Osmanlı Devleti’nde Azerbaycanlı Bir Âlim: Molla Şemseddin Ahmed Karabaği

Bilal DEDEYEV; Yusuf KÜÇÜKDAĞ

Makale detayları

Osmanlı Devleti’nde Azerbaycanlı Bir Âlim: Molla Şemseddin Ahmed Karabaği

Yazarlar:

Bilal DEDEYEV | Yusuf KÜÇÜKDAĞ

Yayıncı:

Türk Tarih Kurumu

Ana Başlıklar:

Tarih ve Coğrafya

Dergi:

BELLETEN 2019 Vol.83 Issue 296, pp.71-94

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000932460

Sıklık:

Üç Yıllık

eISSN:

2791-6472

pISSN:

0041-4255

Anahtar kelimeler:

Özet:

 

A large number of Azerbaijani scientists were known as a linchpin to the emergence of socio-cultural relations between Azerbaijan and the Ottoman Empire in the 16th century. One of these scholars was KharabaghiMullah Shamsuddin Ahmed Ansari who was among the ones that had been in senior positions such as muderris, kadive kazasker in the Ottoman Empire. Mullah Shamsuddin Ahmed, a descendant of Jabir b. Abdullah al-Ansari who was one of the famous sahabahs originally settled in Dizak, left for Istanbul after getting his fi rst education in Ganja and graduated from Sulaymaniyah madrasah here in 1562. Since 1570 he served as a professor at various madrasahs and began to work as kadi after the year 1581. His success in kadiluk paved the way for kazaskerluk; he became Anatolia Kazasker in 1584, and Rumeli Kazasker in 1592. Mullah Shamsuddin Ahmed, as an intellectual person, contributed signifi cantly to the development of the Ottoman shahnamachilig by supporting shahnamachi Sayyid Lokman Urmevi. Meanwhile, he was a teacher to those who wanted to write diwan poetry, and had a crucial role in the formation of poets such as Mani and Edain Recep Efendi. He was also a master in the fi eld of tafsir (Quranic interpretation) and interpreted diff erent suras of Quran in the form of risale. Not only migrants themselves who came from Azerbaijan to the Ottoman Empire in this period, but also their families played a signifi cant role in the establishment of these relations. Mullah Shamsuddin Ahmed’s descendants got promotions in ilmiye class; his son Noah Efendi was fi rst a muderris, then kadi, after wards worked in Anatolia and Rumeli kazaskerluk.

 

Azerbaycan sahası ile Osmanlı Devleti arasında sosyo kültürel ilişkilerin 16. yüzyılda ortaya çıkmasında çok sayıda Karabağlı ilim adamının etkili olduğu bilinmektedir. Osmanlı Devleti’nde müderrislik, kadılık ve kazaskerlik gibi üst düzey görevlerde bulunmuş bu alimlerden biri de Karabağlı Molla Şemseddin Ahmed Ensari’dir. Karabağ’ın Dizak bölgesine yerleşmiş olan ashaptan Cabir b. Abdullah elEnsari’nin soyundan gelen Molla Şemseddin Ahmed, ilk eğtimini Azarbaycan’nın Gence şehrinde aldıktan sonra 1562’de İstanbul’a gelmiş; burada Süleymaniye Medresesi’ni bitirmiştir. 1570’ten itibaren müderris olarak değişik medreselerde görev almış ve 1581’den sonra kadılık yapmaya başlamıştır. Kadılığı sırasındaki başarıları ona kazaskerlik yolunu açmış; sırasıyla 1584’te Anadolu Kazaskeri, 1592’de ise Rumeli Kazaskeri olmuştur. Molla Şemseddin Ahmed, çok yönlü bir kişi olup şehnameci Seyyid Lokman Urmevi’ye verdiği destek ile Osmanlı şehnameciliğinin gelişmesine önemli katkı sağlamıştır. Bu arada divan şiiri yazmak isteyenlere de hocalık yapmış, Osmanlı divan şairlerinden Mani ve Edai Recep Efendi’nin şair olarak yetişmelerinde yardımcı olmuştur. Kendisi tefsir dalında da üstat olup Kur’an’ın değişik surelerini risaleler halinde tefsir etmiştir. Molla Şemseddin Ahmed Karabaği’nin Osmanlı Devleti’nde bulunduğu dönemde Azerbaycan’dan Osmanlı ülkesine göç edenlerin sadece kendileri değil aynı zamanda aileleri de bu ilişkilerin kurulmasında mühim rol oynamışlardır. Nitekim Molla Şemseddin Ahmed’in oğlu Nuh Efendi, ilmiye sınıfına intisap ederek babası gibi önce müderrislik, sonra kadılık yapmış; arkasından Anadolu ve Rumeli kazaskerliklerinde bulunmuştur.

Makale detayları

Osmanlı Devleti’nde Azerbaycanlı Bir Âlim: Molla Şemseddin Ahmed Karabaği

Yazarlar:

Bilal DEDEYEV | Yusuf KÜÇÜKDAĞ

Yayıncı:

Türk Tarih Kurumu

Ana Başlıklar:

Tarih ve Coğrafya

Dergi:

BELLETEN 2019 Vol.83 Issue 296, pp.71-94

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000932460

Sıklık:

Üç Yıllık

eISSN:

2791-6472

pISSN:

0041-4255

Gence-Karabağ

Molla Şemseddin Ahmed Karabaği

Cabir Ensari

Süleymaniye Medresesi

Nuh Efendi

Sayı

Makale detayları

Osmanlı Devleti’nde Azerbaycanlı Bir Âlim: Molla Şemseddin Ahmed Karabaği

Yazarlar: Bilal DEDEYEV | Yusuf KÜÇÜKDAĞ

Yayıncı: Türk Tarih Kurumu

Ana Başlıklar: Tarih ve Coğrafya

Dergi: BELLETEN 2019 Vol.83 Issue 296, pp.71-94

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 3/2019

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000932460

Sıklık: Üç Yıllık

eISSN: 2791-6472

pISSN: 0041-4255

Gence-Karabağ

Molla Şemseddin Ahmed Karabaği

Cabir Ensari

Süleymaniye Medresesi

Nuh Efendi

Sayı

Yazarlar:

Bilal DEDEYEV | Yusuf KÜÇÜKDAĞ

Yayıncı:

Türk Tarih Kurumu

Ana Başlıklar:

Tarih ve Coğrafya

Dergi:

BELLETEN 2019 Vol.83 Issue 296, pp.71-94

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000932460

Sıklık:

Üç Yıllık

eISSN:

2791-6472

pISSN:

0041-4255