Osmanlı Yazma Eserlerı̇nde Murassa (Mücevherlı̇) Kı̇tap Kapları

Ayşe TANRIVER CELASİN

Makale detayları

Osmanlı Yazma Eserlerı̇nde Murassa (Mücevherlı̇) Kı̇tap Kapları

Yazarlar:

Ayşe TANRIVER CELASİN

Yayıncı:

Süleyman Demirel University

Dergi:

Art-e Sanat Dergisi 2019 Vol.12 Issue 23, pp.223-237

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000863849

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

1308-2698

Anahtar kelimeler:

Özet:

 


Book covers
or volumes are the covers that bring handfwritten manuscripts in pages together
for purposes of preservation. The cover involves the “lower cover”, “upper
cover”, the “spine” that connects both covers, the “bookmarker” connected to
the lower cover and that covers the front part of the book and “sertab” that
connects the bookmark to the lower cover and makes the bookmark move easily.
Bookbinders started using jewels and other valuable stone on their book covers
as a result of the boosting status of the economy and increasing interest and
demand in 16th century in Ottoman Empire. Early samples of book covers with
jewels on them come from 9th and 10th century Roman Civilization. Roman era
jeweled book covers involve human figure descriptions while Ottoman book covers
involve plant-derived figures. 













Jeweled book
covers are the shared works of bookbinders and jewelers and we generally find
them on Koran covers. Pearl, emerald, ruby and turquoise were commonly used in
the decorations. The jeweled book covers lost their popularity as of 17th
century in parallel with the declining economic status of the country. 


.

 


Sayfalar halinde hazırlanan yazma eserleri
bir araya toplayıp muhafaza eden kılıflara kitap kabı ya da kitap cildi denir.
Sayfaların yıpranmasını önleyen kitap kabı, “alt kapak”, “üst kapak”, bu iki
kapağı birbirine bağlayan “sırt”, alt kapağa bağlı olan, kitabın ağız
kısmını örten ve ayıraç görevi yapan “mıkleb”, mıklebi alt kapağa bağlayan ve
rahatça hareket etmesini sağlayan “sertab” kısımlarından oluşmaktadır. XVI.
yüzyılda Osmanlı devletinin ekonomik durumunun gelişmesi ve sanata yapılan yatırımların
artması ile mücellitler kitap kaplarında mücevher ve kıymetli taşlar
kullanmaya başlamışlardır. Kitap kaplarında mücevher kullanımının erken dönem
örnekleri, IX. ve X. yüzyıllarda Roma medeniyetinde karşımıza çıkmaktadır.
Roma dönemi murassa kitap kaplarında insan figürlü tasvirler bulunurken Osmanlı
döneminde hazırlananlarda ise bitkisel kaynaklı motifler tercih edilmiştir. 













Mücevherli kitap kapları, mücellit ve
kuyumcuların ortak çalışmasının ürünüdür ve genellikle Kur’an-ı Kerim
kaplarında karşımıza çıkmaktadır. Bu uygulamalarda inci, zümrüt, yakut, firuze
gibi taşlar kullanılmıştır. Devletin ekonomik durumunun bozulmaya başlaması
ile doğru orantılı olarak XVII. yüzyıldan sonra murassa kitap kaplarının artık
tercih edilmediği görülmüştür. 



.

Makale detayları

Osmanlı Yazma Eserlerı̇nde Murassa (Mücevherlı̇) Kı̇tap Kapları

Yazarlar:

Ayşe TANRIVER CELASİN

Yayıncı:

Süleyman Demirel University

Dergi:

Art-e Sanat Dergisi 2019 Vol.12 Issue 23, pp.223-237

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000863849

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

1308-2698

Osmanlı

Kitap Kabı

Murassa

Sayı

Makale detayları

Osmanlı Yazma Eserlerı̇nde Murassa (Mücevherlı̇) Kı̇tap Kapları

Yazarlar: Ayşe TANRIVER CELASİN

Yayıncı: Süleyman Demirel University

Dergi: Art-e Sanat Dergisi 2019 Vol.12 Issue 23, pp.223-237

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 6/2019

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000863849

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 1308-2698

Osmanlı

Kitap Kabı

Murassa

Sayı

Yazarlar:

Ayşe TANRIVER CELASİN

Yayıncı:

Süleyman Demirel University

Dergi:

Art-e Sanat Dergisi 2019 Vol.12 Issue 23, pp.223-237

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000863849

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

1308-2698