Bulgaristan Bektaşi Tekkelerinden Bir Örnek: Vranikon Hafız Baba Tekkesi

Orlin SABEV; Orhan SALİH

Makale detayları

Bulgaristan Bektaşi Tekkelerinden Bir Örnek: Vranikon Hafız Baba Tekkesi

Yazarlar:

Orlin SABEV | Orhan SALİH

Yayıncı:

Ankara Hacı Bayram Veli University

Dergi:

Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 2011 Issue 57, pp.175-189

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2011

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000809181

Sıklık:

Üç Aylık

eISSN:

2147-9895

pISSN:

1306-8253

Anahtar kelimeler:

Özet:

 

The article presents some late 18th- and early 19th-century Ottoman-Turkish documents, revealing an important period in the history of a Bektashi lodge  the Tekke of Hafız Baba , located near the village of Karaohadlar  today’s Vranikon in North-East Bulgaria . The Tekke * Doç. Dr. Bulgaristan Bilimler Akademisi Balkanoloji Enstitüsü, orlin_vtu@yahoo.comof Hafız Baba was presumably founded in the 16th century when considerable groups of alevis were deported from Central and Eastern Anatolia to North-East Bulgaria, and the region of Gerlovo in particular. Towards the late 18th and early 19th century, however, the lodge was in ruins and reconstructed by a certain Lülüzade Seyyid el-Hac Melek Mustafa Baba, who was postnişin there. Several documents of various type  vakfiye, ferman, buyuruldu, telhis, ‘arz, berat, hüccet , dating from 1792, 1802, 1804, 1806, 1807, 1808, and 1810, reveal that the central Ottoman government alloted 3,505 guruş from the local mukata’as for the reconstruction of a mosque, a school with cells, and a fountain, as well as salary for a teacher  müderris , who was obliged to deliver lectures on Islamic dogmas  ‘akaid-i İslâmiyye  to the tekke’s dervishes and to the district population  ahali-i kaza . The article puts emphasis on the fact that the lodge was reconstructed in the period between the two Ottoman-Russian wars of 1787-1791 and 1806-1812 when namely North-East Bulgarian territories witnessed the most desperate battles. The Ottomans considered those wars a religious combat between Islam and the unbelievers. In this respect, the Muslim mystical brotherhoods played an important role to encourage the Ottoman troops and the local Muslim population. The same was also true for the reconstructed tekke of Hafız Baba where special attention was paid to the religious literacy of its dwellers and the local population.

 

Makalede, Kuzeydoğu Bulgaristan’daki bugün Vranikon ismini taşıyan Karaohadlar köyü yakınlarında bulunan Hafız Baba Bektaşî Tekkesi’nin tarihinin önemli bir dönemini açıklayan  XVIII. yüzyılın sonlarına ve XIX. yüzyılın başlarına ait Osmanlıca belgeleri tanıtılmaktadır.  Hafız Baba Tekkesi, Alevilerin Orta ve Doğu Anadolu’dan Kuzeydoğu Bulgaristan’a, özellikle  Gerilova bölgesine sürgün edildiği XVI. yüzyılda Bektaşî bir tekke olarak kurulmuş olduğu  büyük bir olasılıkla kabul edilebilir. XVIII. yüzyılın sonralarına ve XIX. yüzyılın başlarına  doğru harap durumunda bulunan tekke, postnişini olan Lülüzade Seyyid el-Hac Melek Mustafa Baba adında olan bir kişi tarafından ihya edilmiştir. Tekke ile ilgili 1792, 1802, 1804,  1806, 1807, 1808 ve 1810 tarihli değişik tipinden olan arşiv kaynakları  vakfiye, ferman, buyuruldu, telhis, ‘arz, berat, hüccet , tekkenin içinde birer cami, medrese ve havuz ihya edilmesi için bölgede bulunan mukataa kaynaklarından 3,505 guruş ve bunun dışında tekkede  kalan derviş ve etrafta yaşayan bölge halkına  ahali-i kaza  İslam dini  ‘akaid-i İslâmiyye  konusunda ders vermek şartıyla burada tayin olunan müderrise yine mukataa kaynaklarından  maaş verilmiş olduğunu açıklamaktadırlar. Makale, 1787-1791 ile 1806-1812 Osmanlı-Rus  savaşları arasındaki dönemde söz konusu harplerin en şiddetli meydan savaşlarına şahit olan  Kuzeydoğu Bulgaristan’da muhtemelen XVI. yüzyılda tesis edilen ve zamanla harap haline  gelen tekkenin Lülüzade Seyyid el-Hac Melek Mustafa Baba adında bir dervişin girişimi ile  yeniden canladırılmasının önemini vurgulamaktadır. Tarikatlar, Osmanlı askerine ve yerel  Müslüman halkına moral vermekte görevliydiler. Hafız Baba Tekkesi de aynı görevi yerine  getirip tekkede kalan fukaranın ve yerel halkın dinî bilgilerinin artmakta yoğunlaşmıştır.

Makale detayları

Bulgaristan Bektaşi Tekkelerinden Bir Örnek: Vranikon Hafız Baba Tekkesi

Yazarlar:

Orlin SABEV | Orhan SALİH

Yayıncı:

Ankara Hacı Bayram Veli University

Dergi:

Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 2011 Issue 57, pp.175-189

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2011

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000809181

Sıklık:

Üç Aylık

eISSN:

2147-9895

pISSN:

1306-8253

Bulgaristan

Bektaşî tarikatı

tekke

Sayı

Makale detayları

Bulgaristan Bektaşi Tekkelerinden Bir Örnek: Vranikon Hafız Baba Tekkesi

Yazarlar: Orlin SABEV | Orhan SALİH

Yayıncı: Ankara Hacı Bayram Veli University

Dergi: Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 2011 Issue 57, pp.175-189

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 3/2011

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000809181

Sıklık: Üç Aylık

eISSN: 2147-9895

pISSN: 1306-8253

Bulgaristan

Bektaşî tarikatı

tekke

Sayı

Yazarlar:

Orlin SABEV | Orhan SALİH

Yayıncı:

Ankara Hacı Bayram Veli University

Dergi:

Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 2011 Issue 57, pp.175-189

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2011

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000809181

Sıklık:

Üç Aylık

eISSN:

2147-9895

pISSN:

1306-8253