Tuvacada Sıfat ve Zarfların Pekiştirilmesinde  Yeni Bir Tasnif ve Renk Adlarının Pekiştirmede Kullanılması

Vildan KOÇOĞLU GÜNDOĞDU

Makale detayları

Tuvacada Sıfat ve Zarfların Pekiştirilmesinde Yeni Bir Tasnif ve Renk Adlarının Pekiştirmede Kullanılması

Yazarlar:

Vildan KOÇOĞLU GÜNDOĞDU

Yayıncı:

Hacettepe University

Dergi:

Türkbilig 2019 Issue 37, pp.99-112

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000673051

Sıklık:

Aylık

pISSN:

1302-6011

Özet:

 

The reinforcement of degree adjectives and adverb comes to the meaning intensification of the meaning of these words and for this reinforcement are benefited from morphological and syntactic ways in Turkish Language. In grammars of Tuvan, the reinforcement / intensification is analysed under the title of formı usıleniya kaçestva and küşteldirer çada and in both grammar it is indicated that reinforcement is effectuated by using three ways: 1  with the suffixes  +GIr: akkır 'snow-white', kökkür 'very blue'  2  by inserting /p/ sound into the first syllable  dop-doraan 'very quickly'  3  with words  tergiin ulug 'very big' . Although there isn't any information on this subject in grammars, in dictionaries there are meanings regarding this function. As a result of our research, it has been observed that reduplications and colour names  such as kara, kızıl, kök,  black, red, root  are used as another way of reinforcement in Tuvan language. This implies the existence of a different structure in intensification. In this article, intensifiying constituted with colour names will be analyzed. In this article, comprehensive dictionaries of the relevant dialect were scanned, samples were compiled from literary works and scientific articles.

 

Türk dilinde sıfat ve zarfların pekiştirilmesi, bu kelimelerin anlamlarının yoğunlaştırılmasını ifade etmekte, bu pekiştirmeler morfolojik ve sentaktik yollarla yapılmaktadır. Bu konu, Tuva gramerlerinde, pekiştirme/kuvvetlendirme, formı usıleniya kaçestva 'kuvvetlendirme şekilleri'; küşteldirer çada 'pekiştirme derecesi' başlıkları altında incelenir ve her iki gramerde de pekiştirmenin üç yolla yapıldığı üzerinde durulur: 1  Eklerle  +GIr: akkır 'apak', kökkür 'masmavi'  2  Hecenin bölünüp araya /p/ sesinin eklenmesiyle  dop-doraan 'çarçabuk, hemencecik'  3  Kelimelerle  tergiin ulug 'oldukça büyük' . Gramerlerde, renk adlarının pekiştirme / kuvvetlendirme unsuru olarak kullanılmasıyla ilgili herhangi bir bilgi bulunmamasına rağmen, sözlüklerde bu işlevle ilgili olabilecek anlamlandırmalar bulunmaktadır. İncelenen metinlerden hareketle Tuvacada kelime tekrarlarının ve kara, kızıl, kök renk adlarının, pekiştirme yolu olarak kullanıldığı görülmüştür. Bu da pekiştirmede farklı bir yapının daha varlığını ifade etmektedir. Bu makalede, Tuvacada sıfat ve zarfların pekiştirilmesinde farklı bir yol olan renk adlarıyla yapılan pekiştirmeler incelenecektir. Konuyla ilgili olarak, ilgili lehçenin kapsamlı sözlükleri taranmış, edebi eserlerden fişlemeler yapılmış ve bilimsel yazılardan faydalanılmıştır.

Makale detayları

Tuvacada Sıfat ve Zarfların Pekiştirilmesinde Yeni Bir Tasnif ve Renk Adlarının Pekiştirmede Kullanılması

Yazarlar: Vildan KOÇOĞLU GÜNDOĞDU

Yayıncı: Hacettepe University

Dergi: Türkbilig 2019 Issue 37, pp.99-112

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 12/2018

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000673051

Sıklık: Aylık

pISSN: 1302-6011

Sayı

Yazarlar:

Vildan KOÇOĞLU GÜNDOĞDU

Yayıncı:

Hacettepe University

Dergi:

Türkbilig 2019 Issue 37, pp.99-112

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000673051

Sıklık:

Aylık

pISSN:

1302-6011