THE CONTRIBUTIONS OF AHMED YESEVİ'S CULTURE TO THE VOCABULARY OF TURKEY TURKISH

Ali Koç

Makale detayları

THE CONTRIBUTIONS OF AHMED YESEVİ'S CULTURE TO THE VOCABULARY OF TURKEY TURKISH

Yazarlar:

Ali Koç

Yayıncı:

Ankara Hacı Bayram Veli University

Ana Başlıklar:

Anadolu Dilleri | Alevilik Bektaşilik Araştırmaları

Dergi:

Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi Issue 115, pp.483-496

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

9/2025

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001358466

pISSN:

1306-8253

Anahtar kelimeler:

Özet:

 The efforts of Hoca Ahmed Yesevî in the 12th century to establish Türkçe as the language of Sufism in Central Asia took root in Anatolia through dervishes migrating to these lands. Yesevî 10931166, a foundational figure of the Türk tasavvuf tradition, significantly enriched Türkçes religious and cultural lexicon through his work Divan-ı Hikmet. This study employs an interdisciplinary perspective to analyze the influence of Ahmed Yesevîs cultural legacy on the vocabulary of Türkiye Türkçesi, focusing on the historical and cultural transformation of the language. The primary aim is to systematically demonstrate the enduring contributions of Yesevîs Sufi teachings to Türkçes religious terminology, moral codes, and morphological structures. The research comparatively examines Yesevîs linguistic strategies in Divan-ı Hikmet, oral cultural practices in Anadolu, and the semantic depth of modern Türkçe. Findings reveal that Yesevîs Turkicization of Islamic concepts expanded the languages epistemological boundaries. Terms like gönül heartsoul, hakikat truth, and eren spiritual adept, reconstructed using Türkçe roots, contributed to both religious language-building and collective memory formation. Derivational suffixes such as -lık-lik e.g., aşklık and -daş-deş e.g., gönüldaş played critical roles in concretizing abstract Sufi concepts. Analyses of proverbs like Eline, beline, diline sahip ol illustrate how Yesevîs ethics became embedded in everyday language, while narratives of the Horasan erenleri and toponyms like Dervişler Köyü emphasize the spatial and collective dimensions of this legacy. The study concludes that Yesevîs cultural influence transformed Türkçe into both a communication tool and a carrier of cultural identity. These findings provide a methodological framework for understanding language-culture interactions historically, while highlighting the need for future research on semantic evolution and digital-age transformations.

 The efforts of Hoca Ahmed Yesevî in the 12th century to establish Türkçe as the language of Sufism in Central Asia took root in Anatolia through dervishes migrating to these lands. Yesevî 10931166, a foundational figure of the Türk tasavvuf tradition, significantly enriched Türkçes religious and cultural lexicon through his work Divan-ı Hikmet. This study employs an interdisciplinary perspective to analyze the influence of Ahmed Yesevîs cultural legacy on the vocabulary of Türkiye Türkçesi, focusing on the historical and cultural transformation of the language. The primary aim is to systematically demonstrate the enduring contributions of Yesevîs Sufi teachings to Türkçes religious terminology, moral codes, and morphological structures. The research comparatively examines Yesevîs linguistic strategies in Divan-ı Hikmet, oral cultural practices in Anadolu, and the semantic depth of modern Türkçe. Findings reveal that Yesevîs Turkicization of Islamic concepts expanded the languages epistemological boundaries. Terms like gönül heartsoul, hakikat truth, and eren spiritual adept, reconstructed using Türkçe roots, contributed to both religious language-building and collective memory formation. Derivational suffixes such as -lık-lik e.g., aşklık and -daş-deş e.g., gönüldaş played critical roles in concretizing abstract Sufi concepts. Analyses of proverbs like Eline, beline, diline sahip ol illustrate how Yesevîs ethics became embedded in everyday language, while narratives of the Horasan erenleri and toponyms like Dervişler Köyü emphasize the spatial and collective dimensions of this legacy. The study concludes that Yesevîs cultural influence transformed Türkçe into both a communication tool and a carrier of cultural identity. These findings provide a methodological framework for understanding language-culture interactions historically, while highlighting the need for future research on semantic evolution and digital-age transformations.

 The efforts of Hoca Ahmed Yesevî in the 12th century to establish Türkçe as the language of Sufism in Central Asia took root in Anatolia through dervishes migrating to these lands. Yesevî 10931166, a foundational figure of the Türk tasavvuf tradition, significantly enriched Türkçes religious and cultural lexicon through his work Divan-ı Hikmet. This study employs an interdisciplinary perspective to analyze the influence of Ahmed Yesevîs cultural legacy on the vocabulary of Türkiye Türkçesi, focusing on the historical and cultural transformation of the language. The primary aim is to systematically demonstrate the enduring contributions of Yesevîs Sufi teachings to Türkçes religious terminology, moral codes, and morphological structures. The research comparatively examines Yesevîs linguistic strategies in Divan-ı Hikmet, oral cultural practices in Anadolu, and the semantic depth of modern Türkçe. Findings reveal that Yesevîs Turkicization of Islamic concepts expanded the languages epistemological boundaries. Terms like gönül heartsoul, hakikat truth, and eren spiritual adept, reconstructed using Türkçe roots, contributed to both religious language-building and collective memory formation. Derivational suffixes such as -lık-lik e.g., aşklık and -daş-deş e.g., gönüldaş played critical roles in concretizing abstract Sufi concepts. Analyses of proverbs like Eline, beline, diline sahip ol illustrate how Yesevîs ethics became embedded in everyday language, while narratives of the Horasan erenleri and toponyms like Dervişler Köyü emphasize the spatial and collective dimensions of this legacy. The study concludes that Yesevîs cultural influence transformed Türkçe into both a communication tool and a carrier of cultural identity. These findings provide a methodological framework for understanding language-culture interactions historically, while highlighting the need for future research on semantic evolution and digital-age transformations.

 Hoca Ahmed Yesevînin 12. yüzyılda Orta Asyada Türkçeyi tasavvufun dili haline getirme çabaları, Anadoluya göç eden dervişler aracılığıyla bu topraklarda da kök salmıştır. Yesevî 1093-1166, Türk tasavvuf geleneğinin kurucu isimlerinden biri olarak, Divan-ı Hikmet adlı eseriyle Türkçenin dinî ve kültürel söz varlığına önemli katkılarda bulunmuştur. Ahmed Yesevî kültürünün Türkiye Türkçesi söz varlığına etkilerini disiplinlerarası bir perspektifle analiz ederek, dilin tarihsel ve kültürel dönüşümüne odaklanmak bu araştırmanın çerçevesini oluşturmaktadır. Araştırmanın temel amacı, Yesevînin tasavvufi öğretilerinin Türkçenin dinî terminoloji, ahlaki kodlar ve morfolojik yapı üzerindeki kalıcı katkılarını sistematik bir şekilde ortaya koymaktır. Çalışma, Yesevînin Divân-ı Hikmet eserindeki dil stratejilerini, Anadoludaki sözlü kültür pratiklerini ve modern Türkçenin semantik derinliğini karşılaştırmalı yöntemlerle incelemektedir. Yesevînin İslami kavramları Türkçeleştirme çabasının dilin epistemolojik sınırlarını genişlettiğini göstermektedir. Gönül, hakikat ve eren gibi terimlerin Türkçe köklerle yeniden üretilmesi, hem dinî bir dil inşasına hem de toplumsal hafızanın şekillenmesine katkı sağlamıştır. Ayrıca, -lık-lik ve -daş-deş ekleriyle türetilen kelimeler aşklık, gönüldaş, soyut tasavvufi kavramların somutlaştırılmasında kritik bir işlev üstlenmiştir. Atasözleri ve deyimler Eline, beline, diline sahip ol üzerinden yapılan analizler, Yesevî etiğinin gündelik dile nasıl içkinleştiğini ortaya koyarken; sözlü kültürdeki Horasan erenleri anlatıları ve coğrafi adlandırmalar Dervişler Köyü, bu mirasın mekânsal ve kolektif boyutunu vurgulamaktadır. Yesevî kültürünün Türkçeyi bir iletişim aracı ve kültürel kimliğin bir taşıyıcısı haline getirdiği sonucuna ulaşılmaktadır. Bu bulgular, dil-kültür etkileşiminin tarihsel sürekliliğini anlamak için metodolojik bir çerçeve sunarken, gelecek araştırmalarda semantik evrim ve dijital çağdaki dönüşümlerin incelenmesi gerekliliğine işaret etmektedir. Ahmed Yesevînin hem dinî bir lider hem Türkiye Türkçesini biçimlendiren linguistik bir rol taşıyıcısı olduğu vurgulanmaktadır. Araştırma, Türk dili tarihi ve kültürel kimlik çalışmalarına yöntemsel bir çerçeve önerisiyle katkıda bulunmayı da amaçlamaktadır.

Makale detayları

THE CONTRIBUTIONS OF AHMED YESEVİ'S CULTURE TO THE VOCABULARY OF TURKEY TURKISH

Yazarlar:

Ali Koç

Yayıncı:

Ankara Hacı Bayram Veli University

Ana Başlıklar:

Anadolu Dilleri | Alevilik Bektaşilik Araştırmaları

Dergi:

Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi Issue 115, pp.483-496

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

9/2025

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001358466

pISSN:

1306-8253

Ahmed Yesevî

Turkey Turkish

common language

sufi culture

Divan-ı Hikmet

semantic analysis.Ahmed Yesevî

Türkiye Türkçesi

söz varlığı

tasavvuf kültürü

dil-kültür etkileşimi

Divan-ı Hikmet

anlam analizi.

Sayı

Makale detayları

Yazarlar: Ali Koç

Yayıncı: Ankara Hacı Bayram Veli University

Ana Başlıklar: Anadolu Dilleri | Alevilik Bektaşilik Araştırmaları

Dergi: Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi Issue 115, pp.483-496

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 9/2025

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2001358466

pISSN: 1306-8253

Sayı

Yazarlar:

Ali Koç

Yayıncı:

Ankara Hacı Bayram Veli University

Ana Başlıklar:

Anadolu Dilleri | Alevilik Bektaşilik Araştırmaları

Dergi:

Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi Issue 115, pp.483-496

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

9/2025

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001358466

pISSN:

1306-8253