TÜRKÇEDE EŞ SESLİ SON ÇEKİM EDATI bile VE KUVVETLENDİRME EDATI bile

Mustafa ÖNER

Makale detayları

TÜRKÇEDE EŞ SESLİ SON ÇEKİM EDATI bile VE KUVVETLENDİRME EDATI bile

Yazarlar:

Mustafa ÖNER

Yayıncı:

Avrasya Yazarlar Birliği

Ana Başlıklar:

Dil

Dergi:

Dil Araştırmaları 2018 Vol.12 Issue 23, pp.7-21

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

11/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000952532

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2757-8003

pISSN:

1307-7821

Anahtar kelimeler:

Özet:

 

Batı Türkçesinin ilk metinlerinde, “birlikte, beraber” anlamında çok yaygın biçimde görülen bile sözünün kökeninin Eski Türkçe birle biçimine dayandığı açıktır. Tarama Sözlüğü içinde üç anlamı bulunan çok anlamlılaşmış (polisemik) bile “1. Birlikte, beraber. 2. Dahi, de. 3. İle” biçiminde verilen edatın örneklerine bakınca, Eski Türkçe birle biçiminden /r/ ünsüzünün zayıflaması (reduction) ile oluştuğu anlaşılıyor. XI. yüzyılda birle ve bile biçimlerinin aynı sıklıkta kullanıldığı veriler, /r/ ünsüzünün
epeyce erken bir çağda zayıflayıp düştüğünü gösterir. Bun un yanı sıra kökenleri farklı olan ET birle ve Oğuzca ile “birlikte, beraber, ile” edatlarının +n vasıta kalıplaşmasıyla genişleyen birlen ~ ilen şekilleri de vardır. Batı Türkçesinin ilk yüzyıllarında bağlama edatı olarak kullanılan arkaik bile “ile” edatıyla eş sesli (homonym) olan bile “dahi, da” edatı daima bağlama ve özellikle de kuvvetlendirme işlevinde olmuştur. Makalede özellikle bile kuvvetlendirme edatının kullanımı ve kökeni sorununa odaklanılmaktadır. İncelemeden çıkan sonuca göre, Batı Türkçesi başlarında görülen arkaik bile “ile” bağlama edatı ile hâlen Türkiye Türkçesinde kullanılan bile “dahi, da” kuvvetlendirme edatı, kökenleri, söz dizimindeki morfolojileri ve anlamları bakımından farklı olan, eş sesli sözler olarak kabul edilmelidir.

Makale detayları

TÜRKÇEDE EŞ SESLİ SON ÇEKİM EDATI bile VE KUVVETLENDİRME EDATI bile

Yazarlar:

Mustafa ÖNER

Yayıncı:

Avrasya Yazarlar Birliği

Ana Başlıklar:

Dil

Dergi:

Dil Araştırmaları 2018 Vol.12 Issue 23, pp.7-21

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

11/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000952532

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2757-8003

pISSN:

1307-7821

ESKİ TÜRKÇE

TÜRKÇE ÇEKİM MORFOLOJİSİ

bile kuvvetlendirme edatı

Sayı

Makale detayları

TÜRKÇEDE EŞ SESLİ SON ÇEKİM EDATI bile VE KUVVETLENDİRME EDATI bile

Yazarlar: Mustafa ÖNER

Yayıncı: Avrasya Yazarlar Birliği

Ana Başlıklar: Dil

Dergi: Dil Araştırmaları 2018 Vol.12 Issue 23, pp.7-21

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 11/2018

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000952532

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2757-8003

pISSN: 1307-7821

ESKİ TÜRKÇE

TÜRKÇE ÇEKİM MORFOLOJİSİ

bile kuvvetlendirme edatı

Sayı

Yazarlar:

Mustafa ÖNER

Yayıncı:

Avrasya Yazarlar Birliği

Ana Başlıklar:

Dil

Dergi:

Dil Araştırmaları 2018 Vol.12 Issue 23, pp.7-21

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

11/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000952532

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2757-8003

pISSN:

1307-7821