A Missed Opportunity in the Cyprus Question? The Enosis Cum Dhekelia Base Formula and the Çağlayangil-Toumbas Talks (June-December 1966)

Gürhan Yellice

Makale detayları

A Missed Opportunity in the Cyprus Question? The Enosis Cum Dhekelia Base Formula and the Çağlayangil-Toumbas Talks (June-December 1966)

Yazarlar:

Gürhan Yellice

Yayıncı:

Istanbul University

Ana Başlıklar:

Türk Halkları ve Toplulukları

Dergi:

Türkiyat Mecmuası Vol.35 Issue 1, pp.278-305

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2025

Belge Dili:

İngilizce

Document ID (Org No.):

2001356063

pISSN:

2651-3188

Anahtar kelimeler:

Özet:

 This study examines the 1966 Çağlayangil-Toumbas negotiations, a critical turning point in efforts to resolve the Cyprus Question, and the compromise-based solution approach adopted by both parties. The momentum behind this initiative stemmed from the 1965 UN resolution, which reinforced Cypruss independent status and enhanced Makarioss international standing. As Turkey and Greece began to experience a decline in their political and strategic influence over the island, both countries responded by pursuing a comprehensive settlement aimed at preserving their influence, preventing the escalating risk of war, and restoring the Lausanne balance. The negotiations focused on a formula proposing Enosis in exchange for granting Turkey a military base in the Dhekelia area compensated Enosis cum restricted Taksim. Although the parties came close to agreement and even signed a goodwill protocol, the process ultimately failed. The study explores why the talks collapsed and whether they represented a missed opportunity for compromise in Turkish-Greek relations. The central hypothesis is that the process was a missed opportunity for Greece and a balance preserved for Turkey. The collapse is attributed primarily to political instability in Greece, Makarioss refusal to cooperate, and Turkeys insistence on a sovereign base as a non-negotiable condition.

 This study examines the 1966 Çağlayangil-Toumbas negotiations, a critical turning point in efforts to resolve the Cyprus Question, and the compromise-based solution approach adopted by both parties. The momentum behind this initiative stemmed from the 1965 UN resolution, which reinforced Cypruss independent status and enhanced Makarioss international standing. As Turkey and Greece began to experience a decline in their political and strategic influence over the island, both countries responded by pursuing a comprehensive settlement aimed at preserving their influence, preventing the escalating risk of war, and restoring the Lausanne balance. The negotiations focused on a formula proposing Enosis in exchange for granting Turkey a military base in the Dhekelia area compensated Enosis cum restricted Taksim. Although the parties came close to agreement and even signed a goodwill protocol, the process ultimately failed. The study explores why the talks collapsed and whether they represented a missed opportunity for compromise in Turkish-Greek relations. The central hypothesis is that the process was a missed opportunity for Greece and a balance preserved for Turkey. The collapse is attributed primarily to political instability in Greece, Makarioss refusal to cooperate, and Turkeys insistence on a sovereign base as a non-negotiable condition.

 This study examines the 1966 Çağlayangil-Toumbas negotiations, a critical turning point in efforts to resolve the Cyprus Question, and the compromise-based solution approach adopted by both parties. The momentum behind this initiative stemmed from the 1965 UN resolution, which reinforced Cypruss independent status and enhanced Makarioss international standing. As Turkey and Greece began to experience a decline in their political and strategic influence over the island, both countries responded by pursuing a comprehensive settlement aimed at preserving their influence, preventing the escalating risk of war, and restoring the Lausanne balance. The negotiations focused on a formula proposing Enosis in exchange for granting Turkey a military base in the Dhekelia area compensated Enosis cum restricted Taksim. Although the parties came close to agreement and even signed a goodwill protocol, the process ultimately failed. The study explores why the talks collapsed and whether they represented a missed opportunity for compromise in Turkish-Greek relations. The central hypothesis is that the process was a missed opportunity for Greece and a balance preserved for Turkey. The collapse is attributed primarily to political instability in Greece, Makarioss refusal to cooperate, and Turkeys insistence on a sovereign base as a non-negotiable condition.

 Bu çalışma, Kıbrıs Meselesinin çözümüne yönelik girişimlerde kritik bir dönemeç oluşturan Çağlayangil-Toumbas görüşmelerini ve bu süreçte tarafların benimsediği uzlaşmaya dayalı çözüm arayışlarını ele almaktadır. Bu arayışın ivme kazanmasında belirleyici olan unsur, 1965 tarihli Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kararıyla birlikte Kıbrısın bağımsız statüsünün ve Makariosun uluslararası konumunun güçlenmesi; buna paralel olarak Türkiye ile Yunanistanın adadaki geleneksel siyasi ve stratejik etkisinin zayıflamaya başlaması olmuştu. Her iki ülke, Kıbrıs üzerindeki nüfuzlarını sürdürmek ve bir türlü sonlandırılamayan savaş riskini bertaraf etmek amacıyla kapsamlı bir çözüm arayışına yönelmişti. Bu bağlamda yürütülen müzakereler, Enosis karşılığında Türkiyeye Dikelyada bir üs verilmesini öngören bir formül imtiyazlı Enosis daraltılmış Taksim çerçevesinde şekillenmişti. Anlaşmaya çok yaklaşılmış, hatta bir iyi niyet protokolü de imzalanmış olmasına rağmen, süreç başarısızlıkla sonuçlanmıştı. Çalışma, bu görüşmelerin neden fiyasko ile sonuçlandığını ve sürecin Türk-Yunan ilişkileri bağlamında Kıbrıs sorununa dair gerçekten kaçırılmış bir uzlaşma fırsatı olup olmadığını sorgulamaktadır. Temel hipotez, bu sürecin Yunanistan açısından kaçırılmış bir fırsat, Türkiye açısından ise kurtarılmış bir denge anlamına geldiği yönündedir. Çalışma ayrıca, sürecin tıkanmasındaki en önemli sebebin Yunanistandaki siyasi istikrarsızlık olduğunu, buna ek olarak Makariosun ikna edilememesi ve Türkiyenin Dikelyada egemen bir üs talebini olmazsa olmaz bir koşul olarak görmesinin de müzakereleri sekteye uğratan başlıca etkenler arasında yer aldığını ileri sürmektedir.

Makale detayları

A Missed Opportunity in the Cyprus Question? The Enosis Cum Dhekelia Base Formula and the Çağlayangil-Toumbas Talks (June-December 1966)

Yazarlar:

Gürhan Yellice

Yayıncı:

Istanbul University

Ana Başlıklar:

Türk Halkları ve Toplulukları

Dergi:

Türkiyat Mecmuası Vol.35 Issue 1, pp.278-305

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2025

Belge Dili:

İngilizce

Document ID (Org No.):

2001356063

pISSN:

2651-3188

Turkey

Greece

Cyprus

Çağlayangil

Toumbas

Enosis

DhekeliaTürkiye

Yunanistan

Kıbrıs

Çağlayangil

Toumbas

Enosis

Dikelya

Sayı

Makale detayları

Yazarlar: Gürhan Yellice

Yayıncı: Istanbul University

Ana Başlıklar: Türk Halkları ve Toplulukları

Dergi: Türkiyat Mecmuası Vol.35 Issue 1, pp.278-305

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 6/2025

Belge Dili: İngilizce

Document ID (Org No.): 2001356063

pISSN: 2651-3188

Sayı

Yazarlar:

Gürhan Yellice

Yayıncı:

Istanbul University

Ana Başlıklar:

Türk Halkları ve Toplulukları

Dergi:

Türkiyat Mecmuası Vol.35 Issue 1, pp.278-305

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2025

Belge Dili:

İngilizce

Document ID (Org No.):

2001356063

pISSN:

2651-3188