Muhakemetü’l-Lugateyn’deki Fiillerin Türkiye Türkçesi Ağızlarındaki Görüntüleri

Sunay Deniz

Makale detayları

Muhakemetü’l-Lugateyn’deki Fiillerin Türkiye Türkçesi Ağızlarındaki Görüntüleri

Yazarlar:

Sunay Deniz

Yayıncı:

Yakup YILMAZ

Ana Başlıklar:

Yeni Türk Dili (Eski Anadolu | Osmanlı | Türkiye Türkçesi)

Dergi:

RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi Issue 39, pp.216-234

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

4/2024

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001315613

pISSN:

2148-7782

Anahtar kelimeler:

Özet:

 Ali Şir Nevâyînin Türk dili açısından en önemli eserlerinden biri Türkçe ile Farsçayı anlatım gücü bakımından karşılaştırdığı Muhakemetül-Lugateyn adlı eseridir. Nevâyî eserinin bir bölümünde Türkçenin zenginliğini göstermek amacıyla Farsçada karşılığı olmayan 100 fiilden bahseder. Bu 100 fiilin hiçbirinin Farsçada karşılığının bulunmadığını, Farsların bu fiillerin her birine karşılık bulmak için pek çok kelimeyi bir araya getirmek durumunda olduklarını ve bunu da ancak Arapçadan kelime alarak yapabildiklerini ifade eder. Bu çalışmada, Muhakemetül-Lugateynde Farsça karşılıklarının bulunmadığı dile getirilen bu 100 fiilin bugün Türkiye Türkçesi ağızlarındaki durumu, kaç tanesinin varlığını sürdürdüğü, yapıları, bugünkü anlamları, tespit edilen fiillerden türeyen şekiller, kullanıldığı ağızlar, kısacası Türkiye Türkçesi ağızlarındaki izleri araştırılmıştır. Ayrıca bu fiillerin Eski Türkçe ve Orta Türkçe dönemi tarihi Türk yazı dillerinde bulunup bulunmadıkları da incelemeye dâhil edilmiştir. Çalışmada Sema Barutçu Özönderin Ali Şir Nevâyȋ Muḥākemetül-Luġateyn adlı eseri esas alınmış ve Türkiye Türkçesi ağızlarındaki izleri için de Türkiyede Halk Ağzından Derleme Sözlüğü kullanılmıştır. Yapılan araştırma sonucunda, yüzyıllar öncesinde Nevâyînin bahsettiği bu 100 fiilden 44 tanesinin Türkiye Türkçesi ağızlarında çeşitli biçimleriyle isim, fiil ve birleşik yapılarda varlığını sürdürdüğü tespit edilmiştir.

 Ali Şir Nevâyînin Türk dili açısından en önemli eserlerinden biri Türkçe ile Farsçayı anlatım gücü bakımından karşılaştırdığı Muhakemetül-Lugateyn adlı eseridir. Nevâyî eserinin bir bölümünde Türkçenin zenginliğini göstermek amacıyla Farsçada karşılığı olmayan 100 fiilden bahseder. Bu 100 fiilin hiçbirinin Farsçada karşılığının bulunmadığını, Farsların bu fiillerin her birine karşılık bulmak için pek çok kelimeyi bir araya getirmek durumunda olduklarını ve bunu da ancak Arapçadan kelime alarak yapabildiklerini ifade eder. Bu çalışmada, Muhakemetül-Lugateynde Farsça karşılıklarının bulunmadığı dile getirilen bu 100 fiilin bugün Türkiye Türkçesi ağızlarındaki durumu, kaç tanesinin varlığını sürdürdüğü, yapıları, bugünkü anlamları, tespit edilen fiillerden türeyen şekiller, kullanıldığı ağızlar, kısacası Türkiye Türkçesi ağızlarındaki izleri araştırılmıştır. Ayrıca bu fiillerin Eski Türkçe ve Orta Türkçe dönemi tarihi Türk yazı dillerinde bulunup bulunmadıkları da incelemeye dâhil edilmiştir. Çalışmada Sema Barutçu Özönderin Ali Şir Nevâyȋ Muḥākemetül-Luġateyn adlı eseri esas alınmış ve Türkiye Türkçesi ağızlarındaki izleri için de Türkiyede Halk Ağzından Derleme Sözlüğü kullanılmıştır. Yapılan araştırma sonucunda, yüzyıllar öncesinde Nevâyînin bahsettiği bu 100 fiilden 44 tanesinin Türkiye Türkçesi ağızlarında çeşitli biçimleriyle isim, fiil ve birleşik yapılarda varlığını sürdürdüğü tespit edilmiştir.

 Ali Şir Nevâyînin Türk dili açısından en önemli eserlerinden biri Türkçe ile Farsçayı anlatım gücü bakımından karşılaştırdığı Muhakemetül-Lugateyn adlı eseridir. Nevâyî eserinin bir bölümünde Türkçenin zenginliğini göstermek amacıyla Farsçada karşılığı olmayan 100 fiilden bahseder. Bu 100 fiilin hiçbirinin Farsçada karşılığının bulunmadığını, Farsların bu fiillerin her birine karşılık bulmak için pek çok kelimeyi bir araya getirmek durumunda olduklarını ve bunu da ancak Arapçadan kelime alarak yapabildiklerini ifade eder. Bu çalışmada, Muhakemetül-Lugateynde Farsça karşılıklarının bulunmadığı dile getirilen bu 100 fiilin bugün Türkiye Türkçesi ağızlarındaki durumu, kaç tanesinin varlığını sürdürdüğü, yapıları, bugünkü anlamları, tespit edilen fiillerden türeyen şekiller, kullanıldığı ağızlar, kısacası Türkiye Türkçesi ağızlarındaki izleri araştırılmıştır. Ayrıca bu fiillerin Eski Türkçe ve Orta Türkçe dönemi tarihi Türk yazı dillerinde bulunup bulunmadıkları da incelemeye dâhil edilmiştir. Çalışmada Sema Barutçu Özönderin Ali Şir Nevâyȋ Muḥākemetül-Luġateyn adlı eseri esas alınmış ve Türkiye Türkçesi ağızlarındaki izleri için de Türkiyede Halk Ağzından Derleme Sözlüğü kullanılmıştır. Yapılan araştırma sonucunda, yüzyıllar öncesinde Nevâyînin bahsettiği bu 100 fiilden 44 tanesinin Türkiye Türkçesi ağızlarında çeşitli biçimleriyle isim, fiil ve birleşik yapılarda varlığını sürdürdüğü tespit edilmiştir.

 Ali Şir Nevâyînin Türk dili açısından en önemli eserlerinden biri Türkçe ile Farsçayı anlatım gücü bakımından karşılaştırdığı Muhakemetül-Lugateyn adlı eseridir. Nevâyî eserinin bir bölümünde Türkçenin zenginliğini göstermek amacıyla Farsçada karşılığı olmayan 100 fiilden bahseder. Bu 100 fiilin hiçbirinin Farsçada karşılığının bulunmadığını, Farsların bu fiillerin her birine karşılık bulmak için pek çok kelimeyi bir araya getirmek durumunda olduklarını ve bunu da ancak Arapçadan kelime alarak yapabildiklerini ifade eder. Bu çalışmada, Muhakemetül-Lugateynde Farsça karşılıklarının bulunmadığı dile getirilen bu 100 fiilin bugün Türkiye Türkçesi ağızlarındaki durumu, kaç tanesinin varlığını sürdürdüğü, yapıları, bugünkü anlamları, tespit edilen fiillerden türeyen şekiller, kullanıldığı ağızlar, kısacası Türkiye Türkçesi ağızlarındaki izleri araştırılmıştır. Ayrıca bu fiillerin Eski Türkçe ve Orta Türkçe dönemi tarihi Türk yazı dillerinde bulunup bulunmadıkları da incelemeye dâhil edilmiştir. Çalışmada Sema Barutçu Özönderin Ali Şir Nevâyȋ Muḥākemetül-Luġateyn adlı eseri esas alınmış ve Türkiye Türkçesi ağızlarındaki izleri için de Türkiyede Halk Ağzından Derleme Sözlüğü kullanılmıştır. Yapılan araştırma sonucunda, yüzyıllar öncesinde Nevâyînin bahsettiği bu 100 fiilden 44 tanesinin Türkiye Türkçesi ağızlarında çeşitli biçimleriyle isim, fiil ve birleşik yapılarda varlığını sürdürdüğü tespit edilmiştir.

Makale detayları

Muhakemetü’l-Lugateyn’deki Fiillerin Türkiye Türkçesi Ağızlarındaki Görüntüleri

Yazarlar:

Sunay Deniz

Yayıncı:

Yakup YILMAZ

Ana Başlıklar:

Yeni Türk Dili (Eski Anadolu | Osmanlı | Türkiye Türkçesi)

Dergi:

RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi Issue 39, pp.216-234

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

4/2024

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001315613

pISSN:

2148-7782

Ali Şir Nevâyȋ

Çağatay Türkçesi

Türkiye Türkçesi Ağızları

Türkçenin Söz Varlığı

Muhakemetü’l-Lugateyn

Fiil

Sayı

Makale detayları

Muhakemetü’l-Lugateyn’deki Fiillerin Türkiye Türkçesi Ağızlarındaki Görüntüleri

Yazarlar: Sunay Deniz

Yayıncı: Yakup YILMAZ

Ana Başlıklar: Yeni Türk Dili (Eski Anadolu | Osmanlı | Türkiye Türkçesi)

Dergi: RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi Issue 39, pp.216-234

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 4/2024

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2001315613

pISSN: 2148-7782

Ali Şir Nevâyȋ

Çağatay Türkçesi

Türkiye Türkçesi Ağızları

Türkçenin Söz Varlığı

Muhakemetü’l-Lugateyn

Fiil

Sayı

Yazarlar:

Sunay Deniz

Yayıncı:

Yakup YILMAZ

Ana Başlıklar:

Yeni Türk Dili (Eski Anadolu | Osmanlı | Türkiye Türkçesi)

Dergi:

RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi Issue 39, pp.216-234

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

4/2024

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001315613

pISSN:

2148-7782