HÜKMÜ KIYAS İLE SABİT OLAN FER’İN YENİ BİR KIYAS İŞLEMİNDE ASIL KABUL EDİLMESİ MESELESİ

Uğur Bekir DİLEK

Makale detayları

HÜKMÜ KIYAS İLE SABİT OLAN FER’İN YENİ BİR KIYAS İŞLEMİNDE ASIL KABUL EDİLMESİ MESELESİ

Yazarlar:

Uğur Bekir DİLEK

Yayıncı:

Diyanet İşleri Başkanlığı

Ana Başlıklar:

Din

Dergi:

Diyanet İlmi Dergi 2021 Vol.57 Issue 3, pp.889-916

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

9/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000960622

Sıklık:

Aylık

eISSN:

2822-2261

pISSN:

1300-8498

Anahtar kelimeler:

Özet:

 


One of the ongoing discussions on analogy (qiyas) has been the issue of whether a new circumstance (far’) whose judgment has been established by analogy with the Qur’an, the Sunnah or the consensus can be the source of analogy for deriving judgment on another new circumstance. According to the majority of Muslim jurists deriving judgment of a new case by analogy to another case is redundant considering that it is itself judged based on an analogy with the said sources (the Qur’an, the Sunnah and consensus) and shares the same operative cause. That is because they share the same cause which can be established by an analogy to the original authoritative case which is established by religious texts or concensus. The main discussion on this issue concerns whether it is possible to determine a different cause in the new case and analogize other new circumstances to it. Majority of Muslim jurists do not permit the possibility of a judgment having two causes, and thus do not allow the new case to be the source of further analogies. This article reaches the conclusion that it is not permissible.

.

 


Kıyas hakkında meydana gelen tartışmalardan birisi, hükmü Kur’ân, Sünnet veya icmâa kıyasla sabit olan bir fer’in, yeni bir kıyas işleminde asıl kabul edilerek ona kıyasla yeni bir fer’ hakkında hüküm konulmasının câiz olup olmayacağı meselesidir. Hükmü bu kaynaklardan birisiyle sabit olan asıl ile bu asla kıyasla hükmü sabit olan fer’ arasındaki illetle, bu fer’ ve bu fer’e kıyasla hükmü sabit olan diğer fer’ arasındaki illetin aynı olması durumunda, usulcülerin çoğunluğuna göre ikinci kıyas işlemi gereksiz bir uzatmadan ibarettir. Zira aralarında illet birliği bulunduğundan dolayı yeni fer’in, doğrudan hükmü nas veya icmâ ile sabit olan asla kıyas edilmesi mümkündür. Bu konuda asıl tartışma mevzuu, fer’den onun hükmünün kendisiyle sabit olduğu illetten başka bir illet çıkarılarak başka bir fer’in ona kıyas edilmesidir. Usulcülerin büyük çoğunluğu, bir hükmün iki illetle ta’lîl edilmesinin câiz olmadığını ve fer’den çıkarılacak yeni illetin geçerli bir illet olmadığını ileri sürerek bunu da câiz görmemişlerdir. Bu makalede bunun neden câiz olmadığı ortaya konulmuştur.

.

Makale detayları

HÜKMÜ KIYAS İLE SABİT OLAN FER’İN YENİ BİR KIYAS İŞLEMİNDE ASIL KABUL EDİLMESİ MESELESİ

Yazarlar:

Uğur Bekir DİLEK

Yayıncı:

Diyanet İşleri Başkanlığı

Ana Başlıklar:

Din

Dergi:

Diyanet İlmi Dergi 2021 Vol.57 Issue 3, pp.889-916

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

9/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000960622

Sıklık:

Aylık

eISSN:

2822-2261

pISSN:

1300-8498

İslâm hukuku

Şer’î delil

Kıyas

Kıyasın rükünleri

Asıl

Aslın hükmü

Fer’

Fer’in hükmü.

Sayı

Makale detayları

Yazarlar: Uğur Bekir DİLEK

Yayıncı: Diyanet İşleri Başkanlığı

Ana Başlıklar: Din

Dergi: Diyanet İlmi Dergi 2021 Vol.57 Issue 3, pp.889-916

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 9/2021

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000960622

Sıklık: Aylık

eISSN: 2822-2261

pISSN: 1300-8498

Sayı

Yazarlar:

Uğur Bekir DİLEK

Yayıncı:

Diyanet İşleri Başkanlığı

Ana Başlıklar:

Din

Dergi:

Diyanet İlmi Dergi 2021 Vol.57 Issue 3, pp.889-916

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

9/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000960622

Sıklık:

Aylık

eISSN:

2822-2261

pISSN:

1300-8498