Kitabü’l-Ef’âl Tanıklığında -ş, +lAş- Ekiyle Genişletilmiş Bazı Fiiller Üzerine Bir İnceleme

Nülüfer ÇELİK

Makale detayları

Kitabü’l-Ef’âl Tanıklığında -ş, +lAş- Ekiyle Genişletilmiş Bazı Fiiller Üzerine Bir İnceleme

Yazarlar:

Nülüfer ÇELİK

Yayıncı:

Mehmet ÖZDEMİR

Ana Başlıklar:

Edebiyat

Dergi:

Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi 2021 Vol.5 Issue 4, pp.2845-2858

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000863417

Sıklık:

Aylık

eISSN:

2618-6349

pISSN:

2618-6349

Anahtar kelimeler:

Özet:

 

The Kipchak Turks who came to Egypt and Syria in the XIIth century were influenced by the language and culture of the Oghuz (Turkmen) living in the Harezm-Altın Ordu and Mamluk regions, and as a result, a mixed language structure emerged. Over time, as a result of the Kipchak Turks taking over the administration and the need to teach Turkish to the Arabs living in the region, many works were written and started to be translated. Some of these works have grammar and dictionary content. Kitabü'l-Ef'al, which was written in Egypt in 1356, is one of the works written in this period. In the work, besides words that are not included in the vocabulary of the Old and Middle Turkish period, there are words that have roots or different forms with different suffixes; but there are also new words that we do not encounter with their expanded form and meanings with affixes. While some of these words appear in the same form and meaning in the historical process, some of them have completely disappeared. In this study, it has been expanded with the suffix  (-ş-) and (+lA-ş-) in KE, which has the largest volume in terms of word count and some verbs that we think are not used in this form and meaning are used both in grammar and dictionary books of the period.  In this study, their use in dictionaries written in the process from Old Turkish to Turkey Turkish dialects has been tried to be revealed.

 

Mısır ve Suriye sahasında XI yüzyılda gelen Kıpçak Türkleri Harezm-Altın Ordu ve Memlük bölgesinde yaşayan Oğuzların (Türkmen) dil ve kültüründen etkilenmişler ve bunun sonucunda karma bir dil yapısı ortaya çıkmıştır. Zamanla Kıpçak Türklerinin yönetimi ele geçirmesi ve bölgede yaşayan Araplara Türkçe öğretme ihtiyacı sonucu birçok eser yazılmış ve tercüme edilmeye başlanmıştır. Bu eserlerden bir kısmı gramer ve sözlük içeriklidir. 1356 yılında Mısır’da kaleme alınmış olan Kitabü'l-Ef'âl de bu dönemde yazılmış sözlük içerikli eserlerden biridir. Eserde, Eski ve Orta Türkçe dönemi söz varlığı içinde yer almayan sözcükler yanında kökü veya değişik ekli şekilleri bulunan; fakat eklerle genişletilmiş biçim ve anlamlarıyla karşılaşmadığımız yeni sözcükler de mevcuttur. Bu sözcüklerin bir kısmı tarihî süreç içinde aynı biçim ve anlamla karşımıza çıkarken bir kısmı da ya tamamen kullanımdan kalkmış ya da farklı biçim ve anlamda varlığını sürdürmüştür. Çalışmada sözcük sayısı açısından en fazla hacme sahip olan  Kitabü'l-Ef'âl’de yer alan (-ş-) ve (+lA-ş-) eki ile genişletilmiş bazı fiillerin hem dönem gramer ve sözlük kitaplarında hem de Eski Türkçeden Türkiye Türkçesi ağızlarına kadar geçen süreçte yazılmış sözlüklerde  kullanımını ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Makale detayları

Kitabü’l-Ef’âl Tanıklığında -ş, +lAş- Ekiyle Genişletilmiş Bazı Fiiller Üzerine Bir İnceleme

Yazarlar:

Nülüfer ÇELİK

Yayıncı:

Mehmet ÖZDEMİR

Ana Başlıklar:

Edebiyat

Dergi:

Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi 2021 Vol.5 Issue 4, pp.2845-2858

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000863417

Sıklık:

Aylık

eISSN:

2618-6349

pISSN:

2618-6349

Memlük Kıpçakçası

Kitabü'l-Ef'âl,

-ş

-ş, +lAş- Eki

Sayı

Makale detayları

Kitabü’l-Ef’âl Tanıklığında -ş, +lAş- Ekiyle Genişletilmiş Bazı Fiiller Üzerine Bir İnceleme

Yazarlar: Nülüfer ÇELİK

Yayıncı: Mehmet ÖZDEMİR

Ana Başlıklar: Edebiyat

Dergi: Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi 2021 Vol.5 Issue 4, pp.2845-2858

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 12/2021

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000863417

Sıklık: Aylık

eISSN: 2618-6349

pISSN: 2618-6349

Memlük Kıpçakçası

Kitabü'l-Ef'âl,

-ş

-ş, +lAş- Eki

Sayı

Yazarlar:

Nülüfer ÇELİK

Yayıncı:

Mehmet ÖZDEMİR

Ana Başlıklar:

Edebiyat

Dergi:

Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi 2021 Vol.5 Issue 4, pp.2845-2858

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000863417

Sıklık:

Aylık

eISSN:

2618-6349

pISSN:

2618-6349