Kâdî Abdülcebbâr’da Mütevâtir Teorisi

Abdulvasıf ERASLAN

Makale detayları

Kâdî Abdülcebbâr’da Mütevâtir Teorisi

Yazarlar:

Abdulvasıf ERASLAN

Yayıncı:

Mehmet BULĞEN

Dergi:

Kader 2019 Vol.17 Issue 2, pp.437-473

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000510170

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2602-2710

Özet:

 


İnsanlar sahip oldukları
bilginin bir kısmını akıl ve duyu organları vasıtasıyla elde ederken diğer bir
kısmını da haber vasıtasıyla elde etmektedir. Geçmişte meydana gelen olaylar,
yaşamış şahsiyetler, görmediğimiz uzak memleketler hakkında bilgi elde etmemizi
sağlayan yegâne kaynak haberdir. Dolayısıyla müşahedeye dayanmayan ve düşünce
yoluyla elde edilmeyen bütün bilgilerin kaynağı “haber”dir. Haberler içerisinde
kesin bilgi ifade eden kısım ise mütevâtirdir.


Hicri 4. asırda haberle
ilgili tartışmaları ayrıntısıyla ele alıp eserlerinde bunu derli toplu bir
nazariyye şekline işleyen alimlerden biri de akli istidlâle önem vermesiyle ön
plana çıkan Mu’tezile mezhebine mensup olan Kâdî Abdülcebbâr’dır (ö. 415/1025).
O, haber ve haberin bilgi değeri konusunda eserlerinde müstakil başlıklar açmış
ve bu konudaki görüşlerini çeşitli şekillerde temellendirmiş, haberi bilgi
kaynağı olarak kabul etmeyen Sümeniyye ve nübüvvet müessesesini kabul etmeyen
Berâhime’ye karşı akli ve nakli istidlâl metotlarını kullanarak İslam’ın temel
kaynakları olan Kur’ân, Sünnet ve icmâ‘ın savunuculuğunu yapmıştır. 







Bu çalışmada Kâdî
Abdülcebbâr’ın mütevâtir nazariyesi üzerinde durulmuştur. Onun görüşleri tespit
edilirken ansiklopedik bir hüvviyete sahip el-Muğnî adlı eseri esas
alınmıştır. Kâdî, hem haberi bilgi kaynağı olarak görmeyenlerle mücadele etmek
hem de İslam’ın temel kaynaklarını temellendirmek üzere Mütevâtir haberi
rasyonel bir zemine oturtmaya çalışmıştır. Bunun için de insanlar nezdinde
itibar gören, geçerli olan, daha nesnel ve rasyonel bir hüviyete sahip
âdetullahı veya tabiat kanunları anlamına gelen “el-âde” kavramını
kullanmıştır.

 



Humans obtain some of their knowledge through the organs of the mind and
senses, and the other through khabars. t is the only source news that enables us
to obtain information about past events, personalities and distant countries we
have not seen. Therefore, the source of all information that is not based on
observation and mutawatir khabars. The part that expresses certain information
in the news is mutawatir.


One of the scholars who discussed the details of the news in the Hijri 4th
century and took a detailed view of it in his works is Qādi Abd al-Jabbar (415/1025). He has opened independent titles in his works on the value of news and
knowledge of the news, and has based his views on this subject in various ways,
using the methods of Islam as the basic sources of Islam, using the methods of intelligence and transportation against the Sumenians
who do not accept the news as a source of information and Berahime who do not
accept the prophethood of the prophethood. He was the advocate of ân, Sunnah
and icma.


In this study, the modest theory of Qādi Abd
al-Jabbar is emphasized. His views were based on his work, al-Mughni, which had
an encyclopedic identity. Qâdi, tried to put the modest news on a rational
basis both in order to combat those who do not see the news as a source of
information and to base the basic sources of Islam. For this, he used the
concept of “al-ade, which means det the rule of law det or law of nature which
is respected by people, has a more objective and rational identity.

Keywords: Kalam, Mutezile, mutawatir khabar, Qādi Abd al-Jabbar, accurate
information, el-âde.

.

Makale detayları

Kâdî Abdülcebbâr’da Mütevâtir Teorisi

Yazarlar: Abdulvasıf ERASLAN

Yayıncı: Mehmet BULĞEN

Dergi: Kader 2019 Vol.17 Issue 2, pp.437-473

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 12/2019

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000510170

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2602-2710

Sayı

Yazarlar:

Abdulvasıf ERASLAN

Yayıncı:

Mehmet BULĞEN

Dergi:

Kader 2019 Vol.17 Issue 2, pp.437-473

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000510170

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2602-2710