Gregoryen Ermeni Kilisesinde Patrik Seçiminin Krize Dönüşmesi ve Bunun Türk Basını İle Amerikan Belgelerine Yansıması (1944-1950)

Hikmet ÖKSÜZ

Makale detayları

Gregoryen Ermeni Kilisesinde Patrik Seçiminin Krize Dönüşmesi ve Bunun Türk Basını İle Amerikan Belgelerine Yansıması (1944-1950)

Yazarlar:

Hikmet ÖKSÜZ

Yayıncı:

Hale ŞIVGIN

Dergi:

Gazi Akademik Bakış 2015 Vol.8 Issue 16, pp.41-62

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

9/2015

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000423676

eISSN:

1309-5137

pISSN:

1307-9778

Özet:

 

The death of the first Armenian Archbishop of İstanbul during the Republican era, Mesrob I Naroyan, in 1944 led to an unprecedented leadership crisis throughout the whole history of the Patriarchate of İstanbul, which was established in 1461 upon the orders of the Ottoman Sultan Mehmed II. Several international actors, including the main opposition candidate Bakhtiyarian to the locum tenens Archbishop Kevork Arslanian, were involved in the process when the latter refused to initiate the election process for the post of next Archbishop. As this period coincided with the beginnings of the Cold War, the Turkish government strove to solve the interim crisis within its boundaries, a process which started with the Prime Minister Şemsettin Günaydın in 1949 and was finalized in the first months of the Democrat Party government. Finally, in December 1950, an unexpected candidate from South America, Karekin I Khachadourian, who was born in Trabzon, was elected as the 112th Archbishop of İstanbul. This study focuses on unfolding the events during this crisis period of almost seven years from a political history perspective with the help of American government documents and the leading Turkish papers of the time. This article also introduces the history of the Patriarchate of İstanbul before the Republican era with special reference to cornerstones of the Turkish-Armenian relations.

 

1927 yılında Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Ermeni patriği olarak seçilen I. Mesrop Naroyan’ın 1944’teki vefatının ardından ortaya çıkan yeni Ermeni patriği seçimiyle ilgili kriz, 1461’te Fatih Sultan Mehmet’in talimatıyla kurulan İstanbul Ermeni Patrikliği’nin cemaat liderliği hususunda yaşadığı en büyük kriz olmuştur. Naroyan’ın vekili olan Kevork Arslanyan’ın seçim sürecini bir türlü başlatmaması patrik adayı Bahtiyaryan çevresinde şekillenen muhalefetin yanı sıra birçok uluslararası aktörün bu sürece dâhil olmasına neden olmuştur. Soğuk Savaş’ın başlangıç yıllarına rastgelen bu dönemde krizi kendi içinde çözmeye çalışan Türk Hükümeti Şemsettin Günaltay ile başlattığı müdahale sürecini 1950 yılında iktidara gelen Demokrat Parti zamanında hızlandırmıştır. Nihayetinde, 1950 yılı sonunda, sürpriz bir aday, Trabzon doğumlu Karekin Haçaduryan 112. Ermeni Patriği olarak göreve başlamıştır. Bu çalışma yaklaşık yedi yıl süren bu kriz sürecini Amerikan belgeleri ve dönemin gazeteleri yardımıyla siyasi tarih bağlamında açıklamayı hedeflemektedir. Çalışmanın giriş kısmında Patrikhane’nin tarihçesi Cumhuriyet öncesi dönemdeki Türk-Ermeni ilişkilerinin dönüm noktalarıyla beraber sunulmaktadır.

Makale detayları

Gregoryen Ermeni Kilisesinde Patrik Seçiminin Krize Dönüşmesi ve Bunun Türk Basını İle Amerikan Belgelerine Yansıması (1944-1950)

Yazarlar: Hikmet ÖKSÜZ

Yayıncı: Hale ŞIVGIN

Dergi: Gazi Akademik Bakış 2015 Vol.8 Issue 16, pp.41-62

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 9/2015

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000423676

eISSN: 1309-5137

pISSN: 1307-9778

Sayı

Yazarlar:

Hikmet ÖKSÜZ

Yayıncı:

Hale ŞIVGIN

Dergi:

Gazi Akademik Bakış 2015 Vol.8 Issue 16, pp.41-62

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

9/2015

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000423676

eISSN:

1309-5137

pISSN:

1307-9778