KAZAK TÜRKÇESİ İLE TÜRKİYE TÜRKÇESİNDEKİ A SESİYLE BAŞLAYAN ORTAK FİLLERİN İSTEM AÇISINDAN KARŞILAŞTIRILMASI

Şeyma GÜRLEYEN AKKAYA

Makale detayları

KAZAK TÜRKÇESİ İLE TÜRKİYE TÜRKÇESİNDEKİ A SESİYLE BAŞLAYAN ORTAK FİLLERİN İSTEM AÇISINDAN KARŞILAŞTIRILMASI

Yazarlar:

Şeyma GÜRLEYEN AKKAYA

Yayıncı:

Sadık Hacı

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Uluslararası Toplumsal Bilimler Dergisi 2017 Vol.1 Issue 2, pp.44-61

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

9/2017

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000749982

Sıklık:

Üç Yıllık

eISSN:

2587-2591

Anahtar kelimeler:

Özet:

 

Definition of verb has been made many times in different forms. The common denominator  of these definitions is the emphasis that the verb determines the elements of a sentence.. In other words, the verb of the sentence determines the maximum possible element number. Basically, element number that can be obtained by the verb is the valency of it. Despite its novelness in Turcology field, researches upon valency are increasing day by day. There are researches within the scope of valency task in modern Turkish dialects such as Turkey Turkish, Kazakh Turkish, Uzbek Turkish, Gagauzian Turkish, Turkmen Turkish and Azerbaijan Turkish which are focusing on verb-element number, valency interchanges (affix interchanges), valencies based on the categories of the verbs, affect of voice variances of the verbs on valency and relationships between semantics and valency. In this research, lexical entries situated in /a/ sound of Kazakh Turkish-Turkey Turkish dictionary were searched at first and consequently forty seven verbs were determined as research samples. Meanings of these verbs were detected in Great Turkish Dictionary. Example sentences for the detected verbs in Kazakh Turkish and Turkey Turkish were found. Affixes used in these sentences were compared. Sample verbs were classified in the result section as the verbs having same valencies, the verbs having different valencies and verbs that were not comparised for valencies.

 

Fiilin tanımı farklı biçimlerde birçok defa yapılmıştır. Bu tanımların ortak yönü, fiilin cümledeki öğeleri belirlemesi konusu üzerinde durulmasıdır. Bir başka deyişle cümlede bulunabilecek en fazla öğe sayısını cümlenin yüklemi belirler. En basit haliyle yüklemin alabileceği öğe sayısı yüklem olan fiilin istemidir. Türkoloji sahasında istem yeni sayılabilecek bir konu olmasına karşın günden güne istem konusundaki çalışmalar artmaktadır. Türkiye Türkçesi, Kazak Türkçesi, Özbek Türkçesi, Gagavuz Türkçesi, Türkmen Türkçesi ve Azerbaycan Türkçesi gibi çağdaş Türk lehçelerinde istem konusunda fiil-öğe sayısı, istem nöbetleşmeleri (hâl eki nöbetleşmeleri), fiillerin girdiği kategoriye göre istemleri, fiillerdeki çatı değişimlerinin isteme etkileri, anlam-istem ilişkisi odaklı çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmada öncelikle Kazak Türkçesi-Türkiye Türkçesi Sözlüğü’nün /a/ sesinde yer alan madde başları taranmış ve bunun sonucunda kırk yedi fiil çalışma örneklemi olarak tespit edilmiştir. Bu fiillerin anlam karşılıkları Büyük Türkçe Sözlük’ten tespit edilmiştir.  Kazak Türkçesi ve Türkiye Türkçesinde tespit edilen ortak fiillere örnek cümleler bulunmuştur. Bu cümlelerde kullanılan hâl ekleri karşılaştırılmıştır. Sonuç kısmında ise örneklemdeki fiiller Türkiye Türkçesi ve Kazak Türkçesinde aynı isteme sahip olanlar, farklı istemi olanlar ve istem konusunda karşılaştırma yapılamayanlar olmak üzere sınıflandırılmıştır.

Makale detayları

KAZAK TÜRKÇESİ İLE TÜRKİYE TÜRKÇESİNDEKİ A SESİYLE BAŞLAYAN ORTAK FİLLERİN İSTEM AÇISINDAN KARŞILAŞTIRILMASI

Yazarlar: Şeyma GÜRLEYEN AKKAYA

Yayıncı: Sadık Hacı

Ana Başlıklar: Sosyoloji & antropoloji

Dergi: Uluslararası Toplumsal Bilimler Dergisi 2017 Vol.1 Issue 2, pp.44-61

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 9/2017

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000749982

Sıklık: Üç Yıllık

eISSN: 2587-2591

Türkiye Türkçesi

Kazak Türkçesi

istem

Sayı

Yazarlar:

Şeyma GÜRLEYEN AKKAYA

Yayıncı:

Sadık Hacı

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Uluslararası Toplumsal Bilimler Dergisi 2017 Vol.1 Issue 2, pp.44-61

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

9/2017

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000749982

Sıklık:

Üç Yıllık

eISSN:

2587-2591