İlâhî Sevgiliye Dönüşün Ritmik (Mistik) Melodisi: 'Dem Tutmak'

Gülçin TANRIBUYURDU

Makale detayları

İlâhî Sevgiliye Dönüşün Ritmik (Mistik) Melodisi: 'Dem Tutmak'

Yazarlar:

Gülçin TANRIBUYURDU

Yayıncı:

Kocaeli University

Dergi:

Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 2014 Issue 27, pp.97-105

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

5/2014

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000530949

Sıklık:

İki Yıllık

pISSN:

1302-6658

Özet:

 

Classical Turkish poetry typically uses words and terms having become idioms, which are formed on
 the basis of the creative power of a nation and deemed as the most effective way of expressing words
 in a concise manner. The term “accompanying (dem tutmak)”, which is the subject of this study, is one
 of these terms that have been used by the poets of the classical period and become a means for coloring
 the pictures drawn with words.
 “Accompanying”, which has a really important place generally in the Middle East and especially in
 Anatolian Alevi-Bektashi culture, has been used in rituals, myths and literary tradition in different
 times by various nations. Having many stereotyped uses, the word has been blessed as an expression
 of love extending to the hearts and the universe and thus tens of apparent and esoteric meanings has
 been attributed to the word.
 In this extent, it is emphasized in the beginning of the study that the term “accompanying” is
 inherently a musical term, considering its meaning in the dictionary and the meaning it bears as a
 sufistic term, and its meanings in the sufistic literature are listed.
 In the following parts of the study, it is attempted to examine how the expression “accompanying”
 influenced the imaginary worlds of poets in the classical period in the light of the example couplets
 from the poems of the poets and which meanings the term “accompanying” has in the words of our
 poets, emphasizing the foundation laid by the term for the creation of images.

 

Klâsik Türk şiiri, bir milletin yaratma gücünden kaynaklanarak oluşan ve sözü özlü bir şekilde ifade
 etmenin en etkili yolu niteliğindeki deyimleşmiş ifade ve terimleri sıklıkla kullanmıştır. Bu çalışmaya
 konu olan “dem tutmak” tabiri de söz konusu tabirlerden biri olarak klâsik dönem şairleri tarafından
 kullanılmış ve sözcüklerle resmedilen edebi tabloları renklendirme noktasında bir araç olmuştur.
 Genel itibarıyla Ortadoğu’da ve özellikle Anadolu Alevi-Bektaşi kültüründe son derece önemli bir yer
 tutan “dem”, ritüellerde, mitik anlatmalarda ve edebi gelenek içerisinde farklı zamanlarda farklı
 toplumlar tarafından kullanılagelmiştir. Dem almak, dem vurmak, deme durmak gibi pek çok kalıp
 ifade oluşturan sözcüğün gönüllere ve evrene uzanan bir muhabbetin ifadesi olarak kutsallaştırılması
 sözcüğün zahiri ve batıni onlarca mana barındırmasını da beraberinde getirmiştir.
 Bu bağlamda çalışmanın başında “dem” sözcüğünün lügat anlamından ve tasavvufi ıstılah olarak ifade
 ettiği manadan yola çıkılarak adı geçen tabirin asıl şekliyle bir musikî terimi olduğu vurgulanmış ayrıca
 tasavvuf literatüründeki manaları sıralanmıştır.
 Çalışmanın ilerleyen bölümlerinde şâirlerin dîvanlarından alınan örnek beyitler ışığında “dem tutmak”
 tabirinin klâsik dönem şâirinin hayal dünyasına ne şekilde tesir ettiği ve söz konusu tabirin hangi
 imajların yaratılmasına kaynaklık ettiği vurgusundan hareketle “dem tutmak” tabirinin şâirlerimiz
 kaleminde hangi manaları ifade ettiği incelenmeye çalışılmıştır.

Makale detayları

İlâhî Sevgiliye Dönüşün Ritmik (Mistik) Melodisi: 'Dem Tutmak'

Yazarlar: Gülçin TANRIBUYURDU

Yayıncı: Kocaeli University

Dergi: Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 2014 Issue 27, pp.97-105

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 5/2014

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000530949

Sıklık: İki Yıllık

pISSN: 1302-6658

Sayı

Yazarlar:

Gülçin TANRIBUYURDU

Yayıncı:

Kocaeli University

Dergi:

Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 2014 Issue 27, pp.97-105

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

5/2014

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000530949

Sıklık:

İki Yıllık

pISSN:

1302-6658