Türkçe Üçüncü Tekil Şahıs İyelik Ekinin ve Pronominal /N/ Sesinin Kökeni Üzerine

ORÇUN ÜNAL

Makale detayları

Türkçe Üçüncü Tekil Şahıs İyelik Ekinin ve Pronominal /N/ Sesinin Kökeni Üzerine

Yazarlar:

ORÇUN ÜNAL

Yayıncı:

Ataturk University

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Journal of Turkish Research Institute 2019 Vol. Issue 64, pp.47-69

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

1/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000902253

Sıklık:

Üç Yıllık

eISSN:

2822-2725

Anahtar kelimeler:

Özet:

 


Since the earliest written records of Turkic, when the 3sg possessive suffix is attached with an inflectional or derivational suffix, the so-called pronominal /n/ appears between these two suffixes. In Turkic, a similar /n/ sound is also observed in inflected forms of personal and demonstrative pronouns. The recent studies have shown that in few instances the pronominal /n/ also appears in the nominative case. The purpose of this study is to investigate the origins of the 3sg possessive suffix and the pronominal /n/ based on these findings. First of all, the origins of Turkic possessive suffixes has been questioned and it is revealed that these suffixes are formed through the suffixation of the personal pronouns attached with *+(X)n, which had the function of a genitive in Proto-Turkic. Then, the possible influence of the possessive prefixes in the Yeniseian languages on the historical development of the 2sg possessive suffix is emphasized. It is concluded that the pronominal /n/ is the archaic genitive suffix *+(X)n attached to the 3sg possessive suffix. The same suffix evolved to the instrumental suffix on nouns and to the accusative suffix on possessive suffixes in Old Turkic. The unstable consonant of the Old Turkic genitive suffix +(n)Xŋ is a relic of the same suffix as well.

.

 

Türkçenin en eski yazılı tanıklarından beri, üçüncü
tekil şahıs iyelik ekinin üzerine bir çekim veya türetme eki getirildiğinde bu
iki ek arasında “pronominal n” adı verilen bir /n/ sesi ortaya çıkmaktadır.
Türkçede benzer bir /n/ sesi, kişi ve işaret zamirlerinin çekimli şekillerinde
de görülür. Yakın zamandaki araştırmalar, pronominal /n/ sesinin bazı
örneklerde yalın hâlde de görüldüğünü ortaya koymuştur. Bu çalışmanın amacı, bu
bulgulara dayanarak üçüncü tekil şahıs iyelik ekinin ve pronominal /n/ sesinin
kökünü araştırmaktır. Öncelikle, Türkçe iyelik eklerinin kökeni sorgulanmış ve
bu eklerin Proto-Türkçede ilgi durumu eki görevinde olan *+(X)n ekini almış
kişi zamirlerinin ekleşmesiyle oluştuğu ortaya konmuştur. Ardından, ikinci
tekil şahıs iyelik ekinin tarihsel gelişiminde Yenisey dillerindeki iyelik ön
eklerinin olası etkisi üzerinde durulmuştur. Pronominal /n/ sesinin üçüncü
tekil şahıs iyelik ekine eklenmiş arkaik ilgi eki *+(X)n olduğu sonucuna
varılmıştır. Aynı ek, Eski Türkçede isimler üzerinde araç durum ekine, iyelik
ekleri üzerinde ise belirtme durumu ekine dönüşmüştür. Eski Türkçe +(n)Xŋ ilgi
ekinin yardımcı ünsüzü de aynı ekin kalıntısıdır. .

Makale detayları

Türkçe Üçüncü Tekil Şahıs İyelik Ekinin ve Pronominal /N/ Sesinin Kökeni Üzerine

Yazarlar:

ORÇUN ÜNAL

Yayıncı:

Ataturk University

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Journal of Turkish Research Institute 2019 Vol. Issue 64, pp.47-69

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

1/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000902253

Sıklık:

Üç Yıllık

eISSN:

2822-2725

Eski Türkçe

Proto-Türkçe

Proto-Yeniseyce

iyelik eki

pronominal /n/

ilgi durumu

Sayı

Makale detayları

Türkçe Üçüncü Tekil Şahıs İyelik Ekinin ve Pronominal /N/ Sesinin Kökeni Üzerine

Yazarlar: ORÇUN ÜNAL

Yayıncı: Ataturk University

Ana Başlıklar: Sosyoloji & antropoloji

Dergi: Journal of Turkish Research Institute 2019 Vol. Issue 64, pp.47-69

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 1/2019

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000902253

Sıklık: Üç Yıllık

eISSN: 2822-2725

Eski Türkçe

Proto-Türkçe

Proto-Yeniseyce

iyelik eki

pronominal /n/

ilgi durumu

Sayı

Yazarlar:

ORÇUN ÜNAL

Yayıncı:

Ataturk University

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Journal of Turkish Research Institute 2019 Vol. Issue 64, pp.47-69

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

1/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000902253

Sıklık:

Üç Yıllık

eISSN:

2822-2725