TARİHSEL KAYNAKLAR, TEMSİL VE OSMANLI ŞEHİRLERİ: 937/1530 TARİHLİ MUHASEBE-İ VİLAYET DEFTERLERİ’Nİ DÖNEMİN BENZERİ KAYNAKLARI ARASINDA KONUMLANDIRMAK

Yunus UĞUR

Makale detayları

TARİHSEL KAYNAKLAR, TEMSİL VE OSMANLI ŞEHİRLERİ: 937/1530 TARİHLİ MUHASEBE-İ VİLAYET DEFTERLERİ’Nİ DÖNEMİN BENZERİ KAYNAKLARI ARASINDA KONUMLANDIRMAK

Yazarlar:

Yunus UĞUR

Yayıncı:

Bilim ve Sanat Vakfı

Ana Başlıklar:

Sosyal Bilimler

Dergi:

Divan: Journal of Interdisciplinary Studies 2020 Vol.25 Issue 48, pp.37-69

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

9/2020

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000959546

Sıklık:

İki Yıllık

pISSN:

1309-6834

Anahtar kelimeler:

Özet:

 

This study reveals the need of primary sources that can make possible Ottoman urban history on the scale of imperial geography and examines a series of resources –the Muhasebe-i Vilayet daftars (Accounting Books of the Provinces) dated 937/1530. However, rather than analyzing the data and content of this primary historical source, it discusses the position of this source among similar sources of the period and what it represented for the period in terms of scope and content. The study focuses on what exactly this exceptional collection represented in terms of the sources, geographical scope, and data of the period. The evaluation made has shown that these sources are representative sources for studying 10 vilayets, 108 livas, 586 kazas, and 670 city centers of the period in very different geographies of the empire. Thus, this exceptional source, which opens the door to the definition, description and classification of Ottoman cities, makes it possible to look at the cities in terms of their socialspatial qualities and to group them on the empire scale according to their originalities and similarities. The study was supported by the maps of Ottoman provinces and cities dated the 1530s, which were produced for the first time using geographical information systems (GIS), and tables created by digitizing the data in the sources.

 

Bu çalışma tüm imparatorluk coğrafyası ölçeğinde bir Osmanlı şehir tarih yazımını mümkün kılacak birinci el kaynak ihtiyacını ve biçimini ortaya koymaktadır. Örnek olarak bu çerçevede birinci el tarih kaynağı olan 937/1530 tarihli Muhasebe-i Vilayet defterlerini incelemektedir. Ancak bu birinci el kaynağın veri ve içerik analizini yapmak yerine onun, üretildiği dönemde benzer kaynaklar arasındaki konumu, kapsamı ve içeriği açısından dönemi için önemini tartışmaktadır. Çalışma bu istisnai tahririn dönemin kaynakları, coğrafi kapsamı ve verisi açısından neyi temsil ettiği üzerinde duracaktır. Defterlerin 1520-1540 döneminde mevcut olan diğer tahrir defterleri arasındaki konumu incelenecek, defterlerde zikredilen yerleşim yerlerinin dönemin bütün vilayet, liva ve kazalarının ne kadarını kapsadığına değinilecek
ve bu defterlerin içerik olarak neyin bilgisini verdiği gibi sorulara cevap aranacaktır. Bu sorgulama sayesinde Muhasebe-i Vilayet Defterleri’nin, Osmanlı şehirlerine dair farklı kaynak türlerinden ya da bir kaynağın farklı dönemlerdeki serisinden istifade ederek tek tek yerleşim ünitelerine dair yapılan çalışmaların ötesine geçmek için uygun bir zemin oluşturup oluşturmadığı görülecektir. Yapılan değerlendirme bu kaynakların, imparatorluğun farklı coğrafyalarında yer alan o dönemin 10 vilayet, 108 liva, 586 kaza ve 670 nefs-i kaza/nahiye/karyeyi çalışmak için temsil edici kaynaklar olduğunu göstermiştir. Böylece Osmanlı şehirlerini
tanımlamaya, tasvir ve tasnife kapı aralayan bu istisnai kaynak, şehirlere sosyal-mekansal nitelikleri çerçevesinde bakmayı ve onları özgünlük ve benzerliklerine göre imparatorluk ölçeğinde gruplandırmayı mümkün kılmaktadır. Çalışma, coğrafi bilgi sistemleri (CBS) kullanılarak ilk kez üretilen 1530’lar eksenli Osmanlı vilayet, liva, kaza ve nefslerinin haritaları ve kaynaklardaki verilerin sayısallaştırması ile oluşan tablolar ile desteklenmiştir.

Makale detayları

TARİHSEL KAYNAKLAR, TEMSİL VE OSMANLI ŞEHİRLERİ: 937/1530 TARİHLİ MUHASEBE-İ VİLAYET DEFTERLERİ’Nİ DÖNEMİN BENZERİ KAYNAKLARI ARASINDA KONUMLANDIRMAK

Yazarlar:

Yunus UĞUR

Yayıncı:

Bilim ve Sanat Vakfı

Ana Başlıklar:

Sosyal Bilimler

Dergi:

Divan: Journal of Interdisciplinary Studies 2020 Vol.25 Issue 48, pp.37-69

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

9/2020

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000959546

Sıklık:

İki Yıllık

pISSN:

1309-6834

Osmanlı Şehir Tarihi

Kentler

Tarihsel Kaynaklar

Tahrir Defterleri

CBS

Haritalar

Sayı

Makale detayları

TARİHSEL KAYNAKLAR, TEMSİL VE OSMANLI ŞEHİRLERİ: 937/1530 TARİHLİ MUHASEBE-İ VİLAYET DEFTERLERİ’Nİ DÖNEMİN BENZERİ KAYNAKLARI ARASINDA KONUMLANDIRMAK

Yazarlar: Yunus UĞUR

Yayıncı: Bilim ve Sanat Vakfı

Ana Başlıklar: Sosyal Bilimler

Dergi: Divan: Journal of Interdisciplinary Studies 2020 Vol.25 Issue 48, pp.37-69

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 9/2020

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000959546

Sıklık: İki Yıllık

pISSN: 1309-6834

Osmanlı Şehir Tarihi

Kentler

Tarihsel Kaynaklar

Tahrir Defterleri

CBS

Haritalar

Sayı

Yazarlar:

Yunus UĞUR

Yayıncı:

Bilim ve Sanat Vakfı

Ana Başlıklar:

Sosyal Bilimler

Dergi:

Divan: Journal of Interdisciplinary Studies 2020 Vol.25 Issue 48, pp.37-69

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

9/2020

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000959546

Sıklık:

İki Yıllık

pISSN:

1309-6834