Mostarlı Ziyâ’î’nin Şeyh-i San’ân Mesnevisi’nde Didaktik Unsurlar

Yeliz YASAK PERAN

Makale detayları

Mostarlı Ziyâ’î’nin Şeyh-i San’ân Mesnevisi’nde Didaktik Unsurlar

Yazarlar:

Yeliz YASAK PERAN

Yayıncı:

Yakup YILMAZ

Dergi:

RumeliDE Journal of Language and Literature Studies 2018 Issue 11, pp.127-151

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

4/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000610755

Sıklık:

İki Aylık

eISSN:

2148-9599

pISSN:

2148-7782

Özet:

 


The story of Sheikh-i San'ân, sometimes used as a
mazmun or concept in poetry by a classical poet as a story which is sometimes
included in his works; Feridü'd-din was first found in the Mantıku't-Tayr of
Attâr, and the story was written by Mostar Hasan Ziyâ'î as a separate mesnevi
in Turkish literature with an
exclusive character. Ziyâ'î is a Rumeli
poet born in Mostar who has little knowledge of the sources, and his poems have
given realistic descriptions and expressions about the proverbs and idioms of
the Rumeli poets, the elements of Christianity and Calendricalism, and the
surrounding environment. In Sheikh-i San'ân Mesnevisi, the poet has
interspersed his advice with instructive qualities throughout his work,
sometimes trying to directly and indirectly inform the reader. The didactic
elements in the work consist of four main titles: "Religious, Sufism,
Moral, Social Elements". In these four main chapters  "Allah, the Hereafter, Besmele,
Relegion, Prayer, Death, Hz. Muhammad, Worship, Losses of the Accused, Faith,
Fatality, Kaaba, Life, Dream, Repentance " in the “Religious Elements”;
"Love, The transience of the world, Inner beauty, Killing the Nafs,
Teaching, Resignation, Vahdet, Endure to Diffucult" in "Sufistic
Elements" section; “Close Defect, Mischief, Stubbornness, Hypocrisy,
Fidelity " in the "Moral Elements" section; in the section
"Social Elements", there are subheadings of "Proverbs and
Quotations, Ignorance, Truthfulness, Friendship, Mehr, The Importance of Being
a Profession, Advice Keeping, Complaint". The study was examined under these
headings and tried to reveal the teaching direction of the work.

.

 


Klasik şairler tarafından kimi zaman eserlerinin
içinde yer alan bir hikâye şeklinde kimi zaman da şiirlerindeki bir mazmun ya
da kavram olarak kullanılan Şeyh-i San’ân hikâyesi, ilk olarak Feridü’d-din
Attâr’ın Mantıku’t-tayr’ında yer almış, hikâye Türk edebiyatında telif
özellikler taşıyan müstakil bir mesnevi olarak Mostarlı Hasan Ziyâ’î tarafından
yazılmıştır. Kaynaklarda hakkında pek az bilgi bulunan Ziyâ’î Mostar’da doğmuş
bir Rumeli şairidir ve şiirlerinde Rumeli şairlerinde görülen atasözü ve
deyimlere, Hristiyanlık ve Kalenderilik kültürüne ait unsurlara, yaşadığı
çevreyle ilgili gerçekçi tasvir ve anlatımlara yer vermiştir. Şeyh-i San’ân
Mesnevisi’nde şair, eseri boyunca öğretici nitelikler taşıyan nasihatlarını
hikâyenin arasına serpiştirmiş bazen doğrudan bazen de dolaylı olarak okuyucuya
bilgi vermeye çalışmıştır. Çalışmada eserde yer alan didaktik unsurlar “Dinî,
Tasavvufî, Ahlakî, Sosyal Unsurlar” olmak üzere dört ana başlıktan
oluşmaktadır. Bu dört ana başlığın “Dinî Unsurlar” bölümünde “Allah, Ahiret, Besmele, Din, Dua, Ecel, Hz.
Muhammed, İbadet, İçkinin Zararları, İman, Kazâ, Kâbe, Ömür, Rüya, Tövbe”; “Tasavvufî
Unsurlar” bölümünde “Aşk, Dünyanın Faniliği, Gönül Güzelliği, Nefsi
Öldürmek, Öğüt, Tevekkül, Vahdet, Zora Katlanma” ; “Ahlakî Unsurlar”
bölümünde “Ayıpları Görmemek, Fesatlık, İnat, Riya, Vefa”; “Sosyal Unsurlar” bölümünde “Atasözleri ve Özlü Sözler,
Cehalet, Doğruluk, Dostluk, Mehr, Meslek Sahibi Olmanın Önemi, Öğüt Tutma,
Şikâyet” alt başlıkları yer almaktadır. 
Çalışma bu başlıklar
altında incelenerek eserin öğretici yönü ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır.  

.

Makale detayları

Mostarlı Ziyâ’î’nin Şeyh-i San’ân Mesnevisi’nde Didaktik Unsurlar

Yazarlar: Yeliz YASAK PERAN

Yayıncı: Yakup YILMAZ

Dergi: RumeliDE Journal of Language and Literature Studies 2018 Issue 11, pp.127-151

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 4/2018

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000610755

Sıklık: İki Aylık

eISSN: 2148-9599

pISSN: 2148-7782

Sayı

Yazarlar:

Yeliz YASAK PERAN

Yayıncı:

Yakup YILMAZ

Dergi:

RumeliDE Journal of Language and Literature Studies 2018 Issue 11, pp.127-151

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

4/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000610755

Sıklık:

İki Aylık

eISSN:

2148-9599

pISSN:

2148-7782