FERGANA NÜSHASINDAN KUTADGU BİLİG’İN  SÖZ VARLIĞINA KATKILAR

Gyülcan BAYRAMİ; Zühal ÖLMEZ

Makale detayları

FERGANA NÜSHASINDAN KUTADGU BİLİG’İN SÖZ VARLIĞINA KATKILAR

Yazarlar:

Gyülcan BAYRAMİ | Zühal ÖLMEZ

Yayıncı:

Amasya University

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Amasya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 2021 Vol. Issue 9, pp.259-283

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000853073

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2602-2567

pISSN:

2548-0480

Anahtar kelimeler:

Özet:

 

The original manuscript of Kutadgu Bilig written by Yûsuf Hâs Hâcib in 462/1069-1070 does not exist today. Naturally, the manuscripts in Vienna, Cairo and Fergana reproduced many years after the original manuscript was written can not fully reflect it. Even though some studies have been carried out to examine these three manuscripts in all aspects and reveal the linguistic features and vocabulary of each manuscript, detailed and sufficient studies have not been done yet. To begin with, it is necessary to examine each manuscript separately to make a comprehensive comparison of them.
Research indicates that the Vienna and Cairo manuscripts are more similar to each other than the Fergana manuscript. Each manuscript contains missing sections and couplets. In this study, based on the transcription and translation of all of the Fergana manuscript, the words that emerged from the different spellings in this manuscript will be emphasized. Accordingly, this study includes: the words that only exist in the Fergana manuscript like yayın- “to spread, to distribute”, ḳorı- “to protect”, yasa- “do, repair”, tewsüzün “without cheating”, tuy- “to affect, to influence”, ėrin “lip” and words that exist in the manuscript but have different meaning like the word tegin- “to arrive, reach, or metaphorically be appointed, be assigned”. Furthermore, the words have been included in the study due to their different meanings and spellings such as öz boḳa “by holding oneself back or acting calmly” and be-ḥill “forgiveness and pardoning, or  metaphorically forgiving each other” and the verb which has a different spelling tiŋle-“to listen”.
The words were explained by giving the transcription and translation of each couplet. By showing the related couplet’s transcription and the translation which is published in Arat, a comparison was also provided. Then, the meanings and forms of the words in the Old Turkish Period and later periods were examined. Thus, new words were added into the vocabulary list of Kutadgu Bilig.

 

462/1069-1070 yılında Yûsuf Hâs Hâcib tarafından yazılan Kutadgu Bilig’in müellif nüshası elimizde bulunmamaktadır. Yazıldıktan uzun yıllar sonra istinsah edilen Viyana, Kahire ve Fergana nüshaları doğal olarak müellif nüshasını tam olarak yansıtamamaktadır. Bu üç nüshanın bütün yönleriyle incelenmesi, her bir nüshanın dil özelliklerinin ve söz varlığının ortaya konması için kimi çalışmalar yapılmış olmakla birlikte henüz ayrıntılı ve yeterli çalışmalar yapılmamıştır. Nüshaların birbirleriyle kapsamlı olarak karşılaştırılması için öncelikle her nüshanın ayrı ayrı incelenmesi gerekmektedir. 
Viyana ve Kahire nüshalarının Fergana nüshasına göre birbirlerine daha yakın oldukları tespit edilmiştir. Her nüshada eksik bölüm ve beyitler bulunmaktadır. Bu çalışmada, Fergana nüshasının tamamının yazı çeviriminden ve çevirisinden yola çıkarak bu nüshadaki farklı yazımlarla ortaya çıkan sözcükler üzerinde durulacaktır. Bu doğrultuda tespit edilen yayın- “yaymak, dağıtmak”, ḳorı- “korumak”, yasa- “yapmak, onarmak”, tewsüzün “hile yapmadan, hile yapmaksızın”, tuy- “tesir etmek, etkilemek”, ėrin “dudak” gibi sadece Fergana nüshasında geçen sözcüklere ve nüshada bulunan ancak farklı anlamı olan tegin- “ulaşmak, varmak, mec. atanmak, naspedilmek” eylemine değinildi. Ayrıca farklı anlam ve imlâyla değerlendirdiğimiz öz boḳa “kendini tutup/tutarak, sakin olup/olarak”, be-ḥill “affetme, bağışlama; mec. helalleşme” sözcükleri ile imlâsı farklı olan tiŋle-“dinlemek” eylemine yer verildi.
Sözcükler, beyitlerin yazı çevirimi ve çevirisinin verilmesi suretiyle açıklandı. İlgili beytin Arat’ın metin yayımındaki yazı çevirimi ve çevirileri de gösterilerek karşılaştırma imkânı sağlandı. Ardından sözcüklerin Eski Türkçe dönemi ve sonraki dönemlerdeki anlam ve biçimleri incelendi. Böylece Kutadgu Bilig’in söz varlığına yeni sözcükler eklenmiş oldu.

Makale detayları

FERGANA NÜSHASINDAN KUTADGU BİLİG’İN SÖZ VARLIĞINA KATKILAR

Yazarlar:

Gyülcan BAYRAMİ | Zühal ÖLMEZ

Yayıncı:

Amasya University

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Amasya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 2021 Vol. Issue 9, pp.259-283

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000853073

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2602-2567

pISSN:

2548-0480

Kutadgu Bilig

Fergana Nüshası

Söz Varlığı

Eski Türkçe

Sayı

Makale detayları

FERGANA NÜSHASINDAN KUTADGU BİLİG’İN SÖZ VARLIĞINA KATKILAR

Yazarlar: Gyülcan BAYRAMİ | Zühal ÖLMEZ

Yayıncı: Amasya University

Ana Başlıklar: Sosyoloji & antropoloji

Dergi: Amasya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 2021 Vol. Issue 9, pp.259-283

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 6/2021

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000853073

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2602-2567

pISSN: 2548-0480

Kutadgu Bilig

Fergana Nüshası

Söz Varlığı

Eski Türkçe

Sayı

Yazarlar:

Gyülcan BAYRAMİ | Zühal ÖLMEZ

Yayıncı:

Amasya University

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Amasya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 2021 Vol. Issue 9, pp.259-283

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000853073

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2602-2567

pISSN:

2548-0480