TÜRKİYE TÜRKÇESİ VE HORASAN TÜRKÇESİNİN BOCNURD AĞZINDA “VE” ANLAMINDA SIRALAMANIN GÖRÜNÜMÜ

Talip DOĞAN

Makale detayları

TÜRKİYE TÜRKÇESİ VE HORASAN TÜRKÇESİNİN BOCNURD AĞZINDA “VE” ANLAMINDA SIRALAMANIN GÖRÜNÜMÜ

Yazarlar:

Talip DOĞAN

Yayıncı:

Türk Dil Kurumu

Dergi:

Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi 2017 Issue 43, pp.87-105

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

5/2017

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000657545

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2651-5091

pISSN:

1301-0077

Özet:

 


Türkçenin tarihsel dönemleri ile bugünkü alanlarında sözcük ve cümlelerin “ve”
anlamında sıralanma yollarının farklılık arz ettiği gözlemlenmektedir. Geniş bir alana
yayılmış olan Türkçede bu farklılığı şekillendiren sebeplerden birisi de dil ilişkileri olmuştur.
Türkçede farklı yönlerde gerçekleşen dil ilişkilerine bağlı olarak değişmenin
görünümünü biçim bilgisi, sözcük ve söz dizimi düzlemlerinde izlemek mümkündür.
Türkçede sıralama için kullanılan unsurların başında “ve, u” ile bunların değiş-
keleri gelmektedir. Bu unsurlar, Türkçenin dönemlerinde İslam medeniyeti dairesine
girildikten sonra görülmeye başlamıştır. Bugün Türkçenin başka kollarında olduğu
gibi Türkiye Türkçesi ve Horasan Türkçesinin Bocnurd ağzında da geniş ölçüde işletilmektedir.

Türkçede ayrıca {-p}’li zarf-fiil de “ve” anlamında sıralamada kullanılmaktadır.
{-p}’li zarf-fiilin iki ayrı fiili sıralamada kullanılması, Türkçenin ilk yazılı kaynaklarından
beri yaygın olarak görülen özelliklerindendir. Bocnurd ağzında {-p}’li
zarf-fiilin sıralama işlevinde kullanılma özelliği Farsçanın etkisi sonucunda çekilmiş
durumdadır. Burada {-p} ile sıralanan yapılar yerine, Farsçadan alınan mekanizmalar
geliştirilmiştir. {-p}’li zarf-fiiller, Bocnurd ağzında yerini birbiri ardına sıralanmış
basit ana cümlelere bırakmıştır. Ana cümleler, “u ~ yu” bağlayıcılarıyla veya bu bağlayıcı sözcükler olmadan sıralanmaktadır

.

Makale detayları

TÜRKİYE TÜRKÇESİ VE HORASAN TÜRKÇESİNİN BOCNURD AĞZINDA “VE” ANLAMINDA SIRALAMANIN GÖRÜNÜMÜ

Yazarlar: Talip DOĞAN

Yayıncı: Türk Dil Kurumu

Dergi: Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi 2017 Issue 43, pp.87-105

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 5/2017

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000657545

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2651-5091

pISSN: 1301-0077

Sayı

Yazarlar:

Talip DOĞAN

Yayıncı:

Türk Dil Kurumu

Dergi:

Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi 2017 Issue 43, pp.87-105

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

5/2017

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000657545

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2651-5091

pISSN:

1301-0077