Relationship between School Principals’ Leadership Behaviors and Teachers’ Organizational Trust

Mehmet KARS; Yusuf INANDI

Makale detayları

Relationship between School Principals’ Leadership Behaviors and Teachers’ Organizational Trust

Yazarlar:

Mehmet KARS | Yusuf INANDI

Yayıncı:

Anı Yayıncılık

Dergi:

Eurasian Journal of Educational Research 2018 Vol.18 Issue 74, pp.145-164

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2018

Belge Dili:

İngilizce

Document ID (Org No.):

2000706511

Sıklık:

İki Aylık

eISSN:

2528-8911

pISSN:

1302-597X

Özet:

 


Purpose: A comfortable and happy work environment, where all the teachers are sincere and true to each other and sure that what they say and do will not be used against them, is a basic need for a teacher. It is thought that meeting this expectation is up to the feeling of trust, especially in the principal, and then in colleagues and students and parents. The aim of the study is to reveal the relationship between school principals’ leadership behaviors and teachers’ organizational trust, and at what level leadership behaviors predict teachers’ organizational trust. Research Methods: A correlational survey model was used to select participants (n=722). 

Findings: The results show a significant and positive relationship between democratic leadership behaviors and all dimensions of organizational trust, while autocratic and laissez-faire leadership behaviors have a significant and negative relationship with all dimensions of organizational trust. When compared to autocratic and laissez-faire leadership behaviors, democratic leadership is the most significant predictor of principal trust. In addition, democratic leadership is the only significant and positive predictor of trust in colleagues, students, and parents, even though it is at a low level.

Implications for Research and Practice: The results of the study show that democratic principal behaviors affect not only teachers’ principal trust but also their trust in colleagues, students, and parents. Therefore, school principals should take education seminars to increase their awareness about the importance democratic leadership.

.

 


Problem Durumu: Günümüz çağdaş toplumlarında ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere bir araya gelen insanlar örgütleri oluşturmaktadırlar. Bu örgütlerde yer alan insanlar bir taraftan örgütün ihtiyaç ve amaçlarına yönelik çalışırken bir taraftan da kendi amaçlarını gerçekleştirmeye uğraşmakta ve bunu yaparken bir takım ihtiyaçlarının karşılanmasını beklemektedirler. Bütün çalışanların birbirine karşı açık ve doğru olduğu, iletişim kanallarının her yönüyle açık olduğu, çalışanların söylediklerinin ve yaptıklarının daha sonra aleyhlerinde kullanılmayacağından emin olduğu rahat ve mutlu bir çalışma ortamı bir örgüt çalışanı için en temel ihtiyaçlardan birisidir. Bu beklentinin gerçekleşebilmesi ise en başta örgütün yöneticisine daha sonra da meslektaşlara ve paydaşlara duyulan güvene bağlıdır. Okul özelinde düşünüldüğünde de yönetimsel faaliyetlerden sorumlu olan okul müdürü gösterdiği liderlik davranışlarıyla ve öğretmenlere, öğrenci ve velilere karşı yaklaşımıyla okulda oluşması beklenen güven ortamını ve buna bağlı olarak okulun başarısını birinci elden belirleyebilmektedir. Bu noktada okul müdürünün göstereceği demokratik liderlik davranışlarının örgütsel güveni sağlamada ne kadar önemli olduğu göz önüne alındığında, araştırma sonuçlarının literatüre olumlu katkılarda bulunacağı düşünülmektedir.

Araştırmanın Amacı: Bu araştırmada kamu ilkokul ve ortaokullarında çalışan öğretmenlerin algılarına göre, okul müdürlerinin gösterdiği demokratik-katılımcı, otokratik ve tam serbesti tanıyan liderlik davranışları ile öğretmenlerin örgütsel güvenleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaca ilişkin şu araştırma sorularına cevap aranmıştır:

1. Öğretmenlerin, okul müdürlerinin göstermiş oldukları liderlik davranışlarına ilişkin algıları ile örgütsel güven düzeylerine ilişkin algıları arasında anlamlı bir ilişki var mıdır?

2. Öğretmenlerin, okul müdürlerinin göstermiş oldukları liderlik davranışlarına ilişkin algıları onların örgütsel güven düzeylerine ilişkin algılarını ne düzeyde yordamaktadır?

Araştırmanın Yöntemi: Bu araştırmada okul müdürlerinin liderlik davranışları ile öğretmenlerin örgütsel güven algıları arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini 2016-2017 eğitim-öğretim yılında Mersin ili merkez ilçelerinde (Akdeniz, Toroslar, Yenişehir ve Mezitli) 252 kamu

Mehmet KARS – Yusuf INANDI / Eurasian Journal of Educational Research 74 (2018) 145-164 163

ilkokul ve ortaokulunda görev yapan 7233 öğretmen oluşturmaktadır. Çalışma evreninden oransız eleman örnekleme yoluyla seçilen örneklemde, 308 erkek ve 414 kadın öğretmen olmak üzere toplam 722 öğretmenin ölçeği değerlendirmeye alınmıştır. Araştırmanın verilerini toplamak amacıyla gerekli izinler alınarak Kurt ve Terzi (2005) tarafından geliştirilen “Yönetici Davranışları Ölçeği” ve Hoy ve Tschannen Moran (2003) tarafından geliştirilip Gökduman (2012) tarafından Türkçe’ye uyarlanan “Örgütsel Güven Ölçeği” kullanılmıştır. Yönetici davranışları ölçeği, demokratik-katılımcı yönetici davranışları, otokratik yönetici davranışları ve tam serbesti tanıyan yönetici davranışları alt boyutlarından oluşmaktadır. Ölçeğin güvenirliği demokratik-katılımcı yönetici davranışları için .95, otokratik yönetici davranışları için .90 ve tam serbesti tanıyan yönetici davranışları için .93 olarak hesaplanmıştır. Örgütsel güven ölçeği ise yöneticiye, meslektaşlara ve öğrenci ve velilere güven alt boyutlarından oluşmaktadır. Ölçeğin güvenirliği yöneticiye güven için .88, meslektaşlara güven için .90 ve öğrenci ve velilere güven için .88 olarak hesaplanmıştır.

Öğretmen algılarına göre, okul müdürlerinin göstermiş oldukları liderlik davranışları ile öğretmenlerin örgütsel güven algıları arasında anlamlı bir ilişkinin olup olmadığını ortaya koymak için korelasyon analizi yapılmıştır. Yine öğretmen algılarına göre, okul müdürlerinin göstermiş oldukları liderlik davranışlarının öğretmenlerin örgütsel güven algılarını ne düzeyde yordadığını belirlemek için ise çoklu regresyon analizinden yararlanılmıştır.

Araştırmanın Bulguları: Okul müdürlerinin liderlik davranışı alt boyutlarından demokratik yönetici davranışı boyutu ile örgütsel güven alt boyutlarından yöneticiye (r=.726, p<.01), meslektaşlara (r=.294, p<.01), öğrenci ve velilere (r=.254, p<.01) güven arasında pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. Liderlik davranışının diğer alt boyutu olan otokratik yönetici davranışı boyutu ile örgütsel güven alt boyutlarından yöneticiye (r=-.552, p<.01), meslektaşlara (r=-.166, p<.01), öğrenci ve velilere (r=-.109, p<.01) güven arasında negatif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. Liderlik davranışının son alt boyutu olan tam serbesti tanıyan yönetici davranışı boyutu ile örgütsel güven alt boyutlarından yöneticiye (r=-.650, p<.01), meslektaşlara (r=-.177, p<.01), öğrenci ve velilere (r=-.109, p<.01) güven arasında negatif yönde anlamlı ilişki bulunmaktadır. Öğretmen algılarına göre demokratik, otokratik ve tam serbesti tanıyan yönetici davranışlarının öğretmenlerin yöneticiye güvenini ne düzeyde yordadığının tespiti için adımsal regresyon analizi yapılmış ve regresyon analizinin birinci adımında işlem gören demokratik yönetici davranışları yordayıcı değişkeninin yöneticiye güvene ilişkin toplam varyansın yaklaşık %53’ünü açıkladığı görülmüştür [R=.726, R2=.527]. Adımsal regresyon analizinin ikinci adımında demokratik yönetici davranışlarının yanında tam serbesti tanıyan yönetici davranışları değişkeni de modele girmiştir. Demokratik yönetici davranışları ve tam serbesti tanıyan yönetici davranışları değişkenlerinin birlikte yöneticiye güvenin %60,5’ini açıkladığı görülmüştür [R=.778, R2=.605]. Adımsal regresyon analizinin üçüncü adımında demokratik yönetici davranışları ve tam serbesti tanıyan yönetici davranışları değişkenlerinin yanında otokratik yönetici davranışları değişkeni de modele dâhil edilmiştir. Demokratik yönetici davranışları, tam serbesti tanıyan yönetici davranışları ve otokratik yönetici

164 Mehmet KARS – Yusuf INANDI / Eurasian Journal of Educational Research 74 (2018) 145-164

davranışları değişkenlerinin üçü birlikte yöneticiye güvene ilişkin toplam varyansın yaklaşık %60,9’unu açıklayabilmektedir [R=.781, R2=.609]. Buna ek olarak yine öğretmen algılarına göre okul müdürlerinin demokratik yönetici davranışlarının öğretmenlerin meslektaşlara güveninin (R=.294, R2=.086, p<.05) ve öğrenci ve velilere güveninin (R=.254, R2=.065, p<.05) anlamlı bir yordayıcısı olduğu tespit edilmiştir.

Araştırmanın Sonuçları ve Önerileri: Bu araştırmanın sonuçları, öğretmen algılarına göre, okul müdürlerinin liderlik davranışları ile öğretmenlerin örgütsel güvenleri arasında ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Bu ilişki demokratik yönetici davranışlarıyla örgütsel güvenin alt boyutları arasında pozitif yönlü ve anlamlı düzeydeyken otokratik ve tam serbesti tanıyan yönetici davranışlarıyla örgütsel güvenin alt boyutları arasında anlamlı ve negatif yönlüdür. Buna göre okul müdürlerinin demokratik davranışlarının öğretmenlerin örgütsel güvenlerini artırmakta ancak otokratik ve tam serbesti tanıyan davranışlarının öğretmenlerin kurumlarına karşı duyduğu örgütsel güveni azaltmakta olduğu söylenebilir. Araştırma bulguları, demokratik yönetici davranışlarının öğretmenlerin müdürlerine güvenini pozitif yönde ve anlamlı düzeyde yordadığını göstermektedir. Aynı zamanda, demokratik yönetici davranışlarının öğretmenlerin meslektaşlarına ve öğrenci ve velilere güvenini de pozitif yönde ve anlamlı düzeyde yordadığı görülmüştür.

Araştırma bulguları demokratik yönetici davranışlarının müdüre güven üzerinde oldukça etkili olduğunu ve müdüre duyulan güvenin de bütün olarak kuruma, meslektaşlara ve öğrenci ve velilere duyulan güveni olumlu yönde etkilediğini göstermektedir. Bu yüzden okul müdürlerinin demokratik yönetici davranışlarını benimseyip sergilemelerini sağlayacak gerekli hizmet içi eğitimlerin bakanlıkça düzenlenmesi gerekmektedir. Okul müdürleri kendilerine duyulan güveni artırmak için iletişim kanallarını açık tutmalı, öğretmenlerin sorunları ile daha fazla ilgilenmeli ve eylemlerinde daha şeffaf ve tutarlı olmalıdırlar.

Bu araştırmada okul müdürlerinin liderlik davranışlarıyla öğretmenlerin örgütsel güvenleri arasında ilişki öğretmen görüşlerine göre incelenmiştir. Benzer çalışmalar okul yöneticilerinin liderlik davranışlarına ilişkin kendi görüşleri de alınarak yapılabilir.

.

Makale detayları

Relationship between School Principals’ Leadership Behaviors and Teachers’ Organizational Trust

Yazarlar: Mehmet KARS | Yusuf INANDI

Yayıncı: Anı Yayıncılık

Dergi: Eurasian Journal of Educational Research 2018 Vol.18 Issue 74, pp.145-164

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 3/2018

Belge Dili: İngilizce

Document ID (Org No.): 2000706511

Sıklık: İki Aylık

eISSN: 2528-8911

pISSN: 1302-597X

Sayı

Yazarlar:

Mehmet KARS | Yusuf INANDI

Yayıncı:

Anı Yayıncılık

Dergi:

Eurasian Journal of Educational Research 2018 Vol.18 Issue 74, pp.145-164

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2018

Belge Dili:

İngilizce

Document ID (Org No.):

2000706511

Sıklık:

İki Aylık

eISSN:

2528-8911

pISSN:

1302-597X