Sûfî-Siyaset İlişkisi Bağlamında Mevlâna Halid Şiirlerinde Baban (E)Mîrleri

Veysel Başçı

Makale detayları

Sûfî-Siyaset İlişkisi Bağlamında Mevlâna Halid Şiirlerinde Baban (E)Mîrleri

Yazarlar:

Veysel Başçı

Yayıncı:

Bingol University

Ana Başlıklar:

Dünya Dilleri | Edebiyatı ve Kültürü (Diğer)

Dergi:

Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi Issue 23, pp.1-28

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2024

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001319966

pISSN:

2687-5128

Anahtar kelimeler:

Özet:

 Nakşibendîyye-i Halidîyye tarikat kolunun kurucu pîri Mevlâna Halid-i Şehrezûrî 1779 yılında Süleymaniyenin Karadağ bölgesinde dünyaya geldiğinde söz konusu bölge Baban Kürt Emîrliğinin yerel yönetim ve idaresi altındaydı. Dolaysıyla Mevlâna Halid bu emirlikte yönetici olmuş birçok Baban Emîrini yakından tanıma fırsatı bulmuş, kendileriyle siyasî ve dinî ilişkiler geliştirmişti ki bu ilişki biçimi Mevlâna Halidin 1811de Şeyh Abdullah Dihlevîye intisabından önce ve sonra farklı şekillerde devam etmiştir. Onun Baban Emîrleriyle olan ilişkisini gösteren, onlarla ilgili duygu ve düşüncelerini ve bakış açısını ortaya koyan bazı ayrıntılar, kendisinden geriye kalmış üç dilli Kürtçe, Farsça, Arapça dağınık haldeki şiirleri ile divanında mevcuttur. Divanında Babanzâde Osman, İbrahim, Abdurrahman ve Selim Paşalarla ilgili şiirler kaleme aldığı görülmektedir. Söz konusu şiirlerinde, Baban Emîrleriyle beraber bunların iktidarı döneminde yaşanmış önemli bazı olay ve havadislere de değinerek şiirsel madde tarihleri düşmüş, yaşanmış hadiseler karşısında kâh hüznünü kâh sevincini paylaşmıştır. Babanzâde Süleyman Paşanın oğlu Osman Paşanın şehit düşmesini uzun bir mersiyeyle yâd etmiştir. Süleymaniye şehrinin genişletilmesini sağlayarak, bu şehirdeki bölgesel iktidarın sembolü olan sarayının usul ve esaslarını tavizsiz şekilde uygulayan, Kasr-ı Şirin ile Hanekîn gibi bölgeleri Baban Emîrliğinin sınırlarına dâhil etmiş olan Babanzâde İbrahim Paşayı da başına taç yaraşan bir sultan olarak resmetmiştir. Babanzâde Abdurrahman Paşanın 1808 yılında Osmanlının Bağdat valisi karşısındaki üstünlüğüne vurgu yapmış, onun 1810 yılındaki Bağdat kuşatmasına da değinerek siyasî rakiplerine karşı galip gelişine de bir hayli sevinmiştir. Mevlâna Halidin Baban Emîrlerini taltif ve methiyeleri sadece bunlarla da sınırlı değildir. Divanı ile dağınık haldeki şiirlerinin birçok yerinde açık ve üstü kapalı Baban Emîrlerine işarette bulunmuş ve onlara olan hayranlığını defalarca dile getirmiştir. Bu çalışmada Mevlâna Halidin şiirlerinde yerel iktidarla olan ilişkileri incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Sûfî, Siyaset, Baban Emîrleri, Mevlâna Halid Abstract When Mawlana Khalid al-Shahrazūri al-Baghdadī, the founder of the Nakshībandi-Khalīdi order branch, was born in the Qaradag region of Suleymaniyah in 1779, the region in question was under the rule and administration of the Baban Kurdish Emirate. Therefore, Mawlana Khalid had the opportunity to freely get to know many Baban emirs who were rulers of this emirate. He developed political and religious relations with them. So much so that this form of relationship continued in a different way before and after Mawlana Khalids affiliation with Sheikh Abdullah Dihlavī in 1811. Some details that show his relationship with Babans orders, reflect his feelings and thoughts about them, and reveal his perspective on them are available in the trilingual Kurdish, Persian, Arabic poetry divan he left behind. It is seen that he wrote poems about Babanzāda Othman, Ibrahim, Abdurrahmān and Salim Pasha in this divan. In these poems, he also touched upon some important events and news that took place during the rule of Babans emirs, and poetic dates were included in these news, and he shared sometimes his sadness and sometimes his joy in the face of what happened. He commemorated the martyrdom of Othman Pasha, the son of Babanzāda Suleiman Pasha, with a long elegy. He portrayed Babanzāda Ibrahim Pasha, who ensured the expansion of the city of Sulaymaniyah, uncompromisingly implemented the procedures and principles of his palace, which was the symbol of regional power in this city, and included regions such as Qasrī Shirin and Xanakīn within the borders of the Baban Emirate, as a sūltan worthy of a crown. He emphasized the superiority of Babanzāda Abdurrahmān Pasha over the Ottoman governor of Baghdad in 1808, and was very happy about his victory over his political rivals, also referring to the siege of Baghdad in 1810. Mawlana Khalids praise and praise of Babans emirs are not limited to these only. In many parts of his divan and scattered poems, he explicitly and implicitly pointed out Babans emirs and expressed his admiration for them many times. In this study, Mawlana Khalids relations with the local government in his poems were examined. Key words: Sufi, Politics, Baban Emirates, Mawlana Khalid, Poem.

 Nakşibendîyye-i Halidîyye tarikat kolunun kurucu pîri Mevlâna Halid-i Şehrezûrî 1779 yılında Süleymaniyenin Karadağ bölgesinde dünyaya geldiğinde söz konusu bölge Baban Kürt Emîrliğinin yerel yönetim ve idaresi altındaydı. Dolaysıyla Mevlâna Halid bu emirlikte yönetici olmuş birçok Baban Emîrini yakından tanıma fırsatı bulmuş, kendileriyle siyasî ve dinî ilişkiler geliştirmişti ki bu ilişki biçimi Mevlâna Halidin 1811de Şeyh Abdullah Dihlevîye intisabından önce ve sonra farklı şekillerde devam etmiştir. Onun Baban Emîrleriyle olan ilişkisini gösteren, onlarla ilgili duygu ve düşüncelerini ve bakış açısını ortaya koyan bazı ayrıntılar, kendisinden geriye kalmış üç dilli Kürtçe, Farsça, Arapça dağınık haldeki şiirleri ile divanında mevcuttur. Divanında Babanzâde Osman, İbrahim, Abdurrahman ve Selim Paşalarla ilgili şiirler kaleme aldığı görülmektedir. Söz konusu şiirlerinde, Baban Emîrleriyle beraber bunların iktidarı döneminde yaşanmış önemli bazı olay ve havadislere de değinerek şiirsel madde tarihleri düşmüş, yaşanmış hadiseler karşısında kâh hüznünü kâh sevincini paylaşmıştır. Babanzâde Süleyman Paşanın oğlu Osman Paşanın şehit düşmesini uzun bir mersiyeyle yâd etmiştir. Süleymaniye şehrinin genişletilmesini sağlayarak, bu şehirdeki bölgesel iktidarın sembolü olan sarayının usul ve esaslarını tavizsiz şekilde uygulayan, Kasr-ı Şirin ile Hanekîn gibi bölgeleri Baban Emîrliğinin sınırlarına dâhil etmiş olan Babanzâde İbrahim Paşayı da başına taç yaraşan bir sultan olarak resmetmiştir. Babanzâde Abdurrahman Paşanın 1808 yılında Osmanlının Bağdat valisi karşısındaki üstünlüğüne vurgu yapmış, onun 1810 yılındaki Bağdat kuşatmasına da değinerek siyasî rakiplerine karşı galip gelişine de bir hayli sevinmiştir. Mevlâna Halidin Baban Emîrlerini taltif ve methiyeleri sadece bunlarla da sınırlı değildir. Divanı ile dağınık haldeki şiirlerinin birçok yerinde açık ve üstü kapalı Baban Emîrlerine işarette bulunmuş ve onlara olan hayranlığını defalarca dile getirmiştir. Bu çalışmada Mevlâna Halidin şiirlerinde yerel iktidarla olan ilişkileri incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Sûfî, Siyaset, Baban Emîrleri, Mevlâna Halid Abstract When Mawlana Khalid al-Shahrazūri al-Baghdadī, the founder of the Nakshībandi-Khalīdi order branch, was born in the Qaradag region of Suleymaniyah in 1779, the region in question was under the rule and administration of the Baban Kurdish Emirate. Therefore, Mawlana Khalid had the opportunity to freely get to know many Baban emirs who were rulers of this emirate. He developed political and religious relations with them. So much so that this form of relationship continued in a different way before and after Mawlana Khalids affiliation with Sheikh Abdullah Dihlavī in 1811. Some details that show his relationship with Babans orders, reflect his feelings and thoughts about them, and reveal his perspective on them are available in the trilingual Kurdish, Persian, Arabic poetry divan he left behind. It is seen that he wrote poems about Babanzāda Othman, Ibrahim, Abdurrahmān and Salim Pasha in this divan. In these poems, he also touched upon some important events and news that took place during the rule of Babans emirs, and poetic dates were included in these news, and he shared sometimes his sadness and sometimes his joy in the face of what happened. He commemorated the martyrdom of Othman Pasha, the son of Babanzāda Suleiman Pasha, with a long elegy. He portrayed Babanzāda Ibrahim Pasha, who ensured the expansion of the city of Sulaymaniyah, uncompromisingly implemented the procedures and principles of his palace, which was the symbol of regional power in this city, and included regions such as Qasrī Shirin and Xanakīn within the borders of the Baban Emirate, as a sūltan worthy of a crown. He emphasized the superiority of Babanzāda Abdurrahmān Pasha over the Ottoman governor of Baghdad in 1808, and was very happy about his victory over his political rivals, also referring to the siege of Baghdad in 1810. Mawlana Khalids praise and praise of Babans emirs are not limited to these only. In many parts of his divan and scattered poems, he explicitly and implicitly pointed out Babans emirs and expressed his admiration for them many times. In this study, Mawlana Khalids relations with the local government in his poems were examined. Key words: Sufi, Politics, Baban Emirates, Mawlana Khalid, Poem.

 Nakşibendîyye-i Halidîyye tarikat kolunun kurucu pîri Mevlâna Halid-i Şehrezûrî 1779 yılında Süleymaniyenin Karadağ bölgesinde dünyaya geldiğinde söz konusu bölge Baban Kürt Emîrliğinin yerel yönetim ve idaresi altındaydı. Dolaysıyla Mevlâna Halid bu emirlikte yönetici olmuş birçok Baban Emîrini yakından tanıma fırsatı bulmuş, kendileriyle siyasî ve dinî ilişkiler geliştirmişti ki bu ilişki biçimi Mevlâna Halidin 1811de Şeyh Abdullah Dihlevîye intisabından önce ve sonra farklı şekillerde devam etmiştir. Onun Baban Emîrleriyle olan ilişkisini gösteren, onlarla ilgili duygu ve düşüncelerini ve bakış açısını ortaya koyan bazı ayrıntılar, kendisinden geriye kalmış üç dilli Kürtçe, Farsça, Arapça dağınık haldeki şiirleri ile divanında mevcuttur. Divanında Babanzâde Osman, İbrahim, Abdurrahman ve Selim Paşalarla ilgili şiirler kaleme aldığı görülmektedir. Söz konusu şiirlerinde, Baban Emîrleriyle beraber bunların iktidarı döneminde yaşanmış önemli bazı olay ve havadislere de değinerek şiirsel madde tarihleri düşmüş, yaşanmış hadiseler karşısında kâh hüznünü kâh sevincini paylaşmıştır. Babanzâde Süleyman Paşanın oğlu Osman Paşanın şehit düşmesini uzun bir mersiyeyle yâd etmiştir. Süleymaniye şehrinin genişletilmesini sağlayarak, bu şehirdeki bölgesel iktidarın sembolü olan sarayının usul ve esaslarını tavizsiz şekilde uygulayan, Kasr-ı Şirin ile Hanekîn gibi bölgeleri Baban Emîrliğinin sınırlarına dâhil etmiş olan Babanzâde İbrahim Paşayı da başına taç yaraşan bir sultan olarak resmetmiştir. Babanzâde Abdurrahman Paşanın 1808 yılında Osmanlının Bağdat valisi karşısındaki üstünlüğüne vurgu yapmış, onun 1810 yılındaki Bağdat kuşatmasına da değinerek siyasî rakiplerine karşı galip gelişine de bir hayli sevinmiştir. Mevlâna Halidin Baban Emîrlerini taltif ve methiyeleri sadece bunlarla da sınırlı değildir. Divanı ile dağınık haldeki şiirlerinin birçok yerinde açık ve üstü kapalı Baban Emîrlerine işarette bulunmuş ve onlara olan hayranlığını defalarca dile getirmiştir. Bu çalışmada Mevlâna Halidin şiirlerinde yerel iktidarla olan ilişkileri incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Sûfî, Siyaset, Baban Emîrleri, Mevlâna Halid Abstract When Mawlana Khalid al-Shahrazūri al-Baghdadī, the founder of the Nakshībandi-Khalīdi order branch, was born in the Qaradag region of Suleymaniyah in 1779, the region in question was under the rule and administration of the Baban Kurdish Emirate. Therefore, Mawlana Khalid had the opportunity to freely get to know many Baban emirs who were rulers of this emirate. He developed political and religious relations with them. So much so that this form of relationship continued in a different way before and after Mawlana Khalids affiliation with Sheikh Abdullah Dihlavī in 1811. Some details that show his relationship with Babans orders, reflect his feelings and thoughts about them, and reveal his perspective on them are available in the trilingual Kurdish, Persian, Arabic poetry divan he left behind. It is seen that he wrote poems about Babanzāda Othman, Ibrahim, Abdurrahmān and Salim Pasha in this divan. In these poems, he also touched upon some important events and news that took place during the rule of Babans emirs, and poetic dates were included in these news, and he shared sometimes his sadness and sometimes his joy in the face of what happened. He commemorated the martyrdom of Othman Pasha, the son of Babanzāda Suleiman Pasha, with a long elegy. He portrayed Babanzāda Ibrahim Pasha, who ensured the expansion of the city of Sulaymaniyah, uncompromisingly implemented the procedures and principles of his palace, which was the symbol of regional power in this city, and included regions such as Qasrī Shirin and Xanakīn within the borders of the Baban Emirate, as a sūltan worthy of a crown. He emphasized the superiority of Babanzāda Abdurrahmān Pasha over the Ottoman governor of Baghdad in 1808, and was very happy about his victory over his political rivals, also referring to the siege of Baghdad in 1810. Mawlana Khalids praise and praise of Babans emirs are not limited to these only. In many parts of his divan and scattered poems, he explicitly and implicitly pointed out Babans emirs and expressed his admiration for them many times. In this study, Mawlana Khalids relations with the local government in his poems were examined. Key words: Sufi, Politics, Baban Emirates, Mawlana Khalid, Poem.

 Nakşibendîyye-i Halidîyye tarikat kolunun kurucu pîri Mevlâna Halid-i Şehrezûrî 1779 yılında Süleymaniyenin Karadağ bölgesinde dünyaya geldiğinde söz konusu bölge Baban Kürt Emîrliğinin yerel yönetim ve idaresi altındaydı. Dolaysıyla Mevlâna Halid bu emirlikte yönetici olmuş birçok Baban Emîrini yakından tanıma fırsatı bulmuş, kendileriyle siyasî ve dinî ilişkiler geliştirmişti ki bu ilişki biçimi Mevlâna Halidin 1811de Şeyh Abdullah Dihlevîye intisabından önce ve sonra farklı şekillerde devam etmiştir. Onun Baban Emîrleriyle olan ilişkisini gösteren, onlarla ilgili duygu ve düşüncelerini ve bakış açısını ortaya koyan bazı ayrıntılar, kendisinden geriye kalmış üç dilli Kürtçe, Farsça, Arapça dağınık haldeki şiirleri ile divanında mevcuttur. Divanında Babanzâde Osman, İbrahim, Abdurrahman ve Selim Paşalarla ilgili şiirler kaleme aldığı görülmektedir. Söz konusu şiirlerinde, Baban Emîrleriyle beraber bunların iktidarı döneminde yaşanmış önemli bazı olay ve havadislere de değinerek şiirsel madde tarihleri düşmüş, yaşanmış hadiseler karşısında kâh hüznünü kâh sevincini paylaşmıştır. Babanzâde Süleyman Paşanın oğlu Osman Paşanın şehit düşmesini uzun bir mersiyeyle yâd etmiştir. Süleymaniye şehrinin genişletilmesini sağlayarak, bu şehirdeki bölgesel iktidarın sembolü olan sarayının usul ve esaslarını tavizsiz şekilde uygulayan, Kasr-ı Şirin ile Hanekîn gibi bölgeleri Baban Emîrliğinin sınırlarına dâhil etmiş olan Babanzâde İbrahim Paşayı da başına taç yaraşan bir sultan olarak resmetmiştir. Babanzâde Abdurrahman Paşanın 1808 yılında Osmanlının Bağdat valisi karşısındaki üstünlüğüne vurgu yapmış, onun 1810 yılındaki Bağdat kuşatmasına da değinerek siyasî rakiplerine karşı galip gelişine de bir hayli sevinmiştir. Mevlâna Halidin Baban Emîrlerini taltif ve methiyeleri sadece bunlarla da sınırlı değildir. Divanı ile dağınık haldeki şiirlerinin birçok yerinde açık ve üstü kapalı Baban Emîrlerine işarette bulunmuş ve onlara olan hayranlığını defalarca dile getirmiştir. Bu çalışmada Mevlâna Halidin şiirlerinde yerel iktidarla olan ilişkileri incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Sûfî, Siyaset, Baban Emîrleri, Mevlâna Halid Abstract When Mawlana Khalid al-Shahrazūri al-Baghdadī, the founder of the Nakshībandi-Khalīdi order branch, was born in the Qaradag region of Suleymaniyah in 1779, the region in question was under the rule and administration of the Baban Kurdish Emirate. Therefore, Mawlana Khalid had the opportunity to freely get to know many Baban emirs who were rulers of this emirate. He developed political and religious relations with them. So much so that this form of relationship continued in a different way before and after Mawlana Khalids affiliation with Sheikh Abdullah Dihlavī in 1811. Some details that show his relationship with Babans orders, reflect his feelings and thoughts about them, and reveal his perspective on them are available in the trilingual Kurdish, Persian, Arabic poetry divan he left behind. It is seen that he wrote poems about Babanzāda Othman, Ibrahim, Abdurrahmān and Salim Pasha in this divan. In these poems, he also touched upon some important events and news that took place during the rule of Babans emirs, and poetic dates were included in these news, and he shared sometimes his sadness and sometimes his joy in the face of what happened. He commemorated the martyrdom of Othman Pasha, the son of Babanzāda Suleiman Pasha, with a long elegy. He portrayed Babanzāda Ibrahim Pasha, who ensured the expansion of the city of Sulaymaniyah, uncompromisingly implemented the procedures and principles of his palace, which was the symbol of regional power in this city, and included regions such as Qasrī Shirin and Xanakīn within the borders of the Baban Emirate, as a sūltan worthy of a crown. He emphasized the superiority of Babanzāda Abdurrahmān Pasha over the Ottoman governor of Baghdad in 1808, and was very happy about his victory over his political rivals, also referring to the siege of Baghdad in 1810. Mawlana Khalids praise and praise of Babans emirs are not limited to these only. In many parts of his divan and scattered poems, he explicitly and implicitly pointed out Babans emirs and expressed his admiration for them many times. In this study, Mawlana Khalids relations with the local government in his poems were examined. Key words: Sufi, Politics, Baban Emirates, Mawlana Khalid, Poem.

Makale detayları

Sûfî-Siyaset İlişkisi Bağlamında Mevlâna Halid Şiirlerinde Baban (E)Mîrleri

Yazarlar:

Veysel Başçı

Yayıncı:

Bingol University

Ana Başlıklar:

Dünya Dilleri | Edebiyatı ve Kültürü (Diğer)

Dergi:

Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi Issue 23, pp.1-28

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2024

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001319966

pISSN:

2687-5128

Sûfî

Siyaset

Baban (E)mîrleri

Mevlâna Halid

Şiir

Sayı

Makale detayları

Sûfî-Siyaset İlişkisi Bağlamında Mevlâna Halid Şiirlerinde Baban (E)Mîrleri

Yazarlar: Veysel Başçı

Yayıncı: Bingol University

Ana Başlıklar: Dünya Dilleri | Edebiyatı ve Kültürü (Diğer)

Dergi: Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi Issue 23, pp.1-28

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 6/2024

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2001319966

pISSN: 2687-5128

Sûfî

Siyaset

Baban (E)mîrleri

Mevlâna Halid

Şiir

Sayı

Yazarlar:

Veysel Başçı

Yayıncı:

Bingol University

Ana Başlıklar:

Dünya Dilleri | Edebiyatı ve Kültürü (Diğer)

Dergi:

Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi Issue 23, pp.1-28

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2024

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001319966

pISSN:

2687-5128