GEREKÇELİ KARAR HAKKI: YARGISAL KARARLARIN RASYONALİTESİ

Muharrem KILIÇ

Makale detayları

GEREKÇELİ KARAR HAKKI: YARGISAL KARARLARIN RASYONALİTESİ

Yazarlar:

Muharrem KILIÇ

Yayıncı:

Türkiye Adalet Akademisi

Ana Başlıklar:

Hukuk

Dergi:

Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 2021 Issue 47, pp.1-46

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

7/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000698971

Sıklık:

Üç Aylık

pISSN:

1309-6826

Özet:

 

The justification which constitutes the
logical basis of judicial decisions and is
considered as a product of the ‘mental effort’
of the judge, is based on the existential desire
of man to ‘know’. Justification in terms of
jurisdictional law corresponds to a logical
inquiry of the ‘cause’ part of the causeeffect
relationship. In this respect, the act
of justification is an effort to determine the
rational basis of the judicial decision. In this
context, legal justification from a philosophical
perspective is accepted as a kind of ‘rational
justification’. The philosophical approach to
justification determines the type of rationality
in terms of legal justification and argumentation
and sheds light on the nature of law as a rational
activity. Argumentation theories suggest that
the justification of judicial decisions is not only
carried out in formal terms but also material
and pragmatic terms.
In democratic legal systems, the
obligation to provide reasons emerges as a
‘necessity’. According to advocates of liberal
democracy, the act of justification constitutes
a fundamental element of a democratic state.
Judges in particular have legal and moral
obligations to justify decisions. In this context,
two liberal theories, consisting of Rawls’s
‘doctrine of public reason’ and Dworkin’s
‘conception of constitutional democracy
have revealed the importance of justifying’ in
democratic constitutional state. Nevertheless,
judges sometimes make unreasonable
decisions in which.
Therefore, there are several decision writing
methodologies that judges should follow in
the legal writing process and affect the quality
of the written decision. From literary style to
decision systematics, writing style to method
and justification, the decisive elements of
a competent decision are included in these
methodological approaches.

 

Yargı kararlarının mantıksal dayanağını
oluşturan ve yargıcın ‘zihinsel çabasının’
bir ürünü olarak değerlendirilen gerekçe,
tarihsel kökeni itibariyle insanın varoluşsal
anlamda ‘bilme’ arzusuna dayanmaktadır.
Yargılama hukuku açısından gerekçe, nedensonuç
ilişkisinin ‘neden’ kısmına ilişkin bir
mantıksal sorgulamaya karşılık gelmektedir.
Bu yönüyle gerekçelendirme edimi, yargısal
kararın rasyonel dayanağına ilişkin tespite
yönelik bir çabadır. Bu kapsamda felsefi
bir perspektiften hukuki gerekçelendirme,
bir tür ‘rasyonel gerekçelendirme’ olarak
kabul edilmektedir. Gerekçelendirmeye
felsefi yaklaşım, rasyonalitenin hukuki
gerekçe ve argümantasyon açısından
türünü belirlemekte ve rasyonel bir etkinlik
olarak hukukun doğasına ışık tutmaktadır.
Argümantasyon teorileri, yargısal kararların
gerekçelendirilmesinin yalnızca formel
terimlerle yürütülmemesini, aynı zamanda
kararların maddi ve pragmatik açıdan da
değerlendirilmesini öne sürmektedir.
Demokratik hukuk sistemlerinde gerekçe
sunma yükümlülüğü, bir ‘gereklilik’ olarak
ortaya çıkmaktadır. Liberal demokrasinin
savunucularına göre, gerekçelendirme
edimi demokratik bir devletin temel
unsurunu oluşturmaktadır. Özellikle
yargıçların, kararların gerekçelendirilmesi
noktasında yasal ve ahlaki yükümlülükleri
bulunmaktadır. Bu kapsamda Rawls’un
‘kamusal akıl doktrini’ ile Dworkin’in
‘anayasal demokrasisinden’ oluşan iki liberal
kuram, demokratik hukuk devletinde ‘gerekçe
sunmanın’ önemini ortaya koymaktadır. Ancak yine de yargıçlar kimi zaman somut
olaya ilişkin değerlendirmelerin yetersiz
bir biçimde yapıldığı, gerekçeden yoksun
kararlara imza atmaktadır. Bundan ötürü
yargıçların adli yazım sürecinde takip
etmesi gereken ve yazılan kararın kalitesini
etkileyen birtakım karar yazım metodolojileri
bulunmaktadır. Yazınsal üsluptan karar
sistematiğine, yazım stilinden yöntem ve
gerekçesine varıncaya kadar yetkin bir
kararın belirleyici unsurları bu metodolojik
yaklaşımlarda yer bulmaktadır.

Makale detayları

GEREKÇELİ KARAR HAKKI: YARGISAL KARARLARIN RASYONALİTESİ

Yazarlar: Muharrem KILIÇ

Yayıncı: Türkiye Adalet Akademisi

Ana Başlıklar: Hukuk

Dergi: Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 2021 Issue 47, pp.1-46

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 7/2021

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000698971

Sıklık: Üç Aylık

pISSN: 1309-6826

Sayı

Yazarlar:

Muharrem KILIÇ

Yayıncı:

Türkiye Adalet Akademisi

Ana Başlıklar:

Hukuk

Dergi:

Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 2021 Issue 47, pp.1-46

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

7/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000698971

Sıklık:

Üç Aylık

pISSN:

1309-6826