Zemahşerî’nin Nüketü’l-Aʿrâb fî Ġarîbi’l-İʿrâb Adlı Edebî Eserine Dair Bir İnceleme

Hüseyin Halil

Makale detayları

Zemahşerî’nin Nüketü’l-Aʿrâb fî Ġarîbi’l-İʿrâb Adlı Edebî Eserine Dair Bir İnceleme

Yazarlar:

Hüseyin Halil

Yayıncı:

Yakup YILMAZ

Ana Başlıklar:

Arap Dili | Edebiyatı ve Kültürü

Dergi:

RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi Issue Ö14, pp.964-978

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2024

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001313753

pISSN:

2148-7782

Anahtar kelimeler:

Özet:

 Hicri II. ve III. yy. tefsir faaliyetleri denilince akla ilk olarak içerisinde yoğun lügavî izahlar barındıran kısa tefsir eserleri gelir. Bunlardan bir kısmı nahiv ve iʿrâb ağırlıklı açıklamalar yapan İʿrâbul-Kurʾân, Meʿânil-Kurʾân veya Mecâzul-Kurʾân türü eserler iken, diğer bir kısmı ayetteki kelimelerin lügat manalarına yoğunlaşan ve Arap deyimlerinden örneklerle onları şerh eden Garîbul-Kurʾân türü eserlerdir. Birinci türün en önemli temsilcisi Ferrâ ö.207822 iken ikincisininki İbn Kuteybedir ö.276889. Bu iki tür birbirinden ayrı dursa da, aslında onlar aynı kökten beslenen farklı dallar mesabesindedir. Bu gerçeği Ferrâ ve İbn Kuteybeden yıllar sonra gelen Zemahşerî ö 5381144 Nüketül-Aʿrâb fî Garîbil-İʿrâb adlı eserinde göstermiştir. Bu eser her ne kadar ağırlıklı olarak İʿrâbul-Kurʾân türüne yakın olsa da Garîbul-Kurʾân türünün gerektirdiği gibi kelimelerin leksikolojik manalarını açıklamayı ve Arap dilinin yaygın kullanımlarından örnekler vermeyi ihmal etmez. Dolayısıyla ele aldığımız bu eserin her iki türü kapsadığını söylemek mümkündür. Diğer bir ifadeyle her iki türü de bir başlık altına toplamayı başaran ender eserlerden bir tanesidir. Ayrıca Zemahşerînin mezhebi kimliğini öne çıkarmadan sadece dilsel analizlerini derleyerek ön plana çıkarması alana objektif bir katkı sağlaması açısından da oldukça değerlidir. Bu çerçevede ele aldığımız bu eserin lügavî tefsir alanına yaptığı katkıyı göstermek amacıyla, bu makalede önce söz konusu eserin diğer Garîbul-Kurʾân ve İʿrâbul-Kurʾân eserleri ile kıyaslamasını yapacağız, ardından onlar arasındaki konumunu inceleyeceğiz, son olarak da lügavî tefsir boyutunu ele alarak linguistik yönünü ortaya koyacağız.

 Hicri II. ve III. yy. tefsir faaliyetleri denilince akla ilk olarak içerisinde yoğun lügavî izahlar barındıran kısa tefsir eserleri gelir. Bunlardan bir kısmı nahiv ve iʿrâb ağırlıklı açıklamalar yapan İʿrâbul-Kurʾân, Meʿânil-Kurʾân veya Mecâzul-Kurʾân türü eserler iken, diğer bir kısmı ayetteki kelimelerin lügat manalarına yoğunlaşan ve Arap deyimlerinden örneklerle onları şerh eden Garîbul-Kurʾân türü eserlerdir. Birinci türün en önemli temsilcisi Ferrâ ö.207822 iken ikincisininki İbn Kuteybedir ö.276889. Bu iki tür birbirinden ayrı dursa da, aslında onlar aynı kökten beslenen farklı dallar mesabesindedir. Bu gerçeği Ferrâ ve İbn Kuteybeden yıllar sonra gelen Zemahşerî ö 5381144 Nüketül-Aʿrâb fî Garîbil-İʿrâb adlı eserinde göstermiştir. Bu eser her ne kadar ağırlıklı olarak İʿrâbul-Kurʾân türüne yakın olsa da Garîbul-Kurʾân türünün gerektirdiği gibi kelimelerin leksikolojik manalarını açıklamayı ve Arap dilinin yaygın kullanımlarından örnekler vermeyi ihmal etmez. Dolayısıyla ele aldığımız bu eserin her iki türü kapsadığını söylemek mümkündür. Diğer bir ifadeyle her iki türü de bir başlık altına toplamayı başaran ender eserlerden bir tanesidir. Ayrıca Zemahşerînin mezhebi kimliğini öne çıkarmadan sadece dilsel analizlerini derleyerek ön plana çıkarması alana objektif bir katkı sağlaması açısından da oldukça değerlidir. Bu çerçevede ele aldığımız bu eserin lügavî tefsir alanına yaptığı katkıyı göstermek amacıyla, bu makalede önce söz konusu eserin diğer Garîbul-Kurʾân ve İʿrâbul-Kurʾân eserleri ile kıyaslamasını yapacağız, ardından onlar arasındaki konumunu inceleyeceğiz, son olarak da lügavî tefsir boyutunu ele alarak linguistik yönünü ortaya koyacağız.

 Hicri II. ve III. yy. tefsir faaliyetleri denilince akla ilk olarak içerisinde yoğun lügavî izahlar barındıran kısa tefsir eserleri gelir. Bunlardan bir kısmı nahiv ve iʿrâb ağırlıklı açıklamalar yapan İʿrâbul-Kurʾân, Meʿânil-Kurʾân veya Mecâzul-Kurʾân türü eserler iken, diğer bir kısmı ayetteki kelimelerin lügat manalarına yoğunlaşan ve Arap deyimlerinden örneklerle onları şerh eden Garîbul-Kurʾân türü eserlerdir. Birinci türün en önemli temsilcisi Ferrâ ö.207822 iken ikincisininki İbn Kuteybedir ö.276889. Bu iki tür birbirinden ayrı dursa da, aslında onlar aynı kökten beslenen farklı dallar mesabesindedir. Bu gerçeği Ferrâ ve İbn Kuteybeden yıllar sonra gelen Zemahşerî ö 5381144 Nüketül-Aʿrâb fî Garîbil-İʿrâb adlı eserinde göstermiştir. Bu eser her ne kadar ağırlıklı olarak İʿrâbul-Kurʾân türüne yakın olsa da Garîbul-Kurʾân türünün gerektirdiği gibi kelimelerin leksikolojik manalarını açıklamayı ve Arap dilinin yaygın kullanımlarından örnekler vermeyi ihmal etmez. Dolayısıyla ele aldığımız bu eserin her iki türü kapsadığını söylemek mümkündür. Diğer bir ifadeyle her iki türü de bir başlık altına toplamayı başaran ender eserlerden bir tanesidir. Ayrıca Zemahşerînin mezhebi kimliğini öne çıkarmadan sadece dilsel analizlerini derleyerek ön plana çıkarması alana objektif bir katkı sağlaması açısından da oldukça değerlidir. Bu çerçevede ele aldığımız bu eserin lügavî tefsir alanına yaptığı katkıyı göstermek amacıyla, bu makalede önce söz konusu eserin diğer Garîbul-Kurʾân ve İʿrâbul-Kurʾân eserleri ile kıyaslamasını yapacağız, ardından onlar arasındaki konumunu inceleyeceğiz, son olarak da lügavî tefsir boyutunu ele alarak linguistik yönünü ortaya koyacağız.

 Hicri II. ve III. yy. tefsir faaliyetleri denilince akla ilk olarak içerisinde yoğun lügavî izahlar barındıran kısa tefsir eserleri gelir. Bunlardan bir kısmı nahiv ve iʿrâb ağırlıklı açıklamalar yapan İʿrâbul-Kurʾân, Meʿânil-Kurʾân veya Mecâzul-Kurʾân türü eserler iken, diğer bir kısmı ayetteki kelimelerin lügat manalarına yoğunlaşan ve Arap deyimlerinden örneklerle onları şerh eden Garîbul-Kurʾân türü eserlerdir. Birinci türün en önemli temsilcisi Ferrâ ö.207822 iken ikincisininki İbn Kuteybedir ö.276889. Bu iki tür birbirinden ayrı dursa da, aslında onlar aynı kökten beslenen farklı dallar mesabesindedir. Bu gerçeği Ferrâ ve İbn Kuteybeden yıllar sonra gelen Zemahşerî ö 5381144 Nüketül-Aʿrâb fî Garîbil-İʿrâb adlı eserinde göstermiştir. Bu eser her ne kadar ağırlıklı olarak İʿrâbul-Kurʾân türüne yakın olsa da Garîbul-Kurʾân türünün gerektirdiği gibi kelimelerin leksikolojik manalarını açıklamayı ve Arap dilinin yaygın kullanımlarından örnekler vermeyi ihmal etmez. Dolayısıyla ele aldığımız bu eserin her iki türü kapsadığını söylemek mümkündür. Diğer bir ifadeyle her iki türü de bir başlık altına toplamayı başaran ender eserlerden bir tanesidir. Ayrıca Zemahşerînin mezhebi kimliğini öne çıkarmadan sadece dilsel analizlerini derleyerek ön plana çıkarması alana objektif bir katkı sağlaması açısından da oldukça değerlidir. Bu çerçevede ele aldığımız bu eserin lügavî tefsir alanına yaptığı katkıyı göstermek amacıyla, bu makalede önce söz konusu eserin diğer Garîbul-Kurʾân ve İʿrâbul-Kurʾân eserleri ile kıyaslamasını yapacağız, ardından onlar arasındaki konumunu inceleyeceğiz, son olarak da lügavî tefsir boyutunu ele alarak linguistik yönünü ortaya koyacağız.

Makale detayları

Zemahşerî’nin Nüketü’l-Aʿrâb fî Ġarîbi’l-İʿrâb Adlı Edebî Eserine Dair Bir İnceleme

Yazarlar:

Hüseyin Halil

Yayıncı:

Yakup YILMAZ

Ana Başlıklar:

Arap Dili | Edebiyatı ve Kültürü

Dergi:

RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi Issue Ö14, pp.964-978

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2024

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001313753

pISSN:

2148-7782

Zemahşerî

Lügavî Tefsir

Garîbi’l-Kur’ân

İʿrâbu’l-Kurʾân

Nahiv

Sayı

Makale detayları

Zemahşerî’nin Nüketü’l-Aʿrâb fî Ġarîbi’l-İʿrâb Adlı Edebî Eserine Dair Bir İnceleme

Yazarlar: Hüseyin Halil

Yayıncı: Yakup YILMAZ

Ana Başlıklar: Arap Dili | Edebiyatı ve Kültürü

Dergi: RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi Issue Ö14, pp.964-978

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 3/2024

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2001313753

pISSN: 2148-7782

Zemahşerî

Lügavî Tefsir

Garîbi’l-Kur’ân

İʿrâbu’l-Kurʾân

Nahiv

Sayı

Yazarlar:

Hüseyin Halil

Yayıncı:

Yakup YILMAZ

Ana Başlıklar:

Arap Dili | Edebiyatı ve Kültürü

Dergi:

RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi Issue Ö14, pp.964-978

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2024

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001313753

pISSN:

2148-7782