ŞİİRDE ÂTEŞ (ŞEYH GALİB VE ŞEYH MUHAMMED ES’AD ERBİLÎ’NİN “ÂTEŞ” REDİFLİ GAZELLERİNİN KARŞILAŞTIRMALI TAHLİLİ)

Ahmet KARAKUŞ

Makale detayları

ŞİİRDE ÂTEŞ (ŞEYH GALİB VE ŞEYH MUHAMMED ES’AD ERBİLÎ’NİN “ÂTEŞ” REDİFLİ GAZELLERİNİN KARŞILAŞTIRMALI TAHLİLİ)

Yazarlar:

Ahmet KARAKUŞ

Yayıncı:

Yasin ŞERİFOĞLU

Dergi:

Türük International Language Literature and Folklore Researches Journal 2018 Vol.1 Issue 13, pp.213-232

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000840410

Sıklık:

Üç Aylık

eISSN:

2147-8872

Anahtar kelimeler:

Özet:

 


Klasik
Türk edebiyatı tam anlamıyla bir aşk/ışk edebiyatıdır. Aşk ulvî bir hassa olup
mecazisi ile hakikisi muhterem kabul edilmiştir. Aşkın en bâriz vasfı da insanı
yakıp kül etmesi, beşerî/mâsivâ tortulardan arındırarak ulvîleştirmesidir. Bu anlamda
“ateş” mazmunu, imge ve metaforu eski ve yeni edebiyatımızda en fazla
kullanılan bir unsur olagelmiştir. Son büyük divan şairi olarak kabul edilen
Şeyh Gâlib de aşk hassasını terennüm eden şiirlerinde bu mazmunu sıklıkla
kullanmıştır. Önemli bir mutasavvıf şair olan Şeyh Muhammed Es’ad Erbilî, Şey
Gâlib’in “âteş” redifli gazeline bir nazîre yazmıştır. Bizim bu çalışmadan
maksadımız bu iki şahsiyet ve şiiri karşılaştırmaktır. Söz konusu şiirler
arasındaki mânâ ve ruh bütünlüğünü ortaya koymaktır. 

 Tasavvufî adap dikkate alındığında nezaket,
saygı ve sembollerin önemli olduğu görülmektedir. Zaman olarak Yeni Türk şiiri,
tema ve şekilsel unsurlar bakımından ise Klasik Türk şiiri içinde
değerlendirebileceğimiz Şeyh Es’ad Erbilî ile Divan şiirinin önemli
temsilcilerinden Şeyh Galib’in şiirlerine bu bağlamda bakılabilir. Gazeller bu
açıdan incelendiği zaman, Nakşî ve Kâdîrî mürşidi Şeyh Muhammed Es’ad
Erbilî’nin âteş redifli nazîresini Mevlevî şeyhi Galib Dede’ye hürmeten yazdığı
düşünülebilir. Tasavvufî açıdan her iki şâirin de şiirlerinde âteşi
kullanımları şiiri bir vasıta olarak görmelerinin sonucu olarak da
değerlendirilebilir. Âteş redifli gazellerin içerikleri başta olmak üzere
şiirlerde geçen âteş sözcüğü ve âteşi hatırlatan çeşitli kelimelerin
kullanılması gibi biçimsel özellikler de iki şâirin şiirlerini tasavvufî
düşünceleri için kullandıklarına bir başka göstergedir. Bu şiirler incelendiğinde
dikkat çeken bir başka husus ise âteş sözcüğünün şâirler arasında kullanım
sıklığıdır. Bu kelime, Şeyh Galib divanında Şeyh Es’ad Erbilî’ye oranla hemen
her sayfada kullanılarak bâriz bir şekilde görülmekte olup tekrar unsuru ve
peşpeşe kullanım ise Şeyh Muhammed Es’ad Erbilî’de belirgin olarak
verilmektedir.

.

Makale detayları

ŞİİRDE ÂTEŞ (ŞEYH GALİB VE ŞEYH MUHAMMED ES’AD ERBİLÎ’NİN “ÂTEŞ” REDİFLİ GAZELLERİNİN KARŞILAŞTIRMALI TAHLİLİ)

Yazarlar:

Ahmet KARAKUŞ

Yayıncı:

Yasin ŞERİFOĞLU

Dergi:

Türük International Language Literature and Folklore Researches Journal 2018 Vol.1 Issue 13, pp.213-232

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000840410

Sıklık:

Üç Aylık

eISSN:

2147-8872

Âteş

Manevî aşk

Nazîre Tasavvuf

Amaç

Sayı

Makale detayları

ŞİİRDE ÂTEŞ (ŞEYH GALİB VE ŞEYH MUHAMMED ES’AD ERBİLÎ’NİN “ÂTEŞ” REDİFLİ GAZELLERİNİN KARŞILAŞTIRMALI TAHLİLİ)

Yazarlar: Ahmet KARAKUŞ

Yayıncı: Yasin ŞERİFOĞLU

Dergi: Türük International Language Literature and Folklore Researches Journal 2018 Vol.1 Issue 13, pp.213-232

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 6/2018

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000840410

Sıklık: Üç Aylık

eISSN: 2147-8872

Âteş

Manevî aşk

Nazîre Tasavvuf

Amaç

Sayı

Yazarlar:

Ahmet KARAKUŞ

Yayıncı:

Yasin ŞERİFOĞLU

Dergi:

Türük International Language Literature and Folklore Researches Journal 2018 Vol.1 Issue 13, pp.213-232

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000840410

Sıklık:

Üç Aylık

eISSN:

2147-8872