MEVLANA’DA ARAP DİLİ VE EDEBİYATININ İZLERİ

Ahmet Kazım ÜRÜN

Makale detayları

MEVLANA’DA ARAP DİLİ VE EDEBİYATININ İZLERİ

Yazarlar:

Ahmet Kazım ÜRÜN

Yayıncı:

Oku Anonim Şirketi

Ana Başlıklar:

Dil | Edebiyat | Poetry

Dergi:

Nüsha Şarkiyat Araştırmaları Dergisi 2021 Vol.21 Issue 53, pp.155-186

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000528789

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2791-7177

pISSN:

1303-0752

Özet:

 

The great thinker, poet and storyteller Jalaluddin Rumi, who has an important role in the system of universal values as well as in Turkish thought, culture and literature, presented us the information he obtained from various sources at different stages of his life in his valuable works. In order to determine the depth of Rumi's literary accumulation, it is necessary to know the personalities, languages and literatures that influenced him. Undoubtedly, figures and sources of the Arabic language and literature have an important place among them. Some of these are Imru'u'l-Qays, who is indisputably the first in classical Arabic poetry, Sibavayhi, the most important grammarian of the Basra language school in the second half of the 2nd century, and al-Câhiz, who is in the first place in Arabic literature according to most literary critics.
Rumi carried many personalities and events such as Hatam al-Tai, Zun'n-Nûn-ı Masri, Abrahem Adham, Vaysal Karani, Cunayd-i Bağdadi, Hallac-ı Mansur, Bayazed-ı Bastami, Abraha, who are included in Arabic literature but are also the subject of Islamic culture and history into his works.
During the time Rumi lived, Arabic, Persian and Turkish had different usage areas than today. At that time, these languages were the common values of the countries in the region. Arabic was used as a religious language, Persian was used as a literary language, and Turkish was used as a spoken language. When we look at the works of Rumi written in Persian, we come across many Arabic expressions. These Arabic words consist of verses and hadiths, which are mostly religious texts. These religious texts, considered as common values, have been included in many works in their original form in Arabic. It is quite normal that Rumi also used Arabic texts from time to time while he was discussing religious subjects in his works. Although Rumi, who wrote his works in Persian, accepted the scientific superiority of Arabic, he considered Persian as more appropriate for his spirit. In addition, idioms and proverbs, which are written and oral sources of Arabic literature, also attracted Rumi's attention and he used some of them in his works.

 

Türk düşünce, kültür ve edebiyatında olduğu kadar evrensel değerler sisteminde de önemli bir yere sahip olan büyük düşünür ve aynı zamanda şair ve hikâyeci Mevlâna Celâleddin er-Rûmî, hayatının değişik kademelerinde çeşitli kaynaklardan edindiği bilgileri birbirinden değerli eserlerde bizlere sunmuştur. Mevlâna’nın edebî birikiminin derinliğinin tespiti için, onu etkileyen şahsiyetlerin, dillerin ve edebiyatların bilinmesi gerekir. Bunlar arasında şüphesiz Arap dili ve edebiyatına mensup şahsiyetler ve kaynaklar önemli bir yer tutar. Klasik Arap şiirinde tartışmasız birinci sırayı alan İmru’u’l-Kays, h. II. Asrın ikinci yarısında Basra dil mektebinin en önemli dil bilgini Sibeveyhi ve çoğu edebiyat eleştirmenleri tarafından Arap edebiyatında ilk sıraya oturtulan el-Câhiz bunlardan bazılarıdır. 
Mevlâna, Arap edebiyatı içerisinde yer verilen ancak bir yönüyle İslam kültür ve tarihinin de konusu olan Hâtim et-Tâî, Zûn’n-Nûn-ı Mısrî, İbrahim Edhem, Veysel Karani, Cüneyd-i Bağdadi, Hallac-ı Mansûr, Beyazıt-ı Bestami, Ebrehe gibi birçok şahsiyet ve olayı eserlerine taşımıştır. 
Mevlâna’nın yaşadığı dönemde, Arapça, Farsça ve Türkçe günümüzdekinden farklı kullanım alanlarına sahipti. O gün için bu diller bölge ülkelerinin ortak değerleriydi. Daha çok Arapça dinî, Farsça edebî alanlarda, Türkçe ise konuşma dili olarak kullanılmaktaydı. Mevlana’nın Farsça kaleme alınmış eserlerine bakıldığında, birçok Arapça ifadeye rastlamaktayız. Bu Arapça sözler, daha çok birer dini metin olan ayet ve hadislerden oluşmaktadır. Ortak değer olarak alınan bu dini metinler, orijinal şekliyle Arapça olarak pek çok eserde yer almıştır. Mevlâna da eserlerinde dini konuları işlerken yer yer Arapça metinlere başvurmuş olması gayet normal. Eserlerini Farsça kaleme alan Mevlâna, Arapçanın ilmî yönden üstünlüğünü kabul etmesine rağmen Farsçayı ruhuna daha uygun görür. Ayrıca Arap edebiyatının yazılı ve sözlü kaynaklarından olan deyim ve atasözleri de Mevlâna’nın ilgisini çekmiş ve bunlardan bazılarını eserlerinde kullanmıştır.

Makale detayları

MEVLANA’DA ARAP DİLİ VE EDEBİYATININ İZLERİ

Yazarlar: Ahmet Kazım ÜRÜN

Yayıncı: Oku Anonim Şirketi

Ana Başlıklar: Dil | Edebiyat | Poetry

Dergi: Nüsha Şarkiyat Araştırmaları Dergisi 2021 Vol.21 Issue 53, pp.155-186

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 12/2021

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000528789

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2791-7177

pISSN: 1303-0752

Sayı

Yazarlar:

Ahmet Kazım ÜRÜN

Yayıncı:

Oku Anonim Şirketi

Ana Başlıklar:

Dil | Edebiyat | Poetry

Dergi:

Nüsha Şarkiyat Araştırmaları Dergisi 2021 Vol.21 Issue 53, pp.155-186

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000528789

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2791-7177

pISSN:

1303-0752