XIX. YÜZYIL ŞAİRLERİNDEN AYINTÂBLI ŞÂKİR, DİVANI ve “UNUT” REDİFLİ GAZELLERİNDEN HAREKETLE DİVANINDAKİ FUZÛLÎ ETKİSİ

Zeliha Açar

Makale detayları

XIX. YÜZYIL ŞAİRLERİNDEN AYINTÂBLI ŞÂKİR, DİVANI ve “UNUT” REDİFLİ GAZELLERİNDEN HAREKETLE DİVANINDAKİ FUZÛLÎ ETKİSİ

Yazarlar:

Zeliha Açar

Yayıncı:

Gaziantep University

Ana Başlıklar:

Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı

Dergi:

Gaziantep Üniversitesi Ayıntab Araştırmaları Dergisi Vol.6 Issue 2, pp.1-15

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2023

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001309475

pISSN:

2667-6257

Anahtar kelimeler:

Özet:

 Kadim Türk devletlerinden bu yana hükümdarlar etraflarında şairlerin bulunması geleneğinden dolayı yönetim merkezleri, dışarıda kalan bölgelere nazaran edebî yönde daha fazla gelişme kat etmiştir. Hakanlar etrafında ozanların bulundurulması geleneği, Osmanlı döneminde de devam etmiştir. Padişah huzurunda tertip edilen şuara meclislerindeki istişare ve rekabetler neticesinde klasik şiir, payitahtta hayli gelişme göstermiştir. Bu meclislerden mahrum kalan, İstanbul dışı yani taşra olarak adlandırılan bölgelerdeki şairler de payitahttakilere nazaran daha az itibar görmüşlerdir. Öyle ki birçoğu tezkirelerde dahi kendisine yer bulamamış, kimisi de mahlas kargaşasından ötürü aynı mahlası kullanan- büyük şairler karşısında eriyip gitmiştir. Aile kütüphanesinde divanları itinayla saklanmış olan şairler, yok olmaktan bir nebze de olsa kurtulmuştur. Ayıntâblı Şâkir Efendi de bu şairlerden bir tanesidir. XIX. yüzyılın Antepinde yaşamış olan Ayıntâblı Şâkir Efendinin hayatıyla ilgili kesin bilgiler bulunmamaktadır. Şairin hayatı Divanından yola çıkılarak aydınlatılmaya çalışılmıştır. Şâkirin Divanı dışında bir de Gencine-i Güftar adlı Türkçe-Arapça-Farsça manzum sözlüğü bulunmaktadır. Ayıntâblı Şâkir, özellikle kaside ve tarihlerinde dönemin Antepinin sosyal hayatına dair önemli bilgiler vermiştir. Şâkir Divanına bakıldığında hemen ilk bakışta şairin, Fuzûlî hayranlığı göze çarpmaktadır. Fuzûlînin çağını aşkın derecede büyük bir şair olmasının yanı sıra Şâkir üzerindeki asıl etkisinin Kerbela, ehl-i beyt sevgisi gibi müşterek muhtevalardan kaynaklandığını söylemek de yanlış olmayacaktır. İleri düzeyde bir şair olan Fuzûlîde tasavvufun derin bir sembol dünyasıyla verilmesine karşın Şâkirin şiirlerinde söylemek istediklerini doğrudan söyleyen bir mutasavvıf edası sezilmektedir. Coşkun bir mutasavvıf olan Şâkir, umumiyetle gazellerinde Fuzûlînin söylemine yakın bir söylem geliştirmeye gayret etmiştir. Bu çalışmanın amacı Ayıntâblı Şâkir ve Divanının tanıtımını yaparak unut redifli gazelleri bağlamında divanındaki Fuzûlî etkisini ortaya koymaktır.

 Kadim Türk devletlerinden bu yana hükümdarlar etraflarında şairlerin bulunması geleneğinden dolayı yönetim merkezleri, dışarıda kalan bölgelere nazaran edebî yönde daha fazla gelişme kat etmiştir. Hakanlar etrafında ozanların bulundurulması geleneği, Osmanlı döneminde de devam etmiştir. Padişah huzurunda tertip edilen şuara meclislerindeki istişare ve rekabetler neticesinde klasik şiir, payitahtta hayli gelişme göstermiştir. Bu meclislerden mahrum kalan, İstanbul dışı yani taşra olarak adlandırılan bölgelerdeki şairler de payitahttakilere nazaran daha az itibar görmüşlerdir. Öyle ki birçoğu tezkirelerde dahi kendisine yer bulamamış, kimisi de mahlas kargaşasından ötürü aynı mahlası kullanan- büyük şairler karşısında eriyip gitmiştir. Aile kütüphanesinde divanları itinayla saklanmış olan şairler, yok olmaktan bir nebze de olsa kurtulmuştur. Ayıntâblı Şâkir Efendi de bu şairlerden bir tanesidir. XIX. yüzyılın Antepinde yaşamış olan Ayıntâblı Şâkir Efendinin hayatıyla ilgili kesin bilgiler bulunmamaktadır. Şairin hayatı Divanından yola çıkılarak aydınlatılmaya çalışılmıştır. Şâkirin Divanı dışında bir de Gencine-i Güftar adlı Türkçe-Arapça-Farsça manzum sözlüğü bulunmaktadır. Ayıntâblı Şâkir, özellikle kaside ve tarihlerinde dönemin Antepinin sosyal hayatına dair önemli bilgiler vermiştir. Şâkir Divanına bakıldığında hemen ilk bakışta şairin, Fuzûlî hayranlığı göze çarpmaktadır. Fuzûlînin çağını aşkın derecede büyük bir şair olmasının yanı sıra Şâkir üzerindeki asıl etkisinin Kerbela, ehl-i beyt sevgisi gibi müşterek muhtevalardan kaynaklandığını söylemek de yanlış olmayacaktır. İleri düzeyde bir şair olan Fuzûlîde tasavvufun derin bir sembol dünyasıyla verilmesine karşın Şâkirin şiirlerinde söylemek istediklerini doğrudan söyleyen bir mutasavvıf edası sezilmektedir. Coşkun bir mutasavvıf olan Şâkir, umumiyetle gazellerinde Fuzûlînin söylemine yakın bir söylem geliştirmeye gayret etmiştir. Bu çalışmanın amacı Ayıntâblı Şâkir ve Divanının tanıtımını yaparak unut redifli gazelleri bağlamında divanındaki Fuzûlî etkisini ortaya koymaktır.

 Kadim Türk devletlerinden bu yana hükümdarlar etraflarında şairlerin bulunması geleneğinden dolayı yönetim merkezleri, dışarıda kalan bölgelere nazaran edebî yönde daha fazla gelişme kat etmiştir. Hakanlar etrafında ozanların bulundurulması geleneği, Osmanlı döneminde de devam etmiştir. Padişah huzurunda tertip edilen şuara meclislerindeki istişare ve rekabetler neticesinde klasik şiir, payitahtta hayli gelişme göstermiştir. Bu meclislerden mahrum kalan, İstanbul dışı yani taşra olarak adlandırılan bölgelerdeki şairler de payitahttakilere nazaran daha az itibar görmüşlerdir. Öyle ki birçoğu tezkirelerde dahi kendisine yer bulamamış, kimisi de mahlas kargaşasından ötürü aynı mahlası kullanan- büyük şairler karşısında eriyip gitmiştir. Aile kütüphanesinde divanları itinayla saklanmış olan şairler, yok olmaktan bir nebze de olsa kurtulmuştur. Ayıntâblı Şâkir Efendi de bu şairlerden bir tanesidir. XIX. yüzyılın Antepinde yaşamış olan Ayıntâblı Şâkir Efendinin hayatıyla ilgili kesin bilgiler bulunmamaktadır. Şairin hayatı Divanından yola çıkılarak aydınlatılmaya çalışılmıştır. Şâkirin Divanı dışında bir de Gencine-i Güftar adlı Türkçe-Arapça-Farsça manzum sözlüğü bulunmaktadır. Ayıntâblı Şâkir, özellikle kaside ve tarihlerinde dönemin Antepinin sosyal hayatına dair önemli bilgiler vermiştir. Şâkir Divanına bakıldığında hemen ilk bakışta şairin, Fuzûlî hayranlığı göze çarpmaktadır. Fuzûlînin çağını aşkın derecede büyük bir şair olmasının yanı sıra Şâkir üzerindeki asıl etkisinin Kerbela, ehl-i beyt sevgisi gibi müşterek muhtevalardan kaynaklandığını söylemek de yanlış olmayacaktır. İleri düzeyde bir şair olan Fuzûlîde tasavvufun derin bir sembol dünyasıyla verilmesine karşın Şâkirin şiirlerinde söylemek istediklerini doğrudan söyleyen bir mutasavvıf edası sezilmektedir. Coşkun bir mutasavvıf olan Şâkir, umumiyetle gazellerinde Fuzûlînin söylemine yakın bir söylem geliştirmeye gayret etmiştir. Bu çalışmanın amacı Ayıntâblı Şâkir ve Divanının tanıtımını yaparak unut redifli gazelleri bağlamında divanındaki Fuzûlî etkisini ortaya koymaktır.

 Kadim Türk devletlerinden bu yana hükümdarlar etraflarında şairlerin bulunması geleneğinden dolayı yönetim merkezleri, dışarıda kalan bölgelere nazaran edebî yönde daha fazla gelişme kat etmiştir. Hakanlar etrafında ozanların bulundurulması geleneği, Osmanlı döneminde de devam etmiştir. Padişah huzurunda tertip edilen şuara meclislerindeki istişare ve rekabetler neticesinde klasik şiir, payitahtta hayli gelişme göstermiştir. Bu meclislerden mahrum kalan, İstanbul dışı yani taşra olarak adlandırılan bölgelerdeki şairler de payitahttakilere nazaran daha az itibar görmüşlerdir. Öyle ki birçoğu tezkirelerde dahi kendisine yer bulamamış, kimisi de mahlas kargaşasından ötürü aynı mahlası kullanan- büyük şairler karşısında eriyip gitmiştir. Aile kütüphanesinde divanları itinayla saklanmış olan şairler, yok olmaktan bir nebze de olsa kurtulmuştur. Ayıntâblı Şâkir Efendi de bu şairlerden bir tanesidir. XIX. yüzyılın Antepinde yaşamış olan Ayıntâblı Şâkir Efendinin hayatıyla ilgili kesin bilgiler bulunmamaktadır. Şairin hayatı Divanından yola çıkılarak aydınlatılmaya çalışılmıştır. Şâkirin Divanı dışında bir de Gencine-i Güftar adlı Türkçe-Arapça-Farsça manzum sözlüğü bulunmaktadır. Ayıntâblı Şâkir, özellikle kaside ve tarihlerinde dönemin Antepinin sosyal hayatına dair önemli bilgiler vermiştir. Şâkir Divanına bakıldığında hemen ilk bakışta şairin, Fuzûlî hayranlığı göze çarpmaktadır. Fuzûlînin çağını aşkın derecede büyük bir şair olmasının yanı sıra Şâkir üzerindeki asıl etkisinin Kerbela, ehl-i beyt sevgisi gibi müşterek muhtevalardan kaynaklandığını söylemek de yanlış olmayacaktır. İleri düzeyde bir şair olan Fuzûlîde tasavvufun derin bir sembol dünyasıyla verilmesine karşın Şâkirin şiirlerinde söylemek istediklerini doğrudan söyleyen bir mutasavvıf edası sezilmektedir. Coşkun bir mutasavvıf olan Şâkir, umumiyetle gazellerinde Fuzûlînin söylemine yakın bir söylem geliştirmeye gayret etmiştir. Bu çalışmanın amacı Ayıntâblı Şâkir ve Divanının tanıtımını yaparak unut redifli gazelleri bağlamında divanındaki Fuzûlî etkisini ortaya koymaktır.

Makale detayları

XIX. YÜZYIL ŞAİRLERİNDEN AYINTÂBLI ŞÂKİR, DİVANI ve “UNUT” REDİFLİ GAZELLERİNDEN HAREKETLE DİVANINDAKİ FUZÛLÎ ETKİSİ

Yazarlar:

Zeliha Açar

Yayıncı:

Gaziantep University

Ana Başlıklar:

Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı

Dergi:

Gaziantep Üniversitesi Ayıntab Araştırmaları Dergisi Vol.6 Issue 2, pp.1-15

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2023

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001309475

pISSN:

2667-6257

Klâsik şiir

Ayıntâblı Şâkir

Fuzûlî

XIX yüzyıl.

Sayı

Makale detayları

XIX. YÜZYIL ŞAİRLERİNDEN AYINTÂBLI ŞÂKİR, DİVANI ve “UNUT” REDİFLİ GAZELLERİNDEN HAREKETLE DİVANINDAKİ FUZÛLÎ ETKİSİ

Yazarlar: Zeliha Açar

Yayıncı: Gaziantep University

Ana Başlıklar: Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı

Dergi: Gaziantep Üniversitesi Ayıntab Araştırmaları Dergisi Vol.6 Issue 2, pp.1-15

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 12/2023

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2001309475

pISSN: 2667-6257

Klâsik şiir

Ayıntâblı Şâkir

Fuzûlî

XIX yüzyıl.

Sayı

Yazarlar:

Zeliha Açar

Yayıncı:

Gaziantep University

Ana Başlıklar:

Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı

Dergi:

Gaziantep Üniversitesi Ayıntab Araştırmaları Dergisi Vol.6 Issue 2, pp.1-15

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2023

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001309475

pISSN:

2667-6257