KUTADGU BİLİGDE ḳıl-YARDIMCI FİİLİNİN FİİL+FİİL  ŞEKLİNDE KURULAN BİRLEŞİK FİİL YAPILARINDAKİ KULLANIMI ÜZERİNE

Mustafa YILDIZ

Makale detayları

KUTADGU BİLİGDE ḳıl-YARDIMCI FİİLİNİN FİİL+FİİL ŞEKLİNDE KURULAN BİRLEŞİK FİİL YAPILARINDAKİ KULLANIMI ÜZERİNE

Yazarlar:

Mustafa YILDIZ

Yayıncı:

Selcuk University

Dergi:

The Journal of Selcuk University Social Sciences Institute 2005 Issue 13, pp.419-423

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

1/2005

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000794284

Sıklık:

Üç Yıllık

eISSN:

2667-4750

Anahtar kelimeler:

Özet:

 

In different age and times of Turkish language, one of the most frequently used auxilary verb used in compound verb structures constructed as the form of noun+verb is “ḳıl-”. It is possible to see various types of compound verb structures constructed by this auxilary verb in Kutadgu Bilig which belongs to Karahanlı Turkish age. aŞır ḳıl- “mûteber kılmak”, asıŞ ḳıl- “fayda sağlamak, kâr etmek”, cẹfa ḳıl- “cefâ kılmak”, ḫali ḳıl- “boşaltmak”, isiz ḳıl- “kötüye çıkarmak”, eḍgü ḳıl- “iyi etmek”, tükel ḳıl- “tamamlamak, yerine getirmek”, aḍaḳ yiti ḳıl- “ayağı çevik tutmak” etc. In this article, beside the compound verb structure constructed as noun+verb form in Kutadgu Bilig, the use in the structure of compound verb as fiil+fiil form has been dwelt on and the descriptive auxiliary verb characteristics of this verb have been attracted attention.

 

Türk dilinin çeşitli devir ve dönemlerinde isim+fiil şeklinde kurulan birleşik fiil yapılarında çok işlek olarak kullanılan yardımcıfiillerden biri de ḳıl-‘tır. KarahanlıTürkçesi dönemine ait Kutadgu Bilig’de de bu yardımcıfiille kurulmuşçok çeşitli birleşik fiil yapılarınıgörmek mümkündür. aġır ḳıl- “mûteber kılmak”, asıġ ḳıl- “fayda sağlamak, kâr etmek”, cẹfa ḳıl- “cefâ kılmak”, ḫali ḳıl- “boşaltmak”, isiz ḳıl- “kötüye çıkarmak”, eḍgü ḳıl-“iyi etmek”, tükel ḳıl- “tamamlamak, yerine getirmek”, aḍaḳyiti ḳıl- “ayağıçevik tutmak” vb. Bu yazıda söz konusu yardımcıfiilin Kutadgu Bilig’de isim+fiil şeklinde kurulan birleşik fiil yapılarının dışında fiil+fiil şeklinde kurulan birleşik fiil yapılarında da kullanımıüzerinde durulmuşve bu fiilin tasvirî yardımcıfiil özelliğine dikkat çekilmiştir.

Makale detayları

KUTADGU BİLİGDE ḳıl-YARDIMCI FİİLİNİN FİİL+FİİL ŞEKLİNDE KURULAN BİRLEŞİK FİİL YAPILARINDAKİ KULLANIMI ÜZERİNE

Yazarlar:

Mustafa YILDIZ

Yayıncı:

Selcuk University

Dergi:

The Journal of Selcuk University Social Sciences Institute 2005 Issue 13, pp.419-423

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

1/2005

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000794284

Sıklık:

Üç Yıllık

eISSN:

2667-4750

Kutadgu Bilig

tasvir fiili

birleşik fiil

yardımcıfiil

esas fiil

Sayı

Makale detayları

KUTADGU BİLİGDE ḳıl-YARDIMCI FİİLİNİN FİİL+FİİL ŞEKLİNDE KURULAN BİRLEŞİK FİİL YAPILARINDAKİ KULLANIMI ÜZERİNE

Yazarlar: Mustafa YILDIZ

Yayıncı: Selcuk University

Dergi: The Journal of Selcuk University Social Sciences Institute 2005 Issue 13, pp.419-423

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 1/2005

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000794284

Sıklık: Üç Yıllık

eISSN: 2667-4750

Kutadgu Bilig

tasvir fiili

birleşik fiil

yardımcıfiil

esas fiil

Sayı

Yazarlar:

Mustafa YILDIZ

Yayıncı:

Selcuk University

Dergi:

The Journal of Selcuk University Social Sciences Institute 2005 Issue 13, pp.419-423

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

1/2005

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000794284

Sıklık:

Üç Yıllık

eISSN:

2667-4750