Çevirikurgu Eserlerde Neolojizm Çevirisi: Metinlerarasılık ve Çevirmen-Okur İşbirliği

Lale Özcan; Cazibe Yiğit

Makale detayları

Çevirikurgu Eserlerde Neolojizm Çevirisi: Metinlerarasılık ve Çevirmen-Okur İşbirliği

Yazarlar:

Lale Özcan | Cazibe Yiğit

Yayıncı:

Yakup YILMAZ

Ana Başlıklar:

Çeviri ve Yorum Çalışmaları

Dergi:

RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi Issue 39, pp.1059-1083

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

4/2024

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001315655

pISSN:

2148-7782

Anahtar kelimeler:

Özet:

 Günümüzde hala değişen ve gelişen bir tür olarak bilimkurgu yeni sözcük ve terim üretimi olan neolojizmin en sık karşılaşıldığı türlerden biridir. Bilimkurgunun bir alt türü olarak değerlendirdiğimiz transfiction Klaus Kaindl, 2011, Türkçede çevirikurgu eserlerin neolojizm açısından oldukça verimli olduğu düşünülmektedir. Bu tür eserlerde neolijizm çevirisinin çevirmeni farklı tekniklerin kullanımına yönlendirdiği görülmektedir. Bu çalışmanın amacı Kim Stanley Robinsonın 2312 2012 adlı çevirikurgu eserini inceleyerek neolojizm örneklerinde kullanılan çeviri tekniklerini çevirmen-okur işbirliği bağlamında ele almaktır. Çevirmen Mehmet İhsan Tatari tarafından çevrilen ve 2016 yılında yayınlanan bu eserin neolojizm açısından zengin olması nedeniyle araştırmamızın çevirikurgu çalışmaları literatürüne katkı sağlarken aynı zamanda neolojizm çalışmalarına da faydalı olacağı düşünülmektedir. Araştırmamızın kuramsal ve kavramsal çerçevesinde Gerard Genettéin metinlerarasılık ve yanmetinsellik kavramlarının yanı sıra Umberto Econun örnek okur kavramından yararlanılacaktır. Çalışmamızın yönteminde Lucia Molina ve Amparo Hurtado Albir 2018in ortak çalışmalarında öne sürdükleri neolojizm çevirisinde kullanılan tekniklerin sınıflandırılmasından faydalanılacaktır. Neolojizmler için kullanılan metinlerarası ya da göstergelerarası dipnotların okurla yapılan bir anlaşmanın varlığını ortaya çıkardığı düşünülmektedir. Hem yanmetinsel öğeler olarak hem de neolojizm çeviri tekniği olarak dipnot kullanımı sayesinde okurun kavram hakkında bilgilenmesine olanak sağlanırken aynı zamanda okurun başka metinlere de yönlendirilerek metinlerarası bir yolcuğa davet edildiği söylenebilir. Böylelikle çevirmen tarafından okura hem söz konusu kavrama dair gerekli açıklama ya da tanım sunulurken hem de onun kavramın kökenine inebilmesi ve özgün olanla çevirinin zenginliklerini eşit derecede göstermesi için bir fırsat olarak değerlendirilen bu çevirmen-okur işbirliği, metinlerarasılığın neolojizm çevirilerinde önemini açığa çıkarmaktadır kanısındayız.

 Günümüzde hala değişen ve gelişen bir tür olarak bilimkurgu yeni sözcük ve terim üretimi olan neolojizmin en sık karşılaşıldığı türlerden biridir. Bilimkurgunun bir alt türü olarak değerlendirdiğimiz transfiction Klaus Kaindl, 2011, Türkçede çevirikurgu eserlerin neolojizm açısından oldukça verimli olduğu düşünülmektedir. Bu tür eserlerde neolijizm çevirisinin çevirmeni farklı tekniklerin kullanımına yönlendirdiği görülmektedir. Bu çalışmanın amacı Kim Stanley Robinsonın 2312 2012 adlı çevirikurgu eserini inceleyerek neolojizm örneklerinde kullanılan çeviri tekniklerini çevirmen-okur işbirliği bağlamında ele almaktır. Çevirmen Mehmet İhsan Tatari tarafından çevrilen ve 2016 yılında yayınlanan bu eserin neolojizm açısından zengin olması nedeniyle araştırmamızın çevirikurgu çalışmaları literatürüne katkı sağlarken aynı zamanda neolojizm çalışmalarına da faydalı olacağı düşünülmektedir. Araştırmamızın kuramsal ve kavramsal çerçevesinde Gerard Genettéin metinlerarasılık ve yanmetinsellik kavramlarının yanı sıra Umberto Econun örnek okur kavramından yararlanılacaktır. Çalışmamızın yönteminde Lucia Molina ve Amparo Hurtado Albir 2018in ortak çalışmalarında öne sürdükleri neolojizm çevirisinde kullanılan tekniklerin sınıflandırılmasından faydalanılacaktır. Neolojizmler için kullanılan metinlerarası ya da göstergelerarası dipnotların okurla yapılan bir anlaşmanın varlığını ortaya çıkardığı düşünülmektedir. Hem yanmetinsel öğeler olarak hem de neolojizm çeviri tekniği olarak dipnot kullanımı sayesinde okurun kavram hakkında bilgilenmesine olanak sağlanırken aynı zamanda okurun başka metinlere de yönlendirilerek metinlerarası bir yolcuğa davet edildiği söylenebilir. Böylelikle çevirmen tarafından okura hem söz konusu kavrama dair gerekli açıklama ya da tanım sunulurken hem de onun kavramın kökenine inebilmesi ve özgün olanla çevirinin zenginliklerini eşit derecede göstermesi için bir fırsat olarak değerlendirilen bu çevirmen-okur işbirliği, metinlerarasılığın neolojizm çevirilerinde önemini açığa çıkarmaktadır kanısındayız.

 Günümüzde hala değişen ve gelişen bir tür olarak bilimkurgu yeni sözcük ve terim üretimi olan neolojizmin en sık karşılaşıldığı türlerden biridir. Bilimkurgunun bir alt türü olarak değerlendirdiğimiz transfiction Klaus Kaindl, 2011, Türkçede çevirikurgu eserlerin neolojizm açısından oldukça verimli olduğu düşünülmektedir. Bu tür eserlerde neolijizm çevirisinin çevirmeni farklı tekniklerin kullanımına yönlendirdiği görülmektedir. Bu çalışmanın amacı Kim Stanley Robinsonın 2312 2012 adlı çevirikurgu eserini inceleyerek neolojizm örneklerinde kullanılan çeviri tekniklerini çevirmen-okur işbirliği bağlamında ele almaktır. Çevirmen Mehmet İhsan Tatari tarafından çevrilen ve 2016 yılında yayınlanan bu eserin neolojizm açısından zengin olması nedeniyle araştırmamızın çevirikurgu çalışmaları literatürüne katkı sağlarken aynı zamanda neolojizm çalışmalarına da faydalı olacağı düşünülmektedir. Araştırmamızın kuramsal ve kavramsal çerçevesinde Gerard Genettéin metinlerarasılık ve yanmetinsellik kavramlarının yanı sıra Umberto Econun örnek okur kavramından yararlanılacaktır. Çalışmamızın yönteminde Lucia Molina ve Amparo Hurtado Albir 2018in ortak çalışmalarında öne sürdükleri neolojizm çevirisinde kullanılan tekniklerin sınıflandırılmasından faydalanılacaktır. Neolojizmler için kullanılan metinlerarası ya da göstergelerarası dipnotların okurla yapılan bir anlaşmanın varlığını ortaya çıkardığı düşünülmektedir. Hem yanmetinsel öğeler olarak hem de neolojizm çeviri tekniği olarak dipnot kullanımı sayesinde okurun kavram hakkında bilgilenmesine olanak sağlanırken aynı zamanda okurun başka metinlere de yönlendirilerek metinlerarası bir yolcuğa davet edildiği söylenebilir. Böylelikle çevirmen tarafından okura hem söz konusu kavrama dair gerekli açıklama ya da tanım sunulurken hem de onun kavramın kökenine inebilmesi ve özgün olanla çevirinin zenginliklerini eşit derecede göstermesi için bir fırsat olarak değerlendirilen bu çevirmen-okur işbirliği, metinlerarasılığın neolojizm çevirilerinde önemini açığa çıkarmaktadır kanısındayız.

 Günümüzde hala değişen ve gelişen bir tür olarak bilimkurgu yeni sözcük ve terim üretimi olan neolojizmin en sık karşılaşıldığı türlerden biridir. Bilimkurgunun bir alt türü olarak değerlendirdiğimiz transfiction Klaus Kaindl, 2011, Türkçede çevirikurgu eserlerin neolojizm açısından oldukça verimli olduğu düşünülmektedir. Bu tür eserlerde neolijizm çevirisinin çevirmeni farklı tekniklerin kullanımına yönlendirdiği görülmektedir. Bu çalışmanın amacı Kim Stanley Robinsonın 2312 2012 adlı çevirikurgu eserini inceleyerek neolojizm örneklerinde kullanılan çeviri tekniklerini çevirmen-okur işbirliği bağlamında ele almaktır. Çevirmen Mehmet İhsan Tatari tarafından çevrilen ve 2016 yılında yayınlanan bu eserin neolojizm açısından zengin olması nedeniyle araştırmamızın çevirikurgu çalışmaları literatürüne katkı sağlarken aynı zamanda neolojizm çalışmalarına da faydalı olacağı düşünülmektedir. Araştırmamızın kuramsal ve kavramsal çerçevesinde Gerard Genettéin metinlerarasılık ve yanmetinsellik kavramlarının yanı sıra Umberto Econun örnek okur kavramından yararlanılacaktır. Çalışmamızın yönteminde Lucia Molina ve Amparo Hurtado Albir 2018in ortak çalışmalarında öne sürdükleri neolojizm çevirisinde kullanılan tekniklerin sınıflandırılmasından faydalanılacaktır. Neolojizmler için kullanılan metinlerarası ya da göstergelerarası dipnotların okurla yapılan bir anlaşmanın varlığını ortaya çıkardığı düşünülmektedir. Hem yanmetinsel öğeler olarak hem de neolojizm çeviri tekniği olarak dipnot kullanımı sayesinde okurun kavram hakkında bilgilenmesine olanak sağlanırken aynı zamanda okurun başka metinlere de yönlendirilerek metinlerarası bir yolcuğa davet edildiği söylenebilir. Böylelikle çevirmen tarafından okura hem söz konusu kavrama dair gerekli açıklama ya da tanım sunulurken hem de onun kavramın kökenine inebilmesi ve özgün olanla çevirinin zenginliklerini eşit derecede göstermesi için bir fırsat olarak değerlendirilen bu çevirmen-okur işbirliği, metinlerarasılığın neolojizm çevirilerinde önemini açığa çıkarmaktadır kanısındayız.

Makale detayları

Çevirikurgu Eserlerde Neolojizm Çevirisi: Metinlerarasılık ve Çevirmen-Okur İşbirliği

Yazarlar: Lale Özcan | Cazibe Yiğit

Yayıncı: Yakup YILMAZ

Ana Başlıklar: Çeviri ve Yorum Çalışmaları

Dergi: RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi Issue 39, pp.1059-1083

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 4/2024

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2001315655

pISSN: 2148-7782

Çevirikurgu

neolojizm

metinlerarasılık

çevirmen-okur işbirliği

yanmetinsellik

Sayı

Yazarlar:

Lale Özcan | Cazibe Yiğit

Yayıncı:

Yakup YILMAZ

Ana Başlıklar:

Çeviri ve Yorum Çalışmaları

Dergi:

RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi Issue 39, pp.1059-1083

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

4/2024

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001315655

pISSN:

2148-7782