Eski Türk manzum metinlerinde işletime sokulan alıntı sözcükler

Duygu YAVUZ ÖZ

Makale detayları

Eski Türk manzum metinlerinde işletime sokulan alıntı sözcükler

Yazarlar:

Duygu YAVUZ ÖZ

Yayıncı:

Türk Dil Kurumu

Ana Başlıklar:

Dilbilimleri

Dergi:

Yearbook of Turkic Studies - Belleten 2020 Issue 69 (Haziran), pp.69-100

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

5/2020

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000646594

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2651-5113

pISSN:

0564-5050

Özet:

 

All living languages on earth interact with other languages. This interaction leads to the exchange of words between languages. This exchange can be based on social, political, religious and economic reasons. In addition, this exchange causes some foreign elements to enter the vocabulary. Turkic Language has taken words from foreign languages like other languages throughout history; however, it has always been able to put them into a form of its own, in other words Turkificate it. This Turkification can be phonetical, morphological or semantic. In this article, we discussed the morphological Turkification of borrowing words in verse texts in Old Uighur Turkish. Although the borrowing words in the language can be found since the Orkhun Inscriptions, which are the oldest written sources we can reach, the entry of many foreign-origin words belonging to newly recognized belief systems such as Manichaeism and Buddhism during the Old Uighur Turkish period makes this period special. In the introduction section of the study, basic judgments related to the subject are emphasized and similar studies are given. In the review section, the etymological explanations/opinions on the words put into operation with the suffixes included in the texts discussed are compiled. In the conclusion section, the data collected were evaluated.

 

Yeryüzündeki tüm canlı diller, diğer dillerle etkileşim hâlindedir. Bu etkileşim diller arasında sözcük alışverişine yol açar. Bu alışveriş sosyal, siyasal, dinî, ekonomik vb. sebeplere dayanabilir ve söz varlığına birtakım yabancı unsurların girmesine neden olur. Türk dili de tarih boyunca tıpkı diğer diller gibi yabancı dillerden sözcük almış ancak bunları her zaman kendine özgü bir biçime sokabilmiş, bir başka ifadeyle Türkçeleştirmiştir. Bu Türkçeleştirme fonetik, morfolojik, semantik açıdan olabilir. Bu yazıda Eski Uygur Türkçesindeki manzum metinlerde yer alan alıntı sözcüklerin morfolojik açıdan Türkçeleştirilmesi ele alınmıştır. Dildeki alıntı sözcüklere, ulaşılabilen en eski yazılı kaynaklarımız olan Orhun Yazıtları’ndan itibaren rastlanıyor olsa da Eski Uygur Türkçesi döneminde Manihaizm, Budizm gibi yeni tanınan inanç sistemlerine ait birçok yabancı kökenli sözcüğün dile girmesi, bunlara karşılık bulunması ya da bunların Türkçeleştirilmesi bu dönemi özel kılmaktadır. Çalışmanın “Giriş” bölümünde, konuya ilişkin temel yargılar üzerinde durulup benzer çalışmalara yer verilmiş; “Eski Türk Manzum Metinlerinde Yapım Eki Almış Alıntı Sözcükler” bölümünde, ele alınan metinlerde yer alıp yapım ekleriyle işletime sokulan sözcükler üzerindeki etimolojik açıklamalar/görüşler derlenmiş, “Sonuç” bölümünde ise toplanan veriler değerlendirilmiştir.

Makale detayları

Eski Türk manzum metinlerinde işletime sokulan alıntı sözcükler

Yazarlar: Duygu YAVUZ ÖZ

Yayıncı: Türk Dil Kurumu

Ana Başlıklar: Dilbilimleri

Dergi: Yearbook of Turkic Studies - Belleten 2020 Issue 69 (Haziran), pp.69-100

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 5/2020

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000646594

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2651-5113

pISSN: 0564-5050

Sayı

Yazarlar:

Duygu YAVUZ ÖZ

Yayıncı:

Türk Dil Kurumu

Ana Başlıklar:

Dilbilimleri

Dergi:

Yearbook of Turkic Studies - Belleten 2020 Issue 69 (Haziran), pp.69-100

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

5/2020

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000646594

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2651-5113

pISSN:

0564-5050