Eski Anadolu Türkçesinde {-AlIdAn  > -AldAn } ve {-AlIdAn berü  > -AldAn berü }  Zarf-Fiil Eklerinin Oluşumu

Erkan SALAN

Makale detayları

Eski Anadolu Türkçesinde {-AlIdAn > -AldAn } ve {-AlIdAn berü > -AldAn berü } Zarf-Fiil Eklerinin Oluşumu

Yazarlar:

Erkan SALAN

Yayıncı:

Hacettepe University

Dergi:

Türkbilig 2019 Issue 37, pp.61-70

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000673040

Sıklık:

Aylık

pISSN:

1302-6011

Özet:

 

Gerund suffixes of {-AlIdAn  > -AldAn } and {-AlIdAn berü  > -AldAn berü } first appeared in the Old Anatolian Turkish period. It is generally thought that these forms were created when the {-AlI} gerund suffix was extended using {+dAn} case suffix and {+dAn berü} postposition. However, it does not seem possible in terms of the language of the period that the gerund suffix of {-AlI} was extended using the forms {+dAn} and {+dAn berü}, with which it shares a common function of limiting the starting point of time past at a certain period of time in the meaning of “+dAn beri, -dIğIndAn beri”. Because, it is not a frequent occasion that patterns having the same function overlap in Turkish unless they have taken a fixed form. In this respect, views concerning the origin of the aforementioned suffixes do not reflect the truth. In this study, how the forms of {-AlIdAn  > -AldAn } and {-AlIdAn berü  > -AldAn berü } came into being were dealt with based on examples taken from the Turkish of the period and a new view has been proposed regarding the origin of these forms, which emerged as a result of abbreviation, so as to eliminate the above-mentioned problem.

 

{-AlIdAn  > -AldAn } ve {-AlIdAn berü  > -AldAn berü } zarf-fiil ekleri, ilk defa Eski Anadolu Türkçesi döneminde ortaya çıkmıştır. Bu biçimlerin genellikle {-AlI} zarf-fiil ekinin {+dAn} durum ekiyle ve {+dAn berü} çekim edatıyla genişletilmesi sonucu oluştuğu düşünülmektedir. Ancak {-AlI} zarf-fiil ekinin “+dAn beri, -dIğIndAn beri” anlamıyla belirli bir zaman diliminde geçen sürenin başlangıç noktasını sınırlandırmak bakımından ortak işlevi paylaştığı {+dAn} ve {+dAn berü} biçimleriyle genişlemesi dönemin dili açısından mümkün görünmemektedir. Zira kalıplaşma olmadığı sürece aynı işleve sahip yapıların üst üste gelmesi Türkçede karşılaşılan bir durum değildir. Bu bakımdan adı geçen yapıların kökenine dair görüşler gerçeği yansıtmamaktadır. İfade edilen sorunun giderilmesi için bu çalışmada, dönem Türkçesinden alınan örneklerden hareketle {-AlIdAn  > -AldAn } ve {-AlIdAn berü  > -AldAn berü } biçimlerinin nasıl oluştuğu ele alınmış ve kısalma neticesinde ortaya çıkmış olan bu yapıların kökenine dair yeni bir görüş öne sürülmüştür.

Makale detayları

Eski Anadolu Türkçesinde {-AlIdAn > -AldAn } ve {-AlIdAn berü > -AldAn berü } Zarf-Fiil Eklerinin Oluşumu

Yazarlar: Erkan SALAN

Yayıncı: Hacettepe University

Dergi: Türkbilig 2019 Issue 37, pp.61-70

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 12/2018

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000673040

Sıklık: Aylık

pISSN: 1302-6011

Sayı

Yazarlar:

Erkan SALAN

Yayıncı:

Hacettepe University

Dergi:

Türkbilig 2019 Issue 37, pp.61-70

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000673040

Sıklık:

Aylık

pISSN:

1302-6011