Çağatay Türkçesi Metinlerinde  “-DI + şahıs eki + ėrse” Yapısı ve İşlevleri

Ümit EKER

Makale detayları

Çağatay Türkçesi Metinlerinde “-DI + şahıs eki + ėrse” Yapısı ve İşlevleri

Yazarlar:

Ümit EKER

Yayıncı:

Çanakkale Onsekiz Mart University

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Kilitbahir 2019 Issue 15, pp.37-80

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

9/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000527482

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2687-2692

Özet:

 


“-DI
+ personal ending + ėrse” structure that corresponds to past tense clause in
Turkish has functioned as verbal adverb as from Old Turkish period. Use of related structure
was rare in Old Turkish Period; it gained intensity in Karakhanid Turkish and
hit the top in Khorezmian Turkic Language. Verbal adverb function continued in
Chagatai Turkish, to a lesser extent Khorezmian Turkic Language. However, it
gave place to other suffix and structures in Modern Uzbek Turkish sequent of
Chagatai Turkish.





There
have been conducted many studies on verbal adverb function of“-sA” conjunctive
suffix. “-DI + personal ending + ėrse” type of “-sA” suffix was analyzed in this study.
Functions of this type in Chagatai Turkish were reviewed as well.


.

 


Türk dilinde genel olarak görülen geçmiş zamanın şartını karşılayan “-DI
+ şahıs eki + ėrse” yapısı Eski Türkçe döneminden başlayarak zarf-fiil işlevini
de üstlenmiştir. Yapının kullanımı, Eski Türkçe döneminde seyrek olup Karahanlı
Türkçesi döneminde yoğunluk kazanmış, Harezm Türkçesi döneminde zirve noktaya
ulaşmıştır. Zarf-fiil işlevi Harezm Türkçesindeki kadar olmasa da Çağatay
Türkçesinde de devam etmiş ancak Çağatay Türkçesinin ardılı Modern Özbek
Türkçesinde yerini başka ek ve yapılara bırakmıştır. 





“-sA” şart ekinin zarf-fiil işlevi üzerine birçok çalışma yapılmıştır. Bu
çalışmada ise “-sA” ekinin “-DI + şahıs eki + ėrse” şekli ele alınacak, bu
şeklin Çağatay Türkçesindeki işlevleri ortaya konulacaktır. 


.

Makale detayları

Çağatay Türkçesi Metinlerinde “-DI + şahıs eki + ėrse” Yapısı ve İşlevleri

Yazarlar: Ümit EKER

Yayıncı: Çanakkale Onsekiz Mart University

Ana Başlıklar: Sosyoloji & antropoloji

Dergi: Kilitbahir 2019 Issue 15, pp.37-80

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 9/2019

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000527482

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2687-2692

Sayı

Yazarlar:

Ümit EKER

Yayıncı:

Çanakkale Onsekiz Mart University

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Kilitbahir 2019 Issue 15, pp.37-80

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

9/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000527482

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2687-2692