Gazâlî’nin filozofların nedensellik teorilerine yönelik eleştirisini,
 tabiî bilimlere yönelik gayr-i aklî ve mistisizmden ilhamını
 almış bir karşı çıkış olarak anladı. Bu yaklaşım Batılı entelektüeller arasında oldukça etkili olmakla kalmadı; bugün bile yaygın
 olarak kabul görmeye devam etmektedir. Gazâlî’nin Nurların
 Nişi (Mişkâtü’l-envâr) adlı eseri 20. yüzyılın ilk onlu yıllarında
 kullanılmaya başlandığında Batılı yorumcular, en azından burada
 Gazâlî’nin nedensel ilişkilerin varlığını reddetmediğini
 düşündüler. 20. yüzyılın büyük bölümünde Batılı ilim adamları,
 iki farklı öğreti bütününü Gazâlî’ye atfeden bir açıklamayı tercih
 ettiler: Zâhirî öğreti ve bâtınî öğreti. 20. yüzyılın son onlu yılları,
 Michael E. Marmura ve Richard M. Frank’in çalışmalarında
 Gazâlî’nin kozmolojisine dair iki farklı yoruma şahitlik etti. Her
 ikisi de Gazâlî’nin zâhirî ve bâtınî görüşlerinin olduğunu reddetti.
 Marmura nedensel ilişkileri doğrudan Tanrı’nın fiili olarak
 açıklarken, Frank onları ikincil sebepliliğin bir ifadesi olarak değerlendirdi. Onların katkıları, Batı’da, Gazâlî’nin aslında nedensel
 ilişkilerin varlığını reddetmediği ve İslam’da tabiî bilimlerin
 bir muhalifi olarak ele alınmaması gerektiği şeklinde bir algının
 oluşumunu sağladılar.

Makale detayları

Ortaçağlardan 21. Yüzyıla Gazâlî’nin Kozmolojisinin Batılı Alımlanışı

Yazarlar:

Frank GRIFFEL

Yayıncı:

Bilim ve Sanat Vakfı

Dergi:

Divan: Journal of Interdisciplinary Studies 2011 Issue 30, pp.33-62

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

5/2011

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000959925

Sıklık:

İki Yıllık

pISSN:

1309-6834

Gazâlî

Kozmoloji

Nedensellik

Vesilecilik

Ernest Renan

Sayı

Makale detayları

Ortaçağlardan 21. Yüzyıla Gazâlî’nin Kozmolojisinin Batılı Alımlanışı

Yazarlar: Frank GRIFFEL

Yayıncı: Bilim ve Sanat Vakfı

Dergi: Divan: Journal of Interdisciplinary Studies 2011 Issue 30, pp.33-62

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 5/2011

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000959925

Sıklık: İki Yıllık

pISSN: 1309-6834

Gazâlî

Kozmoloji

Nedensellik

Vesilecilik

Ernest Renan

Sayı

Yazarlar:

Frank GRIFFEL

Yayıncı:

Bilim ve Sanat Vakfı

Dergi:

Divan: Journal of Interdisciplinary Studies 2011 Issue 30, pp.33-62

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

5/2011

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000959925

Sıklık:

İki Yıllık

pISSN:

1309-6834