İBN SÎNÂ DÜŞÜNCESİNDE ORTAK DUYU(HİSS-İ MÜŞTEREK) KAVRAMI

Kemal GÖZ

Makale detayları

İBN SÎNÂ DÜŞÜNCESİNDE ORTAK DUYU(HİSS-İ MÜŞTEREK) KAVRAMI

Yazarlar:

Kemal GÖZ

Yayıncı:

Pamukkale University

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 2018 Vol.5 Issue 10, pp.305-329

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000574385

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2148-4899

Özet:

 


ÖZET


 İbn Sînâ’nın felsefesinde bilgi ve elde edilmesinde nefse ait dış
duyu ve iç duyu güçlerinin yaygın bir yeri mevcuttur. Bu güçlerin bilginin elde
edilmesindeki yerini kavramsal olarak ele almak onların epistemolojik fonksiyonlarını
ortaya koyacaktır. Nefs, nefsin çeşitleri ve nefsin güçleri İlk çağ
filozoflarından itibaren felsefenin ana problemleri arasında yer almıştır. Bu
problem İslâm düşünce tarihinde geniş bir şekilde yer bulmuş ve
değerlendirilmeye tabi tutulmuştur. 


Bu çalışma, İbn Sînâ’nın nefs ve nefsin güçleri konularındaki
görüşlerini ortaya koyacaktır. Bunun yanında iç idrak güçlerinden olan ortak duyu
kavramı üzerindeki değerlendirmelerini bilginin elde edilmesi bağlamında
paylaşılacaktır. Hayvani nefsin iç idrak güçlerinin ilki olan ortak duyu/hiss-i
müşterek beş duyu tarafından elde edilen duyumların biriktirilme merkezi olarak
görev yapar. Ortak duyu merkezi idraklerin birleştirilerek tecrübelerin
oluşturulduğu bir merkezdir. Ortak duyudaki duyumlar rüya ve sezginin temelini
oluşturmaktadır. İbn Sînâ’ya göre ortak duyu diğer iç idrak güçlerinden farklı
olarak sadece dış duyuların ilkesi olarak değerlendirilebilir. Bu haliyle dış
duyuların merkezi olarak değerlendirilen bu güç dış duyuların kendisinden
kısımlara ayrılıp tekrar kendisine döndüğü bir güçtür. İbn Sînâ felsefesinde
ortak duyunun üç ayrı fonksiyonundan bahsedilmektedir. Bunlar duyulurların
ortak duyu tarafından ayırdedilmesi, ortak duyu tarafından ayırdedilen
duyulurların bir araya getirilerek toplanması ve bu duyulurların hafızadan
ihtiyaç duyulduğunda tekrar algılanmasıdır.


            Anahtar
Kelimeler: İbn Sînâ, Nefs,  Nefsin
güçleri, İç İdrak, Dış İdrak, Ortak duyu. 


CONCEPT OF COMMON SENSE IN AVİCENNA'S THOUGHT


ABSTRACT


In the philosophy of Ibn Sînâ's philosophy, the external senses and
the inner senses have a common place in the knowledge and its acqusition.
Conceptually addressing their place in the acquisition of knowledge will reveal
their epistemological functions. The self, types of self, and the powers of
self are among the main problems of philosophy from the first age philosophers.
This problem has been extensively covered and evaluated in the history of
Islamic thought.


This study will reveal Ibn Sînâ's views on the self and its forces.
Besides, his evaluations on the concept of common sense, which are internal
cognitive powers, will be shared in the context of obtaining knowledge. The
common sense, the first of the internal cognitive forces of animal self serves
as the center of accumulation of the sensations obtained by five senses. The common
sense center is a center where experiences are combined and experiences are
formed. The sensations in common sense are the basis of dream and intuition. According
to Ibn Sînâ, the common sense can be considered as the principle of external
senses, unlike other internal cognitive forces. This power, which is considered
as the center of external senses in this state, is a force in which external
senses are separated from themselves and returned to itself. In Ibn Sînâ
philosophy, three different functions of common sense are mentioned. These are
the discernment of the senses by the common sense, the gathering of the senses
that are recognized by the common sense, and the perception of these sensations
when it is needed from the memory.



















Keywords: Avicenna, Self, Powers of Self, Internal Senses, External Senses,
Sense Common.


.

Makale detayları

İBN SÎNÂ DÜŞÜNCESİNDE ORTAK DUYU(HİSS-İ MÜŞTEREK) KAVRAMI

Yazarlar: Kemal GÖZ

Yayıncı: Pamukkale University

Ana Başlıklar: Sosyoloji & antropoloji

Dergi: Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 2018 Vol.5 Issue 10, pp.305-329

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 12/2018

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000574385

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2148-4899

Sayı

Yazarlar:

Kemal GÖZ

Yayıncı:

Pamukkale University

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 2018 Vol.5 Issue 10, pp.305-329

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000574385

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2148-4899