Eşarî Akāid Literatüründe Selçuklu ve Osmanlı Medreseleriyle Özdeşleşen İki Eserin Karşılaştırılması (Cüveynî Ve Îcî’nin Akāid Metinleri Üzerine Bir Tahlil)

Abdullah Ömer YAVUZ

Makale detayları

Eşarî Akāid Literatüründe Selçuklu ve Osmanlı Medreseleriyle Özdeşleşen İki Eserin Karşılaştırılması (Cüveynî Ve Îcî’nin Akāid Metinleri Üzerine Bir Tahlil)

Yazarlar:

Abdullah Ömer YAVUZ

Yayıncı:

Tekirdag Namik Kemal University

Ana Başlıklar:

Din

Dergi:

Tasavvur / Tekirdag Theology Journal 2022 Vol.8 Issue 1, pp.387-412

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2022

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000630573

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2619-9130

Özet:

 

In the history of Islamic thought, it is prominent to examine the sects according to certain facts. In this research, it is aimed to read the development of the sect through aqāid works by taking the aqāid texts into the center. By centering Ash'ariyyah, we determine the aqāid literature of this sect in general terms and center two Ash‛ari aqāid works. These two aqāid texts that we have examined are the works identified with the Seljuk and Ottoman madrasahs. Al-Juwaynī’s al-Aqīda an-Nizamiyyāh and al-Ījī’s al-Aqāid al-adudiyya hare extremely valuable identity texts in terms of Ash‛arī aqāid tradition. As a product of the Seljuk world of thought, al-Juwaynī’s work deals with aqāid issues with much broader titles and explanations. Al-Juwaynī lists his criticisms by targeting Mu‛tazila on most issues. Al-Ījī’s al-Aqāid al-adudiyya is one of the basic books of Ottoman madrasahs. In al-Ījī’s work, on the other hand, plain narration and a concise aqāid presentation attract attention. When we look at the work, it draws attention that the audience has changed and the opposition to the Mu‛tazilite is not too dominant. In addition, while a political interpretation over the imamate/caliphate issue is included in the creed in al-Ījī’s text, virtuousness, which is the perception of the Sunni companions, is also emphasized. The aqāid works of al-Juwaynī and al-Ījī bear the traces of the historical development of Ash‛arism, depending on their addressees, the period in which they were written, and many other reasons.

 

İslam düşünce tarihinde mezhepleri belirli olgulara göre incelemek öne çıkmaktadır. Bu araştırmada, akāid metinlerini merkeze alarak mezhebi gelişimi, akāid eserleri üzerinden okumak amaçlanmaktadır. Eş‛arîliği merkeze alarak bu mezhebin akāid literatürünü genel hatlarıyla belirleyip iki Eş‛arî akāid eserini merkeze almaktayız. İncelediğimiz bu iki akāid metni Selçuklu ve Osmanlı medreseleriyle özdeşleşmiş eserlerdir. Cüveynî’nin el-Akīdetü’n-Nizâmiyye’si ve Îcî’nin el-Akāidü’l-Adudiyye’si Eş‛arî akāid geleneği açısından son derece kıymetli kimlik metinlerdir. Selçuklu düşünce dünyasının bir ürünü olarak Cüveynî’nin eseri, akāid konularını çok daha geniş başlıklar ve açıklamalarla ele almaktadır. Cüveynî, çoğu meselede alenen Mu‛tezile’yi hedefe alarak eleştirilerini sıralamaktadır. Îcî’nin el-Akāidü’l-Adudiyye’si ise Osmanlı medreselerinin temel kitaplarından birisidir. Îcî’nin eserinde ise sade anlatım ve öz bir akāid sunumu dikkat çekmektedir. Esere bakıldığında muhatap kitlenin değiştiği, Mu‛tezile karşıtlığının çok baskın olmadığı dikkat çekmektedir. Ayrıca Îcî’nin metninde imâmet/hilâfet meselesi üzerinden siyasi bir yorum akāide dâhil olurken Sünnî sahabe algısı olan efdâliyet de vurgulu bir biçimde ifade edilmektedir. Cüveynî ve Îcî’nin akāid eserleri; muhataplarına, yazıldığı döneme ve daha pek çok nedene bağlı olarak Eş‛arîliğin tarihsel gelişim izlerini taşımaktadır.

Makale detayları

Eşarî Akāid Literatüründe Selçuklu ve Osmanlı Medreseleriyle Özdeşleşen İki Eserin Karşılaştırılması (Cüveynî Ve Îcî’nin Akāid Metinleri Üzerine Bir Tahlil)

Yazarlar: Abdullah Ömer YAVUZ

Yayıncı: Tekirdag Namik Kemal University

Ana Başlıklar: Din

Dergi: Tasavvur / Tekirdag Theology Journal 2022 Vol.8 Issue 1, pp.387-412

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 6/2022

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000630573

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2619-9130

Sayı

Yazarlar:

Abdullah Ömer YAVUZ

Yayıncı:

Tekirdag Namik Kemal University

Ana Başlıklar:

Din

Dergi:

Tasavvur / Tekirdag Theology Journal 2022 Vol.8 Issue 1, pp.387-412

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2022

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000630573

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2619-9130