Osmanlı Medrese Geleneğinde Bir Varlık Alanı Olarak Dil: Mollâ Câmî ve Hâşiyelerinde Grameri Aşma Çabası / Language as a Space of Entity in the Ottoman Madrasa Tradition: Attempt to Exceed Grammar in Mollā Jāmī and its Annotations

Yunus CENGİZ

Makale detayları

Osmanlı Medrese Geleneğinde Bir Varlık Alanı Olarak Dil: Mollâ Câmî ve Hâşiyelerinde Grameri Aşma Çabası / Language as a Space of Entity in the Ottoman Madrasa Tradition: Attempt to Exceed Grammar in Mollā Jāmī and its Annotations

Yazarlar:

Yunus CENGİZ

Yayıncı:

Mardin Artuklu University

Dergi:

Mukaddime 2015 Vol.6 Issue 1, pp.47-77

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

9/2015

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000591996

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2459-0711

pISSN:

1309-6087

Özet:

 

This work deals with metaphysical explanations in Mollā Jāmī and its annotations. These works are grammar texts widely present at the Ottoman madrasa education system. In these works, the formation of sentence as the subject of grammar is considered as a question of being and is discussed along with some concepts of metaphysics such as substance, accident, matter, form, and close cause, distant cause. In their analyses of sentences, the authors of these works have based their work on revised version of Aristotle’s theory of four causes applied in physics by mutakallimīn. In this way, Mollā Jāmī (d. ah 898/ad 1492) and his commentators have adopted an approach and terminology differing from previous scholars of Arabic grammar. From this point of view, we need to discuss them as a different school in the history of nahw (Arabic grammar).

 


Bu çalışmada, Mollâ Câmî ve haşiyelerindeki metafizik açıklamalar ele alınmaktadır. Bu eserler, Osmanlı medrese eğitiminde yaygın olarak yer edinmiş gramer metinleridir. Bu eserlerde bir dil bilgisi konusu olarak cümlenin kuruluşu, bir varlık sorunu olarak ele alınmakta ve cevher, araz, madde, sûret, yakın sebep, uzak sebep gibi metafizik kavramlarla işlenmektedir. Bu eserlerin müellifleri, Aristoteles’in fizikte uyguladığı dört sebep nazariyesinin kelâmcılar tarafından kabul edilmiş şeklini cümlelerin çözümlenmesinde esas almışlardır. Böylece Mollâ Câmî (ö. 898/1492) ve yorumcuları kendilerinden önceki gramer bilginlerinden farklı bir yaklaşımı ve terminolojiyi benimsemişlerdir. Bu itibarla nahiv tarihi açısından, onları ayrı bir ekol olarak ele almamız gerekmektedir.

.

Makale detayları

Osmanlı Medrese Geleneğinde Bir Varlık Alanı Olarak Dil: Mollâ Câmî ve Hâşiyelerinde Grameri Aşma Çabası / Language as a Space of Entity in the Ottoman Madrasa Tradition: Attempt to Exceed Grammar in Mollā Jāmī and its Annotations

Yazarlar: Yunus CENGİZ

Yayıncı: Mardin Artuklu University

Dergi: Mukaddime 2015 Vol.6 Issue 1, pp.47-77

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 9/2015

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000591996

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2459-0711

pISSN: 1309-6087

Sayı

Yazarlar:

Yunus CENGİZ

Yayıncı:

Mardin Artuklu University

Dergi:

Mukaddime 2015 Vol.6 Issue 1, pp.47-77

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

9/2015

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000591996

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2459-0711

pISSN:

1309-6087