Samir Amin’in Ardından Türkiye’de İktisat Tarihi Tartışmalarını Hatırlamak

Alp Yücel KAYA

Makale detayları

Samir Amin’in Ardından Türkiye’de İktisat Tarihi Tartışmalarını Hatırlamak

Yazarlar:

Alp Yücel KAYA

Yayıncı:

Mülkiye Alumni Association

Ana Başlıklar:

Ekonomi ve Maliye

Dergi:

Mülkiye Dergisi 2019 Vol.43 Issue 2, pp.355-386

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000604485

Sıklık:

Üç Aylık

pISSN:

1305-9971

Özet:

 

12 Ağustos 2018’de vefat eden Samir Amin, Marksist ekonomi politiğin önde gelen
isimlerindendi. Çalışmalarının odak noktası kapitalizmin, “bütünüyle dünyanın hali”nin,
eleştirisiydi. II. Dünya Savaşı sonrasında kapitalizmin “çevre” ülkelere etkisini Marksist
perspektifte ele alan ilk kapsamlı incelemeler ondan geldi; çalışmaları “çevre” ülke
üniversitelerinde birçok nesli etkiledi ve tartışıldı. Sosyal bilimlere önemli bir damga
vuran Amin, Türkiye’de 1970’ler ve 1980’lerde güncel siyaset bağlamına da oturan
iktisat tarihi tartışmalarının kaçınılmaz kaynağı oldu. 1990’lı yıllarda iktisat tarihi de
tartışmaları da akademik ve siyasi gündemden düşse de giderek daha fazla çalışması
Türkçeye çevrildi. Makale Amin’in çalışmalarının Osmanlı ve Türkiye iktisat tarihine
yansımalarını, iktisat tarihinin ve kuramsal tartışmaların gözde olduğu 1970’ler ve
1980’lerdeki etkisi bağlamında değerlendirmeyi amaçlıyor. Bunun için ilk önce Amin’in
araştırma gündemini özetlenecek, sonrasında çalışmalarının Türkiye ile kesişme
noktalarını (çeviri makaleler ve kitaplar ile insanlar bağlamında) gözden geçirilecek.
Amin’le kesişmeler sıralandıktan sonra, çalışmalarının Türkiye’de iktisat tarihi yazıcılığına
etkileri değerlendirilecek. Bunu da tartışma alanları yarattığı ölçüde, etkili olduğu kadar
etkisiz olduğu noktaları da öne çıkararak, yapmayı hedefliyor. Bu çerçevede, Türkiye
iktisat tarihi yazımını meşgul eden, Amin’in de araştırma gündeminde öne çıkan üç
büyük başlığa odaklanıyor: azgelişmişlik ve emperyalizm; üretim tarzları ve toplumsal
formasyonlar; köylülük ve küçük meta üretimi.
İlk başlıkta, Amin’in kuramsal çerçevesinin, dünya sistemi analizi eşliğinde, Çağlar
Keyder, Şevket Pamuk ve Fikret Başkaya’nın çalışmalarıyla (farklı derecelerde de olsa)
Osmanlı ve Türkiye iktisat tarihi yazımına yansıdığı görülüyor; ikinci başlık altında
Amin’in literatüre özgün, hatta oldukça ayrıksı, katkısını göz önüne alınca, Türkiye’deki
çalışmaların da literatüre oldukça özgün katkı sundukları gözlemleniyor; üçüncü başlıkta
ise, Amin ve Korkut Boratav’ın çalışmalarının birbirinden bağımsız gelişerek evrensel
boyutta özgün katkılar sundukları tespit ediliyor.

Makale detayları

Samir Amin’in Ardından Türkiye’de İktisat Tarihi Tartışmalarını Hatırlamak

Yazarlar: Alp Yücel KAYA

Yayıncı: Mülkiye Alumni Association

Ana Başlıklar: Ekonomi ve Maliye

Dergi: Mülkiye Dergisi 2019 Vol.43 Issue 2, pp.355-386

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 6/2019

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000604485

Sıklık: Üç Aylık

pISSN: 1305-9971

Sayı

Yazarlar:

Alp Yücel KAYA

Yayıncı:

Mülkiye Alumni Association

Ana Başlıklar:

Ekonomi ve Maliye

Dergi:

Mülkiye Dergisi 2019 Vol.43 Issue 2, pp.355-386

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000604485

Sıklık:

Üç Aylık

pISSN:

1305-9971