TEK ÖRNEK YUNDAK SÖZCÜĞÜ ÜZERİNE İNCELEME

Özlem AYAZLI

Makale detayları

TEK ÖRNEK YUNDAK SÖZCÜĞÜ ÜZERİNE İNCELEME

Yazarlar:

Özlem AYAZLI

Yayıncı:

Türk Dil Kurumu

Dergi:

Yearbook of Turkic Studies - Belleten 2018 Vol.66 Issue 1, pp.151-163

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

10/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000646754

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2651-5113

pISSN:

0564-5050

Özet:

 


 Clauson’un An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth Century Turkish /13.

Yüzyıl Öncesi Türkçenin Etimolojik Sözlüğü adlı çalışmasında hapax legomenon

(tek örnek) olarak adlandırılan birçok sözcük ile karşılaşılmaktadır. Yundak sözcüğü

de bu tek örnek sözcüklerden yalnızca biridir. Bu çalışmada Divanü Lûgat-it-Türk ’te

yalnızca bir kez geçtiği için tek örnek olarak kabul edilen yundak “at gübresi”

sözcüğü üzerinde durulmaktadır. Çalışma iki başlık altında toplanmaktadır. Birinci

bölümünde tarihî metinlerde pek çok kez tespit edilmiş olan yunt / yont / yond sözcüğü

üzerinde durulmakta ve sözcüğün şu anlamları verilmektedir: “Belli bir türe, cinse

ait at; on iki hayvanlı takvimde “at” için kullanılan hayvan adı, at yılı, at günü;

vahşi, eğitilmemiş kısrak; otlakta otlayan atların tümü; kısrak”. Sözcük, modern Türk

dillerinden Sarı Uygurcada yot /yöt / yut “at, 12 hayvanlı takvime ait yıl adı” olarak

varlığını sürdürürken Türkiye Türkçesinin ağızlarında ise yunt / yont / yond “damızlık

eşek; at; başıboş hayvan” biçiminde yaşamaktadır. Çalışmanın ikinci bölümünde ise

yundak sözcüğünün tek örnek olmadığı Sarı Uygurcadaki yindak, yondak, yomdak,

yontak ve yuntak biçimleri ile tanıklanmaktadır. yunt “at” sözcüğünün küçültme

biçimi olan yundak sözcüğünün Sarı Uygurcada yalnızca “gübre” anlamında değil

aynı zamanda ata ait birtakım anlam genişlemeleri ile “atın kuyruğu” anlamında

yaşadığı görülmektedir. Ayrıca sözcük, Sarı Uygurlarda Şamanizme ait bir unsur

olarak Şaman törenleri sırasında da kullanılmaktadır. Bu çalışmada, yundak





















sözcüğünün Sarı Uygurcadaki bütün bu kullanımları metinler eşliğinde verilmektedir.

.

Makale detayları

TEK ÖRNEK YUNDAK SÖZCÜĞÜ ÜZERİNE İNCELEME

Yazarlar: Özlem AYAZLI

Yayıncı: Türk Dil Kurumu

Dergi: Yearbook of Turkic Studies - Belleten 2018 Vol.66 Issue 1, pp.151-163

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 10/2018

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000646754

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2651-5113

pISSN: 0564-5050

Sayı

Yazarlar:

Özlem AYAZLI

Yayıncı:

Türk Dil Kurumu

Dergi:

Yearbook of Turkic Studies - Belleten 2018 Vol.66 Issue 1, pp.151-163

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

10/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000646754

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2651-5113

pISSN:

0564-5050