Osmanlı İmparatorluğu’nda Ambar Muhasebesi: Trabzon Örneği (1724-1729)

Temel ÖZTÜRK

Makale detayları

Osmanlı İmparatorluğu’nda Ambar Muhasebesi: Trabzon Örneği (1724-1729)

Yazarlar:

Temel ÖZTÜRK

Yayıncı:

Oktay Güvemli Muhasebe ve Finans Tarihi Vakfı (MUFTAV)

Dergi:

Accounting and Financial History Research Journal 2012 Issue 3, pp.165-181

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2012

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000585397

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2651-3870

pISSN:

2146-4928

Özet:

 

The process of accounting begins with humankinds’ existence in the world.
 Having a large historical development process, accounting had different structures
 throughout history upon different activities and implementations of societies. Moreover,
 during this long process beside all changes there is something never changed. It is
 rendering of account. This practice, forced responsibility on individuals’ personal
 usages and on their accounting responsibilities before society’s organized structures
 such as state. Taking the case from this angle, studies on Ottoman Empire’s accounting
 process which occupies and important section of history bears definite importance are
 carried out effectively. In this paper it is tried to carry on studies in warehouses of the
 Ottoman Empire.
 In the Ottoman Empire, the activities addressing warehouse running in sanjaks
 level are almost same. Due to this reason, instead of working on all units of the state it
 is preferred to focus on one Trabzon sanjak warehouse that is an important part of the
 Empire throughout its history. Beside the fact that, Trabzon was an important strategic
 location of the Empire, the period selected coincides with a large east campaign and
 bears an active period for warehousing. There are accounting extracts books icmal
 defters showing warehouse activities in this term. The accounting extract book this
 study based on is in Prime Ministry Ottoman Archive Maliyeden Müdevver Defterler
 Classification Book Number 3375. This accounting extract book covers the period
 of wars with Iran (1723-1727) and thus gives an important cross section of Trabzon
 warehouse’s accounting process. Thus in the preamble general information is given
 regarding to state’s warehouse applications and accounting extract books showing the
 accounting registers. After this brief information, accounting process and cross section
 of the period of Trabzon extract book that this paper based on is tackled with.

 

Muhasebe insanoğlunun yeryüzündeki varlığıyla başlamaktadır. Bu yönüyle
 geniş bir tarihi sürece sahip olan muhasebe, yıllar boyunca gerek insanoğlunun
 faaliyetleri, gerekse toplumların uygulamaları sonucu farklı yapılarda meydana
 gelmiştir. Ancak bu uzun süreçte birçok değişenin yanında tek bir unsur sabit
 kalmıştır. O da hesap verebilmektir. Bu uygulama, gerek kişilerin kendi muhasebeleri,
 gerekse onların toplum ya da toplumun organize edilmiş yapıları ölçüsünde devlet
 unsurlarına karşı sorumlu tutulmalarını gerekli kılmıştır. Bu açıdan hesap verebilme
 yanında kontrolü sağlama özelliği muvacehesinde tarihin önemli bir kesitini oluşturan
 Osmanlı İmparatorluğu’nun muhasebesine yönelik çalışmalar etkili ve hızlı bir şekilde
 yürütülmektedir. Biz de bu çalışmada tarihteki bu büyük devletin muhasebesinden bir
 kesitine ışık tutacak şekilde ambarlar üzerinde araştırmalarımızı ortaya koyduk.
 Osmanlı İmparatorluğu’nda ambar işletimine yönelik faaliyetler vilayetler
 nezdinde hemen hemen birbirine benzerdir. O nedenle burada devlete ait bu yöndeki
 tüm birimler yerine devletin etkili bir bölgesinde yer alan vilayetine yönelik araştırmaların
 daha verimli olacağı inancı ile Trabzon ambarı üzerinde durulmaya karar verilmiştir.
 Trabzon bu açıdan devletin önemli stratejik vilayetlerinden biri olması yanında araştırma
 dönemi için seçilen yılda da bir doğu seferinin mevcudiyeti dolayısıyla ambar açısından
 oldukça faal bir uygulamayı da ortaya koymaktaydı. Onun bu yöndeki faaliyetine ilişkin
 ambarlarının muhasebesini izah eden muhasebe icmal defterleri bulunmaktadır. Bu
 yönde araştırmamıza temel teşkil eden muhasebe icmal defteri, Başbakanlık Osmanlı
 Arşivi’nde Maliyeden Müdevver Defterler Tasnifindeki 3375 numaralı defterin içerisinde
 yer almaktadır. Bu icmal muhasebe defteri, İran ile olan savaşlar (1723-1727) dönemine
 tekabül etmesi açısından Trabzon ambarının muhasebesine dair önemli bir kesiti ortaya
 koymaktadır. Böylece çalışma içerisinde giriş bölümünde devletin ambar uygulamaları
 ve ambarların muhasebe kayıtlarını gösteren icmal muhasebesi hakkında genel bir
 bilgi verilmektedir. Akabinde araştırmamıza konu olan muhasebe icmal kaydına dayalı
 olarak Trabzon ambarının incelenen dönem içerisindeki muhasebesi izah edilmektedir.

Makale detayları

Osmanlı İmparatorluğu’nda Ambar Muhasebesi: Trabzon Örneği (1724-1729)

Yazarlar: Temel ÖZTÜRK

Yayıncı: Oktay Güvemli Muhasebe ve Finans Tarihi Vakfı (MUFTAV)

Dergi: Accounting and Financial History Research Journal 2012 Issue 3, pp.165-181

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 6/2012

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000585397

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2651-3870

pISSN: 2146-4928

Sayı

Yazarlar:

Temel ÖZTÜRK

Yayıncı:

Oktay Güvemli Muhasebe ve Finans Tarihi Vakfı (MUFTAV)

Dergi:

Accounting and Financial History Research Journal 2012 Issue 3, pp.165-181

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2012

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000585397

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2651-3870

pISSN:

2146-4928