Osmanlı İmparatorluğunda Ermeniler: Osmanlı Türkçesi İle Eserler Yazan Ermeni Entelektüeller (1800-1923)

Yıldız DEVECİ BOZKUŞ

Makale detayları

Osmanlı İmparatorluğunda Ermeniler: Osmanlı Türkçesi İle Eserler Yazan Ermeni Entelektüeller (1800-1923)

Yazarlar:

Yıldız DEVECİ BOZKUŞ

Yayıncı:

Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Erdem Dergisi 2020 Vol.0 Issue 79, pp.97-128

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2020

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000413999

eISSN:

2667-8713

pISSN:

1010-867X

Özet:

 


ABSTRACTIn this study, the life and works of Armenian intellectuals who lived in the Ottoman Empire between 1800 and 1923 and wrote Ottoman works will be emphasized. In the process of Armenian modernization, what are the factors in the formation of the Armenian intelligentsia will be given. In this framework, some information about the Armenian modernization process will be given in the first place, then XIX. The names of the Armenian intelligentsia will be emphasized in the 19th century. Information will also be given on the fields in which the intellectuals mentioned produce works. Then, especially in which areas the Armenian intellectuals produced works using Ottoman Turkish and the place of these works in that period will be emphasized. Attention will also be given to the life of the Armenian intellectuals, their works and their role in Ottoman modernization. Within the scope of the article, the elements that shape the Armenian intellectual world in the Ottoman Empire will be emphasized in the first place. Then, the effects of the Tanzimat and Islahat Reforms will be included in the formation of the Armenian intellectual world. Itwill be emphasized who are the Armenian students studying abroad in medicine, economy, law, theater, education, literature, agriculture, philology, press, and accounting. It will be emphasized who are the Armenian students studying abroad in medicine, economy, law, theater, education, literature, agriculture, philology, press, and accounting. Information on who comes to the fore in these areas will also be included. In particular, the place and effects of the works produced in these areas will be emphasized. Information on which Ottoman educational institutions these works were used and their importance today will also be included. The role of Armenians in the steps taken by the state towards modernization and westernization will also be clarified through the works translated from Western sources into Ottoman Turkish. It is also important in terms of showing the intellectual level of non-Muslims’ belonging to the state. It also tries to clarify how the majority of Armenians, as a result of the education they received from abroad, spread the knowledge and experience theyhave acquired when they return to the country by writing translation and copyrighted works.

.

 

Bu çalışmada genel hatlarıyla Osmanlı İmparatorluğu’nda 1800 ile
1923 yılları arasında yaşamış ve Osmanlı Türkçesi ile eserler kaleme
almış olan Ermeni entelektüellerin hayatı ve eserleri incelenmiştir.
Çalışma kapsamında öncelikle Ermeni modernleşme sürecinde
Ermeni entelijansiyanın oluşumundaki faktörlere yer verilmiştir. Bu
çerçevede ilk etapta Ermeni modernleşme sürecine dair bazı bilgilere
yer verilerek ardından XIX. Yüzyılda Ermeni entelijansiya kapsamında
hangi isimlerin ön planda olduğu üzerinde durulmuştur. Söz konusu
entelektüellerin hangi alanlarda eserler ürettikleri hakkında bilgi
verilmiştir. Daha sonra özellikle Osmanlı Türkçesi kullanarak hangi
alanlarda Ermeni entelektüellerinin eserler ürettikleri ve bu eserlerin
söz konusu dönem içerisindeki yeri incelenmiştir. Osmanlı Türkçesi ile
eserler kaleme alan Ermeni entelektüellerin hayatı, eserleri ve Osmanlı
modernleşmesindeki rolüne de dikkat çekilerek bu eserlerin söz konusu
dönemde hangi alanlarda kullanıldığı ve toplum üzerindeki etkileri
hakkında da bilgi verilmiştir. Makale kapsamında ilk etapta Osmanlı
İmparatorluğu’nda Ermeni entelektüel dünyasını şekillendiren
unsurlar tespit edilmiştir. Daha sonra Ermeni entelektüel dünyasının
oluşumunda Tanzimat ve Islahat döneminin etkilerine yer verilerek, tıp,
ekonomi, hukuk, tiyatro, eğitim, ziraat, filoloji, muhasebe konularında
yurtdışında eğitim alan Ermeni öğrencilerin kimler olduğu üzerinde
durulmuştur. Bu alanlarda kimlerin ön plana çıktığı bilgilerine de
yer verilerek özellikle bu alanlarda üretilen eserlerin toplumdaki yeri
ve etkilerine dikkat çekilmiştir. Bu eserlerin hangi Osmanlı eğitim
kurumlarında kullanıldıkları ve günümüzdeki önemine dair bilgilere
de yer veren bu çalışmayla birlikte Osmanlı İmparatorluğu’nda Ermeni
entelektüellerinin sadece sosyal bilimler alanında değil mühendislik,
mimarlık, tıp, hukuk, ziraat vb. alanlarda da eserler kaleme aldıkları ve
bu eserlerin toplumun modernleşme sürecindeki etkileri anlaşılmaya
çalışılmıştır. Bu çalışmada genel hatlarıyla çok fazla gün yüzüne
çıkmamış olan Ermeni münevverlerinin kaleme almış olduğu eserlere
de yer verilecektir. Böylece Ermenilerin Batılı kaynaklardan Osmanlı
Türkçesine çevirdikleri eserler aracılığıyla devletin modernleşme ve
batılılaşma yolunda atmış oldukları adımlarda nasıl bir rol oynadıkları
hususuna açıklık getirilmeye çalışılmaktadır. Bu çalışma ayrıca
Osmanlı İmparatorluğu döneminde yaşayan gayrimüslimlerin devlete
olan aidiyetlerinin entelektüel seviyedeki konumunu göstermesi
açısından da önemlidir. Makalede ayrıca söz konusu dönemde
imparatorluk sınırları içerisinde yaşayan Ermenilerin büyük bir
kısmının yurtdışından aldıkları eğitimler neticesinde elde etmiş
oldukları bilgi ve birikimleri ülkeye döndüklerinde nasıl toplumun
hemen hemen tüm alanlarına gerek çeviri gerekse telif eserler kaleme
alarak yaydıklarına da açıklık getirmeye çalışmaktadır. Bu birikimin
hem dönemin Türk ve Ermeni entelektüelleri hem de iki toplumun
genç kuşakları üzerindeki etkilerine de dikkat çekilecektir.

Makale detayları

Osmanlı İmparatorluğunda Ermeniler: Osmanlı Türkçesi İle Eserler Yazan Ermeni Entelektüeller (1800-1923)

Yazarlar: Yıldız DEVECİ BOZKUŞ

Yayıncı: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı

Ana Başlıklar: Sosyoloji & antropoloji

Dergi: Erdem Dergisi 2020 Vol.0 Issue 79, pp.97-128

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 12/2020

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000413999

eISSN: 2667-8713

pISSN: 1010-867X

Sayı

Yazarlar:

Yıldız DEVECİ BOZKUŞ

Yayıncı:

Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Erdem Dergisi 2020 Vol.0 Issue 79, pp.97-128

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2020

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000413999

eISSN:

2667-8713

pISSN:

1010-867X