Doğumunun 150. Yılı Anısına: CELİL MEMMEDGULUZÂDE’NİN ANAMIN KİTABI PİYESİNDE AZERBAYCAN İDEALİ

Afina BARMANBAY

Makale detayları

Doğumunun 150. Yılı Anısına: CELİL MEMMEDGULUZÂDE’NİN ANAMIN KİTABI PİYESİNDE AZERBAYCAN İDEALİ

Yazarlar:

Afina BARMANBAY

Yayıncı:

Türk Dil Kurumu

Ana Başlıklar:

Edebiyat

Dergi:

Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi 2019 Issue 48, pp.83-114

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

10/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000657179

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2651-5091

pISSN:

1301-0077

Özet:

 


Jalil Mammadguluzadeh (1869-1932), the editor of "Molla
Nasreddin" (1906-1931) magazine, which was the most famous printed
source in Azerbaijan appealing to the common people, was one of the
leading writers, journalists and thinkers of Azerbaijan at the beginning
of the 20th century. This year, when the 150th anniversary of his birth is
celebrated, Jalil Mammadguluzadeh is the author most talked about in
the literary circles of Azerbaijan. His play "Anamin Kitabı" is one of the
literary works that preserves its actuality in Azerbaijan. "Anamin Kitabi"
(My Mother’s Book) play written by Jalil Mammadguluzadeh, who was
also referred to as Mirza Jalil at that time, is one of the most important
literary works reflecting the spiritual world at the beginning of the 20th
century. In this play, the author brings such issues as Homeland, Nation
and Language to the top. This play can be characterized as the summary
of all the issues that were depicted by the author in his feuilletons and
articles written up to that moment. Studies on "Anamin Kitabi" (My
Mother’s Book) play are mostly focused on such issues as the alienation
from the language and essence as well as the alienation from one’s own
people. The subject and the purpose of this literary work include such
issues as national unity, independence, deep commitment to the roots,
national ideology and struggle for independence. Although the most
important message of this play is the ideal of Azerbaijan.
In this work, "Anamin Kitabi" (My Mother’s Book) play is studied
to the finest details. Such issues as the socio-political organizations
mentioned in the play and author’s relationship with these organizations,
the similarity of the characters of the play with people from the author’s
inner circle, references to Alibeg Husseinzadeh, as well as activities
conducted for the benefit of Azerbaijan by A. Husseinzadeh and Mirza
Jalil depicted as two different poles in the Azerbaijani literary criticism,
are evaluated here. The ideal of Azerbaijan in "Anamin Kitabi" by J.
Mammadguluzadeh is defined on the background of the period.

.

 

XX. yüzyıl başlarında Azerbaycan’da sade halka hitap eden en ünlü
yayın organı olan Molla Nesreddin (1906-1931) dergisinin editörü Celil
Memmedguluzâde (1869-1932), Azerbaycan’ın önde gelen yazar, gazeteci ve fikir adamlarından biridir. Celil Memmedguluzâde, vefatının 150.
yıldönümü sebebiyle Azerbaycan edebî  muhitinde bu yıl en fazla gündemde olan yazardır. Onun Anamın Kitabı piyesi ise ele aldığı meselelerle ilgili olarak son yıllarda Azerbaycan’da en çok değinilen eserlerin
başında gelir. Muasırları tarafından Mirza Celil diye hitap edilen Celil
Memmedguluzâde’nin vatan, millet ve dil meselelerini zirveye taşıdığı
Anamın Kitabı piyesi, Azerbaycan’ın XX. yüzyıl başlarındaki manevi
âlemini aksettiren en önemli eserlerdendir. Bu piyesi, yazarın o döneme
kadar felyeton ve makalelerinde ele aldığı meselelerin yekûnu gibi nitelendirebiliriz. Anamın Kitabı eseriyle ilgili yapılan çalışmalarda daha çok
dil ve özden uzaklaşma, kendi halkına yabancılaşma meselelerine ağırlık
verildiği görülmektedir. Eserin konusu ve gayesi: Millî birlik, bağımsızlık, soy köküne derin bağlılık, millî ideoloji ve istiklal mücadelesi gibi
güncel meselelerdir. Eserin en önemli mesajı ise bir Azerbaycan idealidir.
Çalışmamızda, Anamın Kitabı piyesi araştırılarak eserde adı geçen
sosyal siyasi kurumlar ve yazarın bu kurumlarla ilişkileri; piyesteki karakterlerle yazarın yakın çevresindeki kişiler arasındaki benzerlikler;
Alibey Hüseyinzâde’ye yapılan göndermeler; Azerbaycan edebî eleştiri
tarihinde iki farklı kutup olarak gösterilen Alibey Hüseyinzâde ve Mirza
Celil’in Azerbaycan için hizmetleri değerlendirilmiş, dönemin sosyal-siyasi manzarası ışığında Memmedguluzâde’nin Anamın Kitabı piyesindeki Azerbaycan ideali belirlenmiştir.

Makale detayları

Doğumunun 150. Yılı Anısına: CELİL MEMMEDGULUZÂDE’NİN ANAMIN KİTABI PİYESİNDE AZERBAYCAN İDEALİ

Yazarlar: Afina BARMANBAY

Yayıncı: Türk Dil Kurumu

Ana Başlıklar: Edebiyat

Dergi: Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi 2019 Issue 48, pp.83-114

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 10/2019

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000657179

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2651-5091

pISSN: 1301-0077

Sayı

Yazarlar:

Afina BARMANBAY

Yayıncı:

Türk Dil Kurumu

Ana Başlıklar:

Edebiyat

Dergi:

Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi 2019 Issue 48, pp.83-114

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

10/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000657179

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2651-5091

pISSN:

1301-0077