Okulun Kurumsal Habitusunda Disiplinci Söylem ve Pratikler

Eren AĞIN

Makale detayları

Okulun Kurumsal Habitusunda Disiplinci Söylem ve Pratikler

Yazarlar:

Eren AĞIN

Yayıncı:

Mülkiye Alumni Association

Ana Başlıklar:

Sosyal Bilimler

Dergi:

Mülkiye Dergisi 2020 Vol.44 Issue 4, pp.711-746

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2020

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000604325

Sıklık:

Üç Aylık

pISSN:

1305-9971

Özet:

 

Modern okul sisteminin etkin bir aygıtı olarak disiplin, eğitim-öğretim faaliyetlerinde
yaygın ve meşru bir şekilde kullanılmaktadır. Disiplin tarihsel ve toplumsal alanlardan
bağımsız olmamakla birlikte icra edildiği sosyal çevreye ve okuldaki yapı ve aktörlere
göre farklılaşabilmektedir. Bu araştırmada Ankara ilindeki merkez bir ilçenin köklü ve altorta
sınıfa mensup bir ortaöğretim kurumunda branş öğretmeni, rehber öğretmen, okul
yöneticisi ve öğrencilerin görüş ve deneyimlerine dayanarak ortaöğretimde öğrencilere
yönelik disiplin uygulamalarının okulun kurumsal habitusunda eleştirel bir çözümlemesi
amaçlanmıştır. Bu araştırma vaka (örnek olay) çalışması olarak tasarlanmış ve yarıyapılandırılmış
görüşme formlarına başvurularak katılımcıların disiplinci pratiklerin okul
kurumundaki dolaşımına ilişkin detaylı görüşleri incelenmeye çalışılmıştır. Bu çalışmada
okuldaki disiplinci söylem ve pratikler bireyselin ve kolektivitenin birlikteliğiyle şekillenen
kurumsal habitus çerçevesinde analiz edilmektedir. Kurumsal habitus kavramı, okul
kurumunun barındırdığı çoklu ilişkisellikleri anlamlandırmaya elverişli bir kavramdır.
Bu kavram, okulun içindeki ve dışındaki yapılar ile ilişkilerini ve bu ilişkilerin disiplin
uygulamalarının şekillenmesindeki belirleyiciliğini çözümlemede başat bir kavramdır.
Saha çalışmasında okulda disiplin sorunu ve uygulamalarını meşrulaştırma biçimlerine;
okuldaki aktörlerin toplumsal cinsiyet ve rollerinin disiplinle ilişkisine; okul mekânının
disiplin sürecindeki etkisine ve disiplinin ritüeller, semboller ve törenlerle bağına; ödül
ve ceza uygulamalarına ilişkin katılımcıların görüşleri alınmıştır. Araştırma sonuçları
dört ana eksende ele alınmaktadır. Birinci eksen, okuldaki disiplin uygulamaları disiplin
mevzuatı doğrultusunda okuldaki aktörlerin konumlanışları üzerinden otorite figürünü,
cinsiyetçiliği ve ahlakî denetimi pekiştirmek üzerinden yapılanmaktadır. Okuldaki
aktörler ayrımcı ve damgalayıcı söylem ve pratiklerin oluşmasında ve devamlılığında
disiplin uygulamalarının destekleyicisi ve bütünleyicisi bir pozisyonda yer almaktadırlar.
İkinci eksen, okul mekânında var olan sembol, tören ve ritüeller disipline edici unsurlar
olarak etkilidirler ve okuldaki aktörlerin bu unsurlar vasıtasıyla cinsel, sınıfsal ve ırksal
hiyerarşilerin içselleştirilmesinde, dolaşıma sokulmasındaki belirleyici rolleri vardır.
Öğretmen ve öğrenciler ritüel, sembol ve törenlere katılarak onları meşru ve doğal
bir mekanizmaya dönüştürmekte ve bireysel ve kurumsal hiyerarşiyi pekiştiren, ideal
bir yapıyı kuran disiplinci pratiklerin yeniden üretiminde aktif bir rol oynamaktadırlar.
Üçüncü eksen, okulda kız ve erkek öğrenciler bedensel güçleri ve kılık-kıyafetleri
üzerinden ataerkil rollere göre tasnif edilmektedir. Okulda öğretmenlere çeşitli
denetimci ve baskıcı toplumsal roller (polis, çoban, bekçi vb.) atfedilerek öğrencilerin
gözetlenmesi ve denetlenmesi yoluyla disipline edilmesi pekiştirilmektedir. Dördüncü
eksen, okuldaki ödül ve ceza uygulamalarının öğrencileri rekabete yönelten, ayrıştıran
ve cezalandıran bir disiplinci kurum aygıtı olarak işlediği görülmektedir. Ödül ve cezalar
öğrencilerin kendilik algılarını etkilemekte, öğrenciler arası ilişkileri ve tanınırlık
düzlemini belirlemektedir. Farklı kimlik, inanç ve görüşteki öğrenciler, okulun kurumsal
habitusunu şekillendiren disiplin uygulamalarına maruz kaldıkça sosyal dışlanma,
damgalanma ve cezalandırılma biçimlerine tabi kılınmaktadır.

Makale detayları

Okulun Kurumsal Habitusunda Disiplinci Söylem ve Pratikler

Yazarlar: Eren AĞIN

Yayıncı: Mülkiye Alumni Association

Ana Başlıklar: Sosyal Bilimler

Dergi: Mülkiye Dergisi 2020 Vol.44 Issue 4, pp.711-746

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 12/2020

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000604325

Sıklık: Üç Aylık

pISSN: 1305-9971

Sayı

Yazarlar:

Eren AĞIN

Yayıncı:

Mülkiye Alumni Association

Ana Başlıklar:

Sosyal Bilimler

Dergi:

Mülkiye Dergisi 2020 Vol.44 Issue 4, pp.711-746

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2020

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000604325

Sıklık:

Üç Aylık

pISSN:

1305-9971