DİYARBAKIR’DA BEBEĞİN İLKLERİ: HEDİK, KÖSTEK KESME TÖRENLERİ VE ÇOCUKLARA YÖNELİK HALK HEKİMLİĞİ UYGULAMALARI

Yrd. Doç. Dr. Rezan KARAKAŞ

Makale detayları

DİYARBAKIR’DA BEBEĞİN İLKLERİ: HEDİK, KÖSTEK KESME TÖRENLERİ VE ÇOCUKLARA YÖNELİK HALK HEKİMLİĞİ UYGULAMALARI

Yazarlar:

Yrd. Doç. Dr. Rezan KARAKAŞ

Yayıncı:

Hayrettin İVGİN

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi 2012 Vol.1 Issue 16

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

11/2012

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000512898

Sıklık:

Üç Aylık

pISSN:

1308-6200

Özet:

 

Birth  is  a  highly  celebrated  event  in  modern  societies  and  has  even  been  more celebrated starting at prenatal period and continuing following birth with unusual rituals in folklore and human history. In this study, we will try to present customs and rituals surrounding babies’ first natural growth and behaviors (first teeth, toddling, first haircut etc.) and the practice of being ‘medical expert’ among ordinary folks without any medical expertise in the province of Diyarbakir, Turkey. All the output included here is collected through participatory observation and interview methods. ‘Hedik’ and ‘köstek kesme’ rituals aim to introduce babies their first experience in which  they  have  their  hair  and  nails  cut  with  special  ceremonies.  Moon  flushes  (ay dönmesi) is an old disease commonly believed to have resulted from people’s fear from some natural events. This disease has been cured by making coins which would look similar to crescent-shaped moon. For many centuries, all these sorcery practices have been repeated as accepted rituals to introduce children or babies into the community. These rituals are also internalized as mandatory practices which must be done to pass them on from one generation to another one. In modern life, though, most of these rituals are all, but forgotten and some older people in these close-knitted communities are constantly trying to remind young people of these rituals.

 

Hayatın geçiş dönemlerinden biri olan doğum; halk kültüründe, birçok sıra dışı eylem ve
 davranışlar zinciriyle adeta kutsanmaktadır. Hamilelik öncesinden başlayan bu zincir,
 doğum aşamasında ve doğum sonrasında zenginleşerek devam etmektedir. Bu çalışmada,
 Diyarbakır yöresinde gerçekleştirilen doğum sonrası davranışlardan bebeğin ilkleri (diş
 çıkarma, yürüme, saç kesme vb) ile yine çocuklara yönelik yapılan halk hekimliği pratikleri
 değerlendirilecektir. Araştırma konusu ile ilgili elde edilen bilgilerin büyük bir bölümü
 katılımlı gözlem ve görüşme yöntem ve teknikleriyle elde edilmiştir.
 “Hedik”/diş hediği ve “köstek kesme” törenleriyle çocuğun saçlarının ve tırnaklarının
 ilk kez kesilmesinde çeşitli “büyüsel davranış kalıpları” ve “saçı”, asıl unsurlar olarak
 dikkati çeker. “Ay basması”, ilkel insanın sıra dışı varlıklarla ilgili korku ve endişelerinden
 kaynaklı, mitolojik kökenli bir rahatsızlıktır. Hastalığın tedavisinde kullanılan “ay şeklinde
 para kesilmesi”, “karalama” gibi yöntemler de yine büyüsel pratikler olarak dikkati
 çekmektedir.
 Yörede çocuğa yönelik yapılan bu büyüsel davranışlarla, çocuğun topluluğa kabul
 edilmesi sağlanmaya çalışılır. Atadan görülerek ezberlenen bu davranışları uygulamak, aile
 üyeleri için bir görev kabul edilir. Genç nesiller tarafından çok fazla bilinmeyen bu
 ritüeller, aile büyüklerinin hatırlatması ve yol göstermesiyle yeniden canlandırılır.

Makale detayları

DİYARBAKIR’DA BEBEĞİN İLKLERİ: HEDİK, KÖSTEK KESME TÖRENLERİ VE ÇOCUKLARA YÖNELİK HALK HEKİMLİĞİ UYGULAMALARI

Yazarlar: Yrd. Doç. Dr. Rezan KARAKAŞ

Yayıncı: Hayrettin İVGİN

Ana Başlıklar: Sosyoloji & antropoloji

Dergi: Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi 2012 Vol.1 Issue 16

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 11/2012

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000512898

Sıklık: Üç Aylık

pISSN: 1308-6200

Sayı

Yazarlar:

Yrd. Doç. Dr. Rezan KARAKAŞ

Yayıncı:

Hayrettin İVGİN

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi 2012 Vol.1 Issue 16

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

11/2012

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000512898

Sıklık:

Üç Aylık

pISSN:

1308-6200