ESKİ ANADOLU TÜRKÇESİNDEKİ SINIRLAMA İŞLEVİNDEKİ “-(y)XncA dek/degin/kadar” ARA FORMUNUN DOĞU TRAKYA AĞIZLARINDAKİ GÖRÜNÜMÜ VE “-(y)XncA”  ZARF-FİİLİNİN KULLANIM ÇEŞİTLİLİĞİ

Bülent HÜNERLİ

Makale detayları

ESKİ ANADOLU TÜRKÇESİNDEKİ SINIRLAMA İŞLEVİNDEKİ “-(y)XncA dek/degin/kadar” ARA FORMUNUN DOĞU TRAKYA AĞIZLARINDAKİ GÖRÜNÜMÜ VE “-(y)XncA” ZARF-FİİLİNİN KULLANIM ÇEŞİTLİLİĞİ

Yazarlar:

Bülent HÜNERLİ

Yayıncı:

Yasin ŞERİFOĞLU

Dergi:

Türük International Language Literature and Folklore Researches Journal 2016 Vol.1 Issue 7, pp.152-163

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2016

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000840559

Sıklık:

Üç Aylık

eISSN:

2147-8872

Anahtar kelimeler:

Özet:

 


Zarf-fiillerin Türkçenin ilk yazılı eserlerinden itibaren ne denli değişik işlevlerde kullanıldığını takip edebilmekteyiz. Eski Türkçe döneminden günümüz Türk lehçelerine kadar, zarf-fiil ekleri fiillerin cümle içinde zarf olarak kullanılmasını sağlayarak, fiillere birtakım işlevler kazandırmıştır. Bazı durumlarda da zarf-fiiller asıl işlevini/işlevlerini kaybetmiş veya başka bir yapıya aktarmıştır. 
Eski Türkçe döneminden beri takip edebildiğimiz {-(G)XncA} zarf-fiil ekinin genellikle iki anlamda ve işlevde kullanıldığı görülmektedir: Bunlardan ilki (-dığı zaman, -dığında) anlamında zamandaşlık işlevi; ikincisi (-ıncaya kadar, -ana kadar) anlamında sınırlılık işlevidir. Özellikle Türkiye Türkçesinde  {-(y)XncA} zarf-fiilinin sınırlama işlevi, tek başına {-(y)XncA} eki ile karşılanamadığı için, bu anlam “Fiil+ {-(y)XncA}+(y)A ve çekim edatı” şeklinde formüle edebileceğimiz bir yapıyla ifade edilir. Eski Anadolu Türkçesinde ise sınırlama işlevini oluşturan  {-(y)XncA}‘nın dört farklı formunu görmekteyiz: 1. “-(y)XncA” 2. “-(y)XncA ve çekim edatı” 3. “-(y)XncA(y)A ve çekim edatı” 4. “Tâ/çak... -(y)XncA”.  Günümüzde ise Eski Anadolu Türkçesindeki bu dört farklı formun Doğu Trakya Ağızlarında işlek bir biçimde kullanıldığı görülmektedir. Çalışmamızda bu konu üzerinde durulacaktır.
Anahtar Kelimeler: Doğu Trakya, İşlev, Zarf-Fiil, Ağız, Eski Anadolu Türkçesi


Zarf-fiillerin Türkçenin ilk
yazılı eserlerinden itibaren ne denli değişik işlevlerde kullanıldığını takip
edebilmekteyiz. Eski Türkçe döneminden günümüz Türk lehçelerine kadar,
zarf-fiil ekleri fiillerin cümle içinde zarf olarak kullanılmasını sağlayarak,
fiillere birtakım işlevler kazandırmıştır. Bazı durumlarda da zarf-fiiller asıl
işlevini/işlevlerini kaybetmiş veya başka bir yapıya aktarmıştır. 




Eski Türkçe döneminden beri takip edebildiğimiz {-(G)XncA}
zarf-fiil ekinin genellikle iki anlamda ve işlevde kullanıldığı
görülmektedir: Bunlardan ilki (-dığı zaman, -dığında) anlamında
zamandaşlık işlevi; ikincisi (-ıncaya kadar, -ana kadar) anlamında sınırlılık
işlevidir. Özellikle Türkiye Türkçesinde 
{-(y)XncA} zarf-fiilinin sınırlama işlevi, tek başına {-(y)XncA}
eki ile karşılanamadığı için, bu anlam “Fiil+ {-(y)XncA}+(y)A ve çekim
edatı” şeklinde formüle edebileceğimiz bir yapıyla ifade edilir. Eski
Anadolu Türkçesinde ise sınırlama işlevini oluşturan  {-(y)XncA}‘nın dört farklı formunu
görmekteyiz: 1. “-(y)XncA” 2.
“-(y)XncA ve çekim edatı” 3. “-(y)XncA(y)A ve çekim edatı” 4.
“Tâ/çak... -(y)XncA”.  Günümüzde ise Eski Anadolu Türkçesindeki bu
dört farklı formun Doğu Trakya Ağızlarında işlek bir biçimde kullanıldığı
görülmektedir. Çalışmamızda bu konu üzerinde durulacaktır.

.

Makale detayları

ESKİ ANADOLU TÜRKÇESİNDEKİ SINIRLAMA İŞLEVİNDEKİ “-(y)XncA dek/degin/kadar” ARA FORMUNUN DOĞU TRAKYA AĞIZLARINDAKİ GÖRÜNÜMÜ VE “-(y)XncA” ZARF-FİİLİNİN KULLANIM ÇEŞİTLİLİĞİ

Yazarlar: Bülent HÜNERLİ

Yayıncı: Yasin ŞERİFOĞLU

Dergi: Türük International Language Literature and Folklore Researches Journal 2016 Vol.1 Issue 7, pp.152-163

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 6/2016

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000840559

Sıklık: Üç Aylık

eISSN: 2147-8872

Doğu Trakya

İşlev

Zarf-Fiil

Ağız

Eski Anadolu Türkçesi

Sayı

Yazarlar:

Bülent HÜNERLİ

Yayıncı:

Yasin ŞERİFOĞLU

Dergi:

Türük International Language Literature and Folklore Researches Journal 2016 Vol.1 Issue 7, pp.152-163

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2016

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000840559

Sıklık:

Üç Aylık

eISSN:

2147-8872