“SANCHO’NUN SABAH YÜRÜYÜŞÜ”NÜN RUS BİÇİMCİLİĞİ AÇISINDAN ELEŞTİRİSİ

Hasan GÜRGÜN

Makale detayları

“SANCHO’NUN SABAH YÜRÜYÜŞÜ”NÜN RUS BİÇİMCİLİĞİ AÇISINDAN ELEŞTİRİSİ

Yazarlar:

Hasan GÜRGÜN

Yayıncı:

Türk Dil Kurumu

Ana Başlıklar:

Edebiyat

Dergi:

Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi 2022 Issue 53, pp.187-207

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2022

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000656885

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2651-5091

pISSN:

1301-0077

Özet:

 

Russian formalism is an objective method of criticism that tries to
reveal the literariness of a work with its own unique concepts based on
the work. According to this criticism method, literature is provided by the
construction of “defamiliarization” in poetry and genres close to poetry,
and “syuzhet” in genres close to novels and novels. Defamiliarization is the
creation of linguistic forms in a text that are different from the structures
that are taken for granted in daily language. Syuzhet is the term connoting
that events and situations are organized differently from what is actually
expected to happen. A familiar structure is automatically perceived by
the reader, as a result of which the structure becomes invisible and the
expected literary effect does not occur. This harmful effect of automatic
detection can only be overcome by differentiation of the usual structure.
These two techniques prevent the automatic perception of the text, make
it perceptible and provide the literarily.
Haldun Taner is a pioneer and important writer of Turkish narrative.
The author, who skillfully uses modern story techniques, has created the
literary style in his works in an effective and original way. “Sancho’s
Morning Walk”, in which the protagonist is a dog, is a story in which the
author exhibits remarkable and original uses in providing literature.
The aim of this study is to criticize “Sancho’s Morning Walk” in terms
of Russian formalism. It has been tried to reveal how the literature is
created in the story, based on the defamiliarization and syuzhet techniques.
In the story, how syuzhet was formed and how the defamiliarization
principle was applied are tried to be revealed through examples. The
structure in the story has been examined in terms of these concepts and it
has been tried to explain how the literature was created. It has been tried
to reach a conclusion in terms of Russian formalism regarding the literary
dimension of the story.

 

Rus biçimciliği; bir eserin edebîliğini, eserden hareket ederek kendine özgü kavramlarla ortaya koymaya çalışan nesnel bir eleştiri yöntemidir. Bu eleştiri yöntemine göre edebîlik; şiir ve şiire yakın türlerde
“alışılmışın kırılması”, roman ve romana yakın türlerde ise “süje”nin
kurgulanışı ile sağlanır. Alışılmışın kırılması; bir metinde, günlük dilde
kanıksanan yapılardan farklı dilsel formların oluşturulmasıdır. Süje ise
olay ve durumların gerçekte olması beklenenden farklı şekilde organize
edilmesidir. Alışılmış bir yapı okur tarafından otomatik bir şekilde algılanır, bu yüzden de yapı fark edilmez hâle gelir ve beklenen edebî etki
ortaya çıkmaz. Otomatik algılamanın zararlı etkisi ancak bu olumsuz durumun ortadan kaldırılmasıyla yani alışılmış yapının farklılaştırılmasıyla
aşılabilir. Temel olarak bu iki düzenleme, metnin otomatik algılanmasının
önüne geçip onu algılanır hâle getirir ve edebîliği sağlar.
Haldun TANER, Türk hikâyeciliğinin öncü ve önemli bir yazarıdır.
Modern hikâye tekniklerini ustaca kullanan yazar, edebîliği eserlerinde
etkili ve özgün şekilde yaratmıştır. Kahramanının bir köpek olduğu “Sancho’nun Sabah Yürüyüşü”, yazarın edebîliği sağlamada dikkat çekici ve
özgün kullanımlar sergilediği bir hikâyesidir.
Bu çalışmanın amacı, “Sancho’nun Sabah Yürüyüşü”nün Rus biçimciliği açısından eleştirisidir. Hikâyede, edebîliğin nasıl oluşturulduğu alışılmışın kırılması ve süje kavramlarından hareketle örnekler üzerinden ortaya konmaya çalışılmıştır. Hikâyedeki yapı, bu kavramlar açısından
incelenmiş ve edebîliğin nasıl yaratıldığı metinden hareketle aydınlatılmak istenmiştir. Eleştirinin sonunda ise hikâyenin edebî boyutu ile ilgili
Rus biçimciliği açısından bir sonuca ulaşılması hedeflenmiştir.

Makale detayları

“SANCHO’NUN SABAH YÜRÜYÜŞÜ”NÜN RUS BİÇİMCİLİĞİ AÇISINDAN ELEŞTİRİSİ

Yazarlar: Hasan GÜRGÜN

Yayıncı: Türk Dil Kurumu

Ana Başlıklar: Edebiyat

Dergi: Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi 2022 Issue 53, pp.187-207

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 3/2022

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000656885

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2651-5091

pISSN: 1301-0077

Sayı

Yazarlar:

Hasan GÜRGÜN

Yayıncı:

Türk Dil Kurumu

Ana Başlıklar:

Edebiyat

Dergi:

Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi 2022 Issue 53, pp.187-207

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2022

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000656885

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2651-5091

pISSN:

1301-0077