Ömer Seyfettin’in Hikâyelerinde Kimlik, Kültür ve Kıyafet: Fes, Sarık, Şapka

Murat GÜR

Makale detayları

Ömer Seyfettin’in Hikâyelerinde Kimlik, Kültür ve Kıyafet: Fes, Sarık, Şapka

Yazarlar:

Murat GÜR

Yayıncı:

Hasan BAKTIR

Ana Başlıklar:

Edebiyat

Dergi:

KARE 2021 Issue 11 / Ömer Seyfettin Anı Sayısı, pp.11-134

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

7/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000519260

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2536-4596

pISSN:

2536-4596

Özet:

 

This study is about investigation of meanings which fictional persons’ clothings bear in terms of culture, identity and ideology in Ömer Seyfettin’s stories. In line with this, in the study, we focused on men’s headgears and discussed the place of fez, turban and hat which are one of social symbols of era when Ömer Seyfettin lived, in the writter’s character fiction. Assumption in the study is that the writter fictioned these headgears not only as a part of men’s clothing but also as an a sign of identity culturally and ideologically.
Accordingly, the study consists of two chapters. In the first chapter, initially, we discussed how men’s headgears become one of control mechanisms of the the power during the Turkish modernization. Then, we showed meanings which the power attribute to fez, turban and hat, and we addressed how these meanings were accepted and reproduced by society. Therefore, we established a background for symbolic meanings of Ömer Seyfettin’s stories on historical base. 
In the second chapter, we focused on directly the writter’s stories. We arranged men’s headgears, which were used in stories, and we determined that most of these would be able to be seen as a part of men’s clothing, only. First of all, we stated that the ‘quilted turban’ (kavuk) was positioned in a more safeguarding area than other headgears in the feature of an object belonging to history of Ottoman Turkishness in the writter’s historical stories, in particular. And then, we presented that fez, turban and hat came to the forefront as symbolic objects underlying character fiction in stories within which contain a thesis, in particular. We examined ideologic and cultural meanings of these objects based on stories which symbolic values became the most apparent and we tried to illuminate meaning populations which occur around these headgears.
In conclusion, we showed that fez, turban and hat were fictioned as symbols which reflect the writter’s view on world in the triangle of writer-work-society and which carry concerns of his age. We dwelt upon positive and negative meanings which each one bears and we brought out that why and how these symbols become a cultural and ideologic object. Therefore, we drew attention to new semantic strata which Ömer Seyfettin’s stories contain.

 

Bu çalışma Ömer Seyfettin’in hikâyelerinde kurmaca kişilerin kıyafetlerinin kültür, kimlik ve ideoloji açısından taşıdıkları anlamların incelenmesiyle ilgilidir. Bu doğrultuda çalışmada erkek başlıklarına odaklanılmış ve Ömer Seyfettin’in yaşadığı çağın toplumsal sembollerinden olan fes, sarık ve şapkanın yazarın karakter kurgusundaki yeri tartışılmıştır. Çalışmadaki varsayım, yazarın bu başlıkları yalnızca erkek giyiminin bir parçası olarak değil, aynı zamanda kültürel ve ideolojik açıdan kimliğin bir göstergesi biçiminde kurguladığı düşüncesidir.
Bu doğrultuda çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde ilk olarak Türk modernleşmesi sürecinde erkek başlıklarının nasıl iktidarın kontrol mekanizmalarından biri hâline geldiği tartışılmıştır. Ardından fes, sarık ve şapkaya iktidar tarafından yüklenen anlamlar gösterilmiş ve bu anlamların toplum tarafından nasıl kabul edildiği ve çoğaltıldığı irdelenmiştir. Böylece Ömer Seyfettin’in hikâyelerinin tarihî zemindeki sembolik anlamların anlaşılması için bir arka plan oluşturulmuştur.
İkinci bölümde doğrudan yazarın hikâyelerine odaklanılmıştır. Hikâyelerde kullanılan erkek başlıkları sıralanmış ve bunların birçoğunun yalnızca erkek giyiminin bir parçası olarak görülebileceği tespit edilmiştir. Öncelikle kavuğun, özellikle yazarın tarihî hikâyelerinde Osmanlı Türklüğünün tarihine ait bir nesne özelliğinde diğer başlıklardan daha korunaklı bir alana konumlandırıldığı belirtilmiştir. Ardından fes, sarık ve şapkanın özellikle içinde bir tez barındıran hikâyelerde karakter kurgusunun temelini oluşturan sembolik nesneler biçiminde öne çıktığı ortaya konmuştur. Bu nesnelerin ideolojik ve kültürel anlamları sembolik değerlerinin en görünür olduğu hikâyelerden yola çıkarak incelenmiş ve bu başlıklar etrafında oluşan anlam evrenleri aydınlatılmaya çalışılmıştır.
Sonuç olarak yazar-eser-toplum üçgeninde fes, sarık ve şapkanın yazarın dünyaya bakışını yansıtan ve çağının endişelerini taşıyan semboller olarak kurgulandığı gösterilmiştir. Her birinin taşıdığı olumlu ve olumsuz anlamlar üzerinde durulmuş, bu sembollerin neden ve nasıl kültürel ve ideolojik birer nesne hâline geldiği gün yüzüne çıkarılmıştır. Böylece Ömer Seyfettin’in hikâyelerinin barındırdığı yeni anlam katmanlarına dikkat çekilmiştir.

Makale detayları

Ömer Seyfettin’in Hikâyelerinde Kimlik, Kültür ve Kıyafet: Fes, Sarık, Şapka

Yazarlar: Murat GÜR

Yayıncı: Hasan BAKTIR

Ana Başlıklar: Edebiyat

Dergi: KARE 2021 Issue 11 / Ömer Seyfettin Anı Sayısı, pp.11-134

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 7/2021

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000519260

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2536-4596

pISSN: 2536-4596

Sayı

Yazarlar:

Murat GÜR

Yayıncı:

Hasan BAKTIR

Ana Başlıklar:

Edebiyat

Dergi:

KARE 2021 Issue 11 / Ömer Seyfettin Anı Sayısı, pp.11-134

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

7/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000519260

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2536-4596

pISSN:

2536-4596