SAĞLIK ARAŞTIRMALARINDA YAN TUTMA (BİAS) VE YAN TUTMANIN DEĞERLENDİRİLMESİ

Ferhat YILDIZ; Pınar OKYAY

Makale detayları

SAĞLIK ARAŞTIRMALARINDA YAN TUTMA (BİAS) VE YAN TUTMANIN DEĞERLENDİRİLMESİ

Yazarlar:

Ferhat YILDIZ | Pınar OKYAY

Yayıncı:

Eskişehir Osmangazi University

Ana Başlıklar:

Hastalıklar

Dergi:

ESTUDAM Public Health Journal 2019 Vol.4 Issue 2, pp.219-231

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

5/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000419517

eISSN:

2564-6311

pISSN:

2564-6311

Özet:

 




















Health studies are the basis of
guidelines in healthcare, treatment protocols and health planning. These
important studies concerning the human body must also be carefully planned,
implemented and reported. The most important problems in evidence-based
medicine implementations are the voluntary or involuntary research errors in
these research processes. The aim of this study was the assessment of the
important bias sources in health studies and the methods used to control these
sources of errors. Bias resources can generally be assessed under three titles:
Possible sources of bias  “Before
collecting research data”, “During collecting research data”, “After collecting
the research data”. It is thought that this classification will provide a
systematic point of view in planning of study, collecting data, analyzing data
and reporting the analyzed data. Bias sources can be controlled by tools such
as domain based evaluations, checklists, scales. Although the tools prepared by
ICMJE (International Committee of Medical Journal Editors) and the EQUATOR
Network (Enhancing the QUAlity and Transparency Of Health Research) are used
for the research reporting standards; by the principle of transparency, they
also contribute to prevention of biases partially. However, some international
working groups (such as Cochrane) have not been satisfied with these tools,
they have developed various tools to measure bias. Reducing errors in health
studies and measuring the amount of errors are important to identify eligible
studies that can be used in evidence-based medicine practice. There are various
tools to assess bias resources, the use of these existing tools and the
development of more useful tools will be beneficial in generation and selection
of eligible data.








.

 


Sağlık araştırmaları;
sağlık alanındaki rehberlerin, tedavi protokollerinin, sağlık planlamalarının
temelini oluşturmaktadır. İnsan bedenini ilgilendiren bu önemli çalışmaların da
titizlikle planlanması, uygulanması ve raporlanması gerekmektedir. Kanıta
dayalı tıp uygulamalarındaki en önemli problemler ise, bu araştırma
süreçlerindeki istemli ya da istemsiz gerçekleştirilen araştırma hatalarıdır.
Bu çalışmanın amacı, sağlık araştırmalarında yaygın görülen önemli yan tutma
(bias) kaynaklarını incelemek ve bu hata kaynaklarını kontrol etmek için
kullanılan yöntemleri değerlendirmektir.


Yan tutma kaynakları
genel olarak üç başlık altında incelenebilir: “Araştırma verilerini toplamadan önce”, “Araştırma
verilerini toplarken”, “Araştırma verilerini topladıktan sonra” olası yan tutma kaynakları. Bu sınıflandırmanın;
araştırmanın planlanması, verilerin toplanması, analizi ve raporlanması
aşamalarında sistematik bir bakış açısı sağlayacağı düşünülmektedir. Yan tutma
kaynakları; alan temelli değerlendirmeler, kontrol listeleri, ölçekler gibi
araçlarla kontrol edilebilmektedir. ICMJE (International Committee of Medical
Journal Editors) ve EQUATOR Network 
(Enhancing the QUAlity and Transparency Of Health Research) tarafından
hazırlanmış araçlar araştırma makalesi yazım standardını sağlamak için
kullanılsalar da, şeffaflık ilkesi ile kısmen yan tutmayı da
engellemektedirler. Bununla birlikte, bazı uluslararası çalışma grupları
(Cochrane gibi) bunlarla yetinmeyip, yan tutmayı ölçebilmek için çeşitli
araçlar geliştirmişlerdir.












Araştırmalardaki hataları azaltmak ve hata
miktarını ölçmek, kanıta dayalı tıp uygulamasında kullanılabilecek kaliteli
araştırmaların belirlenmesi için önemlidir. Yan tutma kaynaklarını
değerlendirmek ile ilgili çeşitli araçlar olup, mevcut araçların kullanılması
ve daha kullanışlı araçların geliştirilmesi, kaliteli verinin oluşturulması ve
seçilmesinde faydalı olacaktır.


.

Makale detayları

SAĞLIK ARAŞTIRMALARINDA YAN TUTMA (BİAS) VE YAN TUTMANIN DEĞERLENDİRİLMESİ

Yazarlar: Ferhat YILDIZ | Pınar OKYAY

Yayıncı: Eskişehir Osmangazi University

Ana Başlıklar: Hastalıklar

Dergi: ESTUDAM Public Health Journal 2019 Vol.4 Issue 2, pp.219-231

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 5/2019

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000419517

eISSN: 2564-6311

pISSN: 2564-6311

Sayı

Yazarlar:

Ferhat YILDIZ | Pınar OKYAY

Yayıncı:

Eskişehir Osmangazi University

Ana Başlıklar:

Hastalıklar

Dergi:

ESTUDAM Public Health Journal 2019 Vol.4 Issue 2, pp.219-231

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

5/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000419517

eISSN:

2564-6311

pISSN:

2564-6311