Saha Türkçesinde Ayı ile İlgili   Örtmece Söz Varlığı

Gülsüm KİLLİ YILMAZ

Makale detayları

Saha Türkçesinde Ayı ile İlgili Örtmece Söz Varlığı

Yazarlar:

Gülsüm KİLLİ YILMAZ

Yayıncı:

Hacettepe University

Dergi:

Türkbilig 2017 Issue 33, pp.25-56

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2016

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000673323

Sıklık:

Aylık

pISSN:

1302-6011

Özet:

 

Sakha Turkish has a great variety in terms of the vocabulary regarding “bear”. Most of them are euphemistic names which were derived due to the beliefs about the bear. In this study, almost 100 words referring to the word “bear” in Sakha Turkish were detected. We have classified the vocabulary in terms of direct names referring to “bear”, the types of “bear” and age and gender of “bear”. In addition to these, the word “bear” has euphemistic names. Following classification is made in consideration of 66 words or phrases which are found euphemistically used: 1 words expressing kinship relations and the old age of the human; 2  titles and address forms reflecting respect; 3  words expressing the power and size of the bear; 4  words expressing behavioral features of the bear; 5  words expressing physical features of the bear  size of its body, characteristics of its fur, teeth ; 6  words regarding the environment and life style of the bear; 7  pronouns; 8  borrowed words meaning “bear”; 9  other names  we do not have clear information about meanings and origins of these, however they were probably created with the methods of borrowing or phonemic replacement . We can find examples of derivation, borrowing, metaphor, metonymy and periphrasis, pronominalization, phonemic replacement in production of these euphemistic names.

 

Saha Türkçesi “ayı” ile ilgili söz varlığı bakımından büyük bir çeşitlilik göstermektedir. Bunları büyük bir bölümü ayı ile ilgili inanışlar sonucunda ortaya çıkmış örtmece adlardır. Bu çalışmada Saha Türkçesinde ayı anlamında kullanılan yüze yakın sözcük tespit edilmiştir. Ayının adlandırılmasıyla ilgili söz varlığını öncelikle genel olarak ayıyı ifade eden doğrudan adlandırmalar; ayının türlerinin adlandırılması; ayının yaş ve cinsiyetine göre adlandırılması biçiminde sınıflandırmak mümkündür. Bunların dışında ayının bir de örtmece adları vardır. Örtmece olarak kullanıldığı tespit edilmiş olan 66 sözcük ya da söz öbeğinin anlamından yola çıkılarak şöyle bir sınıflandırma yapmak mümkün olmaktadır: 1  akrabalık ilişkilerini ve insanın yaşlılık dönemini belirten adlar; 2  unvanlar ve saygı bildiren hitap biçimleri; 3  ayının gücünü ve büyüklüğünü ifade eden adlar; 4  ayının davranış özelliklerini belirten adlar; 5  ayının fiziksel özelliklerini belirten adlar  gövdesinin iriliği, kürkünün özellikleri, dişleri ; 6  ayının yaşadığı yer ve yaşam biçimiyle ilgili adlar; 7  zamirler; 8  ödünçlenmiş “ayı” anlamındaki sözcükler; 9  diğer  anlamı ve kökeni ile ilgili açık bir bilgiye ulaşılamayan, ancak muhtemelen ödünçleme ya da sesbirimsel değiştirme yöntemiyle oluşmuş olan adlar . Bu örtmece adların üretiminde türetme, ödünçleme, eğretileme, ad aktarımı, dolaylama, zamirleştirme, sesbirimsel değişiklik örneklerine rastlamak mümkündür.

Makale detayları

Saha Türkçesinde Ayı ile İlgili Örtmece Söz Varlığı

Yazarlar: Gülsüm KİLLİ YILMAZ

Yayıncı: Hacettepe University

Dergi: Türkbilig 2017 Issue 33, pp.25-56

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 12/2016

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000673323

Sıklık: Aylık

pISSN: 1302-6011

Sayı

Yazarlar:

Gülsüm KİLLİ YILMAZ

Yayıncı:

Hacettepe University

Dergi:

Türkbilig 2017 Issue 33, pp.25-56

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2016

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000673323

Sıklık:

Aylık

pISSN:

1302-6011