ALİ B. HÜSEYİN EL-AMÂSÎ’NİN MECME‘U’L-HAVÂŞÎ  VE’L-ETRÂF ADLI HAŞİYESİNDE TAHLİLÎ TEFSİR METODU

Naim DÖNER

Makale detayları

ALİ B. HÜSEYİN EL-AMÂSÎ’NİN MECME‘U’L-HAVÂŞÎ VE’L-ETRÂF ADLI HAŞİYESİNDE TAHLİLÎ TEFSİR METODU

Yazarlar:

Naim DÖNER

Yayıncı:

Erzurum Kültür Eğitim Vakfı

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

EKEV Akademi Dergisi 2019 Vol.0 Issue 78, pp.407-432

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

7/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000695275

Sıklık:

Üç Aylık

eISSN:

2148-0710

pISSN:

1301-6229

Özet:

 

Osmanlı tarihinde Ali b. Hüseyin el-Amâsî adlı iki müelliften söz edilmektedir. Bunlardan birisi Tariku’l-Edeb müellifi Ali b. Hüseyin el-Amâsî Alaüdddin Çelebi, XV. Yüzyılda yaşamış ve 875/1470-71 tarihinde vefat etmiştir. Diğeri ise XVII. yüzyılda yaşayan Ali b. Hüseyin el-Amâsî’dir. Hayatına dair bilgiler yok denecek kadar azdır. Elde ettiğimiz bilgiler, Kadı Beydâvî’nin tefsîrine yapılan “Mecme‘u’l-havâşî ve’l-etrâf “adlı haşiyenin Ali b. Hüseyin el-Amâsî’ye ait olduğu ihtimalini kuvvetlendirmektedir. 1204/1789 tarihinde istinsah edilen haşiyenin müstensihi bilinmemektedir. Elyazması halinde olan haşiye, Fatiha suresi tefsîrinden ibaret olup 72 varaktır. Haşiyenin baş tarafında 4 varaklık 4 risale bulunmaktadır. Haşiye müellif Amâsî, tefsîr yaparken dil ilimleri, (dil bilim, sarf-naihv, lügat) tasavvuf, kelam, felsefe, fıkıh ve usulü gibi farklı alanlara girmektedir. Âyetleri, âyetler ve hadislerle tefsîr etmekte ve kırâaat meselelerine çokça yer vermektedir. Müellife göre Allah, Kur’ân’da insanların dünyevi ve uhrevi maslahatlarını açıklamıştır. Bu nedenle Kur’ân âyetleri üzerinde derin bir şekilde düşünmek gerekir. Amâsî, Fatiha sûresinin isimleri, hamd, şükür, hidâyet, nimet, marifet gibi kavramlar ile hidâyet ve türleri, nimet ve çeşitlerini açıklarken felsefî ve tasavvufî izahlar yapar. Kelimelerin etimolojik yapısı üzerinde durur, kırâat farklılıkları ve bunlardan doğan nahvî-gramatik tahlillerde bulunur. Bir bütün olarak onun tefsîr yöntemi, tahlili tefsîr örneğini oluşturduğu söylenebilir.

Makale detayları

ALİ B. HÜSEYİN EL-AMÂSÎ’NİN MECME‘U’L-HAVÂŞÎ VE’L-ETRÂF ADLI HAŞİYESİNDE TAHLİLÎ TEFSİR METODU

Yazarlar: Naim DÖNER

Yayıncı: Erzurum Kültür Eğitim Vakfı

Ana Başlıklar: Sosyoloji & antropoloji

Dergi: EKEV Akademi Dergisi 2019 Vol.0 Issue 78, pp.407-432

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 7/2019

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000695275

Sıklık: Üç Aylık

eISSN: 2148-0710

pISSN: 1301-6229

Sayı

Yazarlar:

Naim DÖNER

Yayıncı:

Erzurum Kültür Eğitim Vakfı

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

EKEV Akademi Dergisi 2019 Vol.0 Issue 78, pp.407-432

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

7/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000695275

Sıklık:

Üç Aylık

eISSN:

2148-0710

pISSN:

1301-6229