Bergson felsefesi ışığında Ahmet Hamdi Tanpınar’ın şiirinde zaman

Zafer DEMİR

Makale detayları

Bergson felsefesi ışığında Ahmet Hamdi Tanpınar’ın şiirinde zaman

Yazarlar:

Zafer DEMİR

Yayıncı:

Himmet HÜLÜR

Dergi:

NOSYON: Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi 2019 Issue 3, pp.1-20

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

11/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000528514

Sıklık:

İki Yıllık

pISSN:

2667-5951

Özet:

 

Ahmet Hamdi Tanpınar is one of the most important writers and poets of Modern Turkish literature with his unique style and thoughts. Poetry, as Tanpınar himself has made it clear, is at the basis of all the literary genres he has written. In fact, according to the poet, all the stories and novels he wrote were born from a nucleus of poetry and came into existence from the idea of a poem. Therefore, Tanpınar always wanted to be known as a poet during his whole life. The concept of time is one of the founding themes of Ahmet Hamdi Tanpınar’s deep design of his poems. The perception of time in the poet's poetry seems to be an ontological time in which the poetic subject is loaded with the desire to merge with the cosmos, beyond a mathematical time that can be divided into numbers and hours. In addition to literature and art, philosophy, especially the thoughts of Henri Bergson, had a great effect on Tanpınar's understanding of this time. According to the philosophical approach known as Intuitionism in Turkey, actual time in the origin of the human being isn't spatial or linear, it's an inner time  “durée" . According to Bergson, the consciousness of this inner time can only be reached with the philosophical intuition that the philosopher sees as the method of metaphysics. In this article, Tanpınar's understanding of poetry is discussed in the focus of Bergson's thoughts. In this article, firstly, a brief conceptual and theoretical framework on how time is understood in philosophy is tried to be drawn, and then how Bergson's understanding of time affects Tanpınar's perception of time is put forward. Lastly, in the light of Bergson's thoughts on time, Tanpınar’s poem was examined.

 

Ahmet Hamdi Tanpınar gerek lezzeti emsalsiz üslûbu gerekse düşünceleriyle Modern Türk edebiyatının en önemli yazar ve şairlerindendir. Şiir, Tanpınar’ın kendisinin de açıkça dile getirdiği gibi, kaleme aldığı bütün edebî türlerin temelinde yer alır. Hatta şaire göre, yazdığı bütün hikâye ve romanlar, bir şiir çekirdeğinden doğmuş, bir şiir düşüncesinden hareketle varlık kazanmıştır. Dolayısıyla Tanpınar, bütün ömrü boyunca hep bir şair olarak bilinmek istemiştir. Zaman kavramı, Ahmet Hamdi Tanpınar’ın şiirlerinin derin tasarımını oluşturan kurucu izleklerinden biridir. Şairin şiirindeki zaman algısının, sayılara, saatlere bölünebilen matematiksel bir zamanın ötesinde, şiir öznesinin kozmosla birleşme arzusuyla yüklü olduğu ontolojik bir zaman olduğu görülmektedir. Tanpınar’ın bu zaman kavrayışının oluşmasında edebiyatın ve sanatın yanı sıra, düşüncelerinin büyük bir etkisi bulunmaktadır. Türkiye’de Sezgicilik olarak bilinen bu felsefî yaklaşıma göre, insan varoluşunun kaynağında bulunan asıl zaman, mekânsal ya da çizgisel zaman değil, içsel bir zamandır  “süre” . Bergson’a göre, bu içsel zamanın bilincine ancak, filozofun, metafiziğin yöntemi olarak gördüğü felsefî sezgiyle varılabilir. Bu makalede, Tanpınar’ın şiir anlayışı Bergson’un düşünceleri odağında ele alınmıştır. Makalede önce zamanın felsefede nasıl anlaşıldığına dair kısa bir kavramsal ve teorik çerçeve çizilmeye çalışılmış, daha sonra Bergson’un zaman anlayışının Tanpınar’ın zaman algısını nasıl etkilediği ortaya konulmuştur. Son olarak, Bergson’un zaman konusundaki düşüncelerinin ışığında, Tanpınar’ın şiiri incelenmiştir.

Makale detayları

Bergson felsefesi ışığında Ahmet Hamdi Tanpınar’ın şiirinde zaman

Yazarlar: Zafer DEMİR

Yayıncı: Himmet HÜLÜR

Dergi: NOSYON: Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi 2019 Issue 3, pp.1-20

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 11/2019

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000528514

Sıklık: İki Yıllık

pISSN: 2667-5951

Sayı

Yazarlar:

Zafer DEMİR

Yayıncı:

Himmet HÜLÜR

Dergi:

NOSYON: Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi 2019 Issue 3, pp.1-20

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

11/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000528514

Sıklık:

İki Yıllık

pISSN:

2667-5951