MECNÛN’DAN MELAMİ’YE KRİZİN OLAĞANLAŞMASI

Çimen GÜNAY-ERKOL

Makale detayları

MECNÛN’DAN MELAMİ’YE KRİZİN OLAĞANLAŞMASI

Yazarlar:

Çimen GÜNAY-ERKOL

Yayıncı:

Bülent AYYILDIZ

Ana Başlıklar:

Literary history & criticism | Edebiyat

Dergi:

MOLESTO: Edebiyat Araştırmaları Dergisi 2019 Vol.2 Issue 2, pp.139-153

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

7/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000572318

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2636-798X

Özet:

 












Osmanlı klasik şiiri, karmaşık Osmanlı
kültür ve folklorünü yansıtan kırık bir aynadır. Osmanlı lirik şiirini okurken
despotizmi şiirdeki her kapıyı açan anahtar olarak kabul eden yaklaşımlara
eleştirel yaklaşan Walter Andrews, şiiri “âşık-mâşuk”, “merkez-çevre” gibi
ikili karşıtlıklara indirgemek yerine, kimlikleri etkileyen etkileşimi ön plana
alarak farklı bir açıdan bakmayı önerir. Andrews, Gilles Deleuze ve Felix
Guattari’nin kuramsal eleştirileri ışığında incelediği şiirlerde “oluş”
halindeki kimliklerden söz eder ve “Mecnûn” ve “Melâmi” olarak adlandırdığı iki
fonksiyon tespit eder. Bu makalede, Andrews’un çalışmasından ilhamla, biri
despotik tahakküm ilişkilerinin diğeri ise Sufî
folklorünün ürünü olan bu iki “oluş hali” arasındaki etkileşim, Tanzimat’tan
itibaren giderek Divan şiirinin yerini alan romanlardaki karakterler
çerçevesinde ele alınmaktadır. Kimliğin bir inşa olduğuna ilişkin göndermeler
içeren ve kimliğin modernleşme ile ilgili bir sorunsal olarak ele alındığı
romanlar incelendiğinde, Sufizm kültürünün ve folklorunun etkisini yitirmesi ile
gözden kaybolduğu düşünülen Melâmi fonksiyonunun ortadan kalkmadığı, tıpkı
tarihsel olarak farklı tahakküm ilişkileri içerisinden yeniden üretilen Mecnûn fonksiyonu
gibi, Melâmi fonksiyonun da dönüşerek sürdüğü, Mecnûn fonksiyonunu etkilediği
ve dönüştürdüğü ortaya çıkmaktadır. Yazının ilk bölümünde Tanzimat
romanlarından Felâtun Bey ve Râkım Efendi (1875) ile İntibah
(1876) ve Servet-i Fünûn’a geçiş döneminin önemli romanlarından Araba
Sevdası (1896) ile bu dönemin doruğu kabul edilen Aşk-ı Memnu (1900) ve yazının ikinci bölümünde,
Milli Edebiyat romanlarından Ateşten Gömlek (1922) ve Yaban (1932) ele alınacak ve son olarak
Osmanlı-Türk modernleşmesine ilişkin konularda öne çıkan hikâyelere sahip olduklarından Fatih-Harbiye (1931) ve Huzur
(1949) incelenecektir.


.

Makale detayları

MECNÛN’DAN MELAMİ’YE KRİZİN OLAĞANLAŞMASI

Yazarlar: Çimen GÜNAY-ERKOL

Yayıncı: Bülent AYYILDIZ

Ana Başlıklar: Literary history & criticism | Edebiyat

Dergi: MOLESTO: Edebiyat Araştırmaları Dergisi 2019 Vol.2 Issue 2, pp.139-153

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 7/2019

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000572318

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2636-798X

Sayı

Yazarlar:

Çimen GÜNAY-ERKOL

Yayıncı:

Bülent AYYILDIZ

Ana Başlıklar:

Literary history & criticism | Edebiyat

Dergi:

MOLESTO: Edebiyat Araştırmaları Dergisi 2019 Vol.2 Issue 2, pp.139-153

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

7/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000572318

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2636-798X